Dùng đúng thì trong bài thi IELTS

IELTS không đòi bạn dùng hết mọi thì. Nó đòi bạn dùng đúng thì cho từng loại nội dung, và giữ nhất quán trong cùng một đoạn.

Thì theo từng phần bài thi

Mỗi phần của bài thi có một thì mặc định, và chọn sai thì mặc định là lỗi ảnh hưởng tới cả bài chứ không chỉ một câu.

• Task 1 với dữ liệu quá khứ: quá khứ đơn. "Sales rose steadily between 2005 and 2015."
• Task 1 mô tả quy trình: hiện tại đơn, thường ở thể bị động. "The beans are then roasted."
• Task 2: hiện tại đơn cho các mệnh đề chung, hiện tại hoàn thành cho xu hướng gần đây, tương lai cho dự đoán.
• Speaking Part 2 kể chuyện: quá khứ đơn làm nền, quá khứ tiếp diễn cho bối cảnh, quá khứ hoàn thành cho việc xảy ra trước.

Hiện tại hoàn thành: chỗ hay dùng thiếu

Tiếng Việt không có thì này, nên người học hay thay nó bằng quá khứ đơn. Nhưng nó là thì tự nhiên nhất để nói về xu hướng còn đang tiếp diễn, thứ mà Task 2 cần liên tục.

"Working patterns have changed considerably over the past decade" đúng hơn "changed", vì sự thay đổi vẫn đang diễn ra và mốc thời gian chưa đóng.

Dấu hiệu đi kèm: over the past decade, in recent years, since 2010, so far.

Đổi thì giữa chừng

Đây là lỗi hay gặp nhất trong nhóm này. Một đoạn bắt đầu ở hiện tại đơn rồi trượt sang quá khứ mà không có lý do nào trong nội dung.

Nguyên nhân thường là bạn chuyển từ mệnh đề chung sang ví dụ cụ thể mà không ý thức. Ví dụ có thể ở quá khứ, nhưng khi quay lại mệnh đề chung thì phải quay về hiện tại.

Cách kiểm: đọc lại từng đoạn và hỏi "đoạn này nói về việc đang xảy ra hay việc đã xảy ra". Nếu câu trả lời đổi giữa đoạn mà nội dung không đổi, đó là lỗi.

Nói về tương lai

Có nhiều cách nói về tương lai và dùng đa dạng chúng là điểm cộng rõ, đặc biệt ở Speaking Part 2 nhóm đề kế hoạch.

• Kế hoạch đã định: "I'm going to", hoặc hiện tại tiếp diễn cho lịch đã chốt.
• Dự đoán trung tính: "will", "is likely to".
• Dự đoán có căn cứ: "is expected to", "is projected to" — hay dùng trong Task 1 với biểu đồ dự báo.
• Khả năng: "may", "might", "could well".

Câu điều kiện

Ba loại câu điều kiện phổ biến đủ cho mọi tình huống trong bài thi, và mỗi loại nói một điều khác nhau.

• Loại một, khả năng có thật: "If governments invest more, outcomes will improve."
• Loại hai, giả định trái hiện tại: "If schools had smaller classes, teachers would notice more."
• Loại ba, giả định trái quá khứ: "If I hadn't taken that course, I wouldn't have found this job."

Cách luyện

Lấy một bài đã viết và tô màu theo thì: một màu cho hiện tại, một màu cho quá khứ. Nhìn vào bản tô màu, chỗ đổi thì hiện ra ngay bằng mắt.

Với mỗi chỗ đổi, hỏi xem nội dung có thật sự chuyển từ chung sang cụ thể không. Nếu không, đó là lỗi cần sửa.

Câu hỏi thường gặp

Có cần dùng nhiều thì để lên band 7 không?

Cần đa dạng nhưng không cần đủ mọi thì. Bốn tới năm thì dùng đúng chỗ đã đủ chứng minh độ đa dạng; nhồi thêm thì lạ chỉ làm tăng rủi ro lỗi.