Học ngữ pháp bằng sách hay app: so sánh để chọn cho đúng

Trong nhóm học tiếng Anh trên mạng, câu hỏi này xuất hiện mỗi tuần: "Mọi người học ngữ pháp bằng sách nào? Hay nên dùng app?" Bên dưới là hàng trăm bình luận, mỗi người một ý. Người khen cuốn sách bìa xanh kinh điển, người khen kênh video của một thầy giáo nổi tiếng, người nói app mới là tương lai. Người hỏi đọc xong còn rối hơn lúc đầu.

Câu trả lời thật là: không có công cụ nào tốt nhất cho tất cả. Mỗi cách có một điểm mạnh riêng và một chỗ trống riêng. Bài này so ba cách phổ biến: sách giấy, video bài giảng và app có bài luyện, theo năm tiêu chí, rồi chỉ ra ai hợp với cái nào.

Năm tiêu chí để so

Một công cụ học ngữ pháp tốt cần làm được năm việc. Ta dùng chúng để so:

1. Thứ tự: có dẫn bạn đi theo một trình tự hợp lý không.
2. Giải thích: có làm bạn hiểu vì sao quy tắc như vậy không.
3. Luyện và phản hồi: có cho bạn làm bài và biết ngay mình đúng hay sai, vì sao.
4. Nhịp học: có giúp bạn học đều, ôn lại bài cũ không.
5. Linh hoạt: có dùng được ở mọi lúc, mọi nơi, trong khe thời gian ngắn không.

Sách giấy

Mạnh ở đâu

• Thứ tự rõ. Một cuốn ngữ pháp tốt có mục lục từ dễ tới khó, và người viết đã nghĩ kỹ về trình tự.
• Giải thích đầy đủ. Sách có chỗ cho quy tắc, ngoại lệ, bảng so sánh. Bạn có thể đọc chậm, đọc lại, ghi chú bên lề.
• Tập trung. Không có thông báo, không có quảng cáo chen ngang.
• Tra cứu nhanh. Khi cần kiểm một điểm, lật đúng trang là xong.

Yếu ở đâu

• Phản hồi chậm. Bạn làm bài, rồi phải lật tới phần đáp án cuối sách. Đáp án thường chỉ có kết quả, không giải thích vì sao. Nếu bạn làm sai She has lived here since three years và đáp án ghi for, bạn không biết vì sao, trừ khi tự tìm lại quy tắc.
• Dễ gian lận với chính mình. Liếc đáp án trước khi làm xong là chuyện thường.
• Không nhắc ôn. Sách không biết bạn học bài 12 hai tuần trước và giờ cần ôn lại.
• Nhiều sách phổ biến viết bằng tiếng Anh toàn bộ. Với người mất gốc, đọc giải thích ngữ pháp bằng tiếng Anh có khi khó hơn chính điểm ngữ pháp.

Hợp với ai

Người có nền trung bình trở lên, đọc được giải thích tiếng Anh, có thời gian ngồi bàn và tự kỷ luật được. Cũng rất hợp làm sách tra cứu cho mọi người.

Video bài giảng

Mạnh ở đâu

• Giải thích sinh động. Một thầy giáo giỏi dùng ví dụ, hình vẽ, câu chuyện, và nói đúng những gì người Việt hay nhầm.
• Dễ bắt đầu. Mở video lên xem không đòi hỏi nhiều nỗ lực.
• Nghe được cách đọc. Với bài như a/an (phụ thuộc âm), nghe người nói giúp hơn đọc.

Yếu ở đâu

• Thụ động. Xem video tạo cảm giác hiểu rất mạnh, nhưng hiểu không phải là dùng được. Bạn có thể xem hết một series 12 thì mà vẫn viết I have saw.
• Ít luyện. Phần lớn video kết thúc bằng vài câu ví dụ, không có bài luyện có phản hồi.
• Thứ tự lỏng. Kênh video thường làm theo chủ đề được hỏi nhiều, không theo trình tự học. Bạn dễ nhảy từ video này sang video khác theo gợi ý.
• Tốn thời gian. Một video mười lăm phút có khi chỉ chứa lượng nội dung đọc trong năm phút.

Hợp với ai

Người cần hiểu một điểm cụ thể đang bí, người học tốt bằng tai, và người cần động lực để bắt đầu. Hợp làm phần giải thích, không hợp làm công cụ duy nhất.

App có bài luyện

Mạnh ở đâu

• Phản hồi tức thì. Làm xong một câu là biết đúng sai. App tốt kèm giải thích vì sao.
• Nhiều bài luyện. Có thể làm hàng chục câu cho một điểm, ở nhiều mức khó.
• Linh hoạt. Học được trên điện thoại, trong khe thời gian mười phút.
• Theo dõi tiến độ. Biết đã xong bao nhiêu bài, học bao nhiêu phút.

Yếu ở đâu

• Chất lượng rất khác nhau. Có app bài tập đa dạng, có giải thích; có app chỉ là trò chơi chọn đáp án, đúng nhờ đoán.
• Giải thích ngắn. Màn hình điện thoại không có nhiều chỗ, nên phần lý thuyết hay bị rút gọn.
• Dễ thành trò chơi. Chuỗi ngày học, huy hiệu có thể thành mục tiêu thay cho việc học thật.
• Đáp án đúng hay đứng cùng vị trí. Một số app để đáp án đúng thường ở ô đầu, người học đoán theo vị trí mà không cần hiểu.

Hợp với ai

Người bận, có khe thời gian ngắn, cần phản hồi ngay và cần ai đó giữ nhịp. Hợp nhất với người mất gốc nếu app có thứ tự rõ và giải thích bằng tiếng Việt.

Kết hợp thay vì chọn một

Nhiều người học tốt nhất khi dùng mỗi công cụ vào đúng việc của nó:

• App hoặc sách làm xương sống, vì cả hai có thứ tự. Chọn một để đi theo, không nhảy qua lại.
• Video cho những điểm bí. Khi một bài không vào, tìm một video giải thích điểm đó.
• Sách làm tài liệu tra cứu khi viết.
• Bài viết thật của bạn là nơi kiểm tất cả.

Ví dụ một tuần của người đi làm: học mỗi ngày mười lăm phút trên app trên xe buýt, xem một video vào tối thứ Tư cho bài đang bí, cuối tuần viết một email mẫu và tra sách khi không chắc.

Câu hỏi giúp bạn chọn

1. Bạn có ngồi bàn được ba mươi phút mỗi ngày không? Có thì sách được; không thì app.
2. Bạn đọc giải thích tiếng Anh có thoải mái không? Không thì cần tài liệu giải thích bằng tiếng Việt.
3. Bạn có tự kỷ luật để ôn lại bài cũ không? Không thì cần công cụ nhắc và theo dõi.
4. Bạn hổng nhiều hay ít? Hổng nhiều thì cần thứ tự rõ; hổng ít thì dùng sách tra cứu và video vá chỗ.

Một phép thử năm phút cho bất kỳ công cụ nào

Trước khi cam kết với một cuốn sách, một kênh video hay một ứng dụng, hãy thử nó với đúng một điểm bạn đang sai. Ví dụ bạn hay viết I am agree. Tìm bài tương ứng trong công cụ ấy và hỏi bốn câu:

1. Nó có giải thích vì sao agree không cần am không, hay chỉ đưa câu đúng?
2. Nó có nêu lỗi này như một lỗi hay gặp không?
3. Nó có cho bạn làm bài mà câu sai trông giống câu của bạn không?
4. Làm sai thì nó nói gì với bạn?

Một công cụ trả lời "có" cho cả bốn câu là công cụ đáng dùng làm xương sống. Công cụ chỉ đạt câu 1 thì hợp làm tài liệu đọc thêm. Phép thử này mất năm phút và tránh cho bạn mấy tuần theo một công cụ không hợp.

Một lựa chọn cụ thể

Nếu bạn muốn thử app có thứ tự và giải thích bằng tiếng Việt: NEMO GRAMMAR chia 103 bài vào 5 level, mỗi bài có quy tắc, 3 ví dụ, 3 lỗi hay gặp và 5 bài luyện có giải thích tiếng Việt, và các lựa chọn trong bài luyện được xáo thứ tự để đáp án đúng không dồn về vị trí đầu. Chi tiết ở trang chương trình ngữ pháp NEMO GRAMMAR.

Còn nếu bạn chưa chắc nên tự học hay theo một chương trình, bài tự học ngữ pháp hay học có chương trình giúp bạn quyết định. Và dù chọn công cụ nào, bài một bài ngữ pháp tốt cần gì cho bạn tiêu chí để đánh giá từng bài học trong đó.