Tự học ngữ pháp tiếng Anh tại nhà hay theo chương trình: chọn thế nào

Bạn đã quyết định học lại ngữ pháp. Câu hỏi tiếp theo đến ngay: tự học hay theo một chương trình? Trên mạng có vô số tài liệu miễn phí: video, trang web, file PDF, nhóm luyện đề. Cùng lúc đó có các khoá học, ứng dụng, lớp buổi tối. Người thì bảo "tự học là đủ, tài liệu đầy ra", người thì bảo "phải có lộ trình, không thì học lan man".

Cả hai đều đúng với một số người. Bài này không bảo bạn nên chọn gì. Nó chỉ ra các nhánh lựa chọn, những gì mỗi nhánh đòi hỏi ở bạn, và một bộ câu hỏi để bạn tự quyết theo thời gian và mức mất gốc của chính mình.

Quyết định thật sự là gì

"Tự học hay học có chương trình" thật ra không phải chọn giữa ở nhà và đến lớp. Người tự học ở nhà vẫn có thể theo một chương trình, ví dụ một cuốn sách hay một ứng dụng có thứ tự. Quyết định thật là: ai lo phần thiết kế việc học.

Việc học ngữ pháp có bốn phần cần ai đó lo:

1. Chọn thứ tự: học gì trước, gì sau.
2. Chọn tài liệu: bài nào giải thích tốt, bài tập nào đủ khó.
3. Kiểm đúng sai: biết mình làm đúng hay sai, vì sao.
4. Giữ nhịp: học đều, ôn lại bài cũ.

Tự học hoàn toàn là bạn lo cả bốn. Theo một chương trình là bạn giao phần 1, 2 và một phần của 3, 4 cho người khác, và tập trung vào việc học.

Nhánh 1: tự tìm tài liệu

Đòi hỏi gì ở bạn

• Biết mình cần học gì. Bạn phải tự xác định chỗ hổng và thứ tự.
• Đánh giá được tài liệu. Phân biệt một video giải thích đúng với một video nói sai. Trên mạng có không ít giải thích sai, ví dụ "since luôn đi với hiện tại hoàn thành" (trong khi mệnh đề sau since thường dùng quá khứ đơn: since I moved here).
• Tự kiểm lỗi. Không ai sửa bài cho bạn; bạn cần tự tìm đáp án có giải thích hoặc công cụ kiểm.
• Kỷ luật cao. Không có lịch, không có ai hỏi hôm nay đã học chưa.

Được gì

• Miễn phí hoặc rất rẻ.
• Linh hoạt tuyệt đối. Học bài nào, lúc nào, bao lâu tuỳ bạn.
• Đi thẳng vào chỗ cần. Nếu bạn biết chính xác mình chỉ hổng mạo từ, bạn học mạo từ, không phải đi qua cả chương trình.

Rủi ro

• Học lan man. Theo gợi ý của thuật toán, hôm nay học câu điều kiện, mai học đảo ngữ.
• Hổng mà không biết. Không có ai chỉ ra rằng lỗi The data shows hay The data show của bạn thật ra là do chưa học danh từ số nhiều bất quy tắc.
• Bỏ ngang. Không có cấu trúc, dễ dừng khi bận.

Nhánh 2: theo một chương trình có thứ tự

Đòi hỏi gì ở bạn

• Tin vào thứ tự và không nhảy cóc quá nhiều.
• Thời gian đều đặn, dù ngắn.
• Chi phí, với một số chương trình.

Được gì

• Không phải thiết kế. Mở ra là có bài tiếp theo.
• Không có lỗ ẩn. Chương trình tốt đảm bảo mảnh nền được học trước mảnh bên trên.
• Phản hồi có sẵn. Bài luyện có đáp án, có giải thích.
• Thấy tiến độ. Biết đã xong bao nhiêu, còn bao nhiêu.

Rủi ro

• Thứ tự cứng. Nếu chương trình bắt bạn đi từ bài 1 dù bạn đã vững, bạn mất thời gian. Nên chọn chương trình cho tự chọn điểm bắt đầu.
• Phụ thuộc chất lượng chương trình. Một chương trình dở vẫn dở dù có thứ tự.
• Ảo giác "đã có chương trình là đủ". Chương trình không học thay bạn, không viết email thay bạn.

Nhánh 3: kết hợp

Nhiều người học tốt nhất khi kết hợp: một chương trình làm xương sống, tài liệu tự tìm để vá những chỗ chương trình giải thích chưa vào. Ví dụ: đi theo chương trình mỗi ngày mười lăm phút, và khi một bài như hiện tại hoàn thành chưa vào, tìm thêm một video giải thích và vài bài đọc có nhiều câu hiện tại hoàn thành.

Tiêu chí chọn theo hai trục

Hai yếu tố quyết định nhiều nhất là mức mất gốc và thời gian bạn có.

• Mất gốc ít, nhiều thời gian: tự học hiệu quả. Bạn biết mình cần gì và có thời gian tìm tài liệu tốt.
• Mất gốc ít, ít thời gian: tự học có trọng tâm. Liệt kê ba bốn điểm cần vá, học đúng những điểm đó.
• Mất gốc nhiều, nhiều thời gian: chương trình hoặc kết hợp. Bạn cần thứ tự, nhưng có thời gian bổ sung khi cần.
• Mất gốc nhiều, ít thời gian: chương trình có thứ tự là lựa chọn an toàn nhất. Bạn không có thời gian vừa thiết kế vừa học.

Câu hỏi giúp bạn chọn

Trả lời thật năm câu:

1. Bạn kể được ba điểm ngữ pháp cụ thể bạn hay sai không? Có thì tự học có trọng tâm là khả thi. Không thì cần chương trình giúp tìm chỗ hổng. Bài mình đang ở level ngữ pháp nào giúp trả lời câu này.
2. Bạn đã từng tự học và bỏ ngang chưa? Nếu hơn hai lần, cấu trúc bên ngoài có lẽ quan trọng với bạn.
3. Mỗi tuần bạn có bao nhiêu phút, thật sự? Dưới hai giờ thì thời gian tìm tài liệu sẽ ăn mất thời gian học.
4. Bạn có ai sửa bài viết cho không? Nếu không, cần công cụ có phản hồi.
5. Bạn có hạn chót không? Thi cử, công việc mới: có hạn thì nên chọn đường ít phải thiết kế.

Thử trước khi quyết

Không cần quyết định vĩnh viễn. Thử một nhánh trong hai tuần, rồi xem ba dấu hiệu: bạn có học đều không, bài viết có ít lỗi hơn không, và bạn có biết mình đang ở đâu không. Nếu cả ba đều không, đổi nhánh.

Nếu muốn thử nhánh chương trình: NEMO GRAMMAR có 5 level từ A1 tới C1, bạn tự chọn level bắt đầu, và người học mới có 14 ngày học miễn phí riêng cho chương trình này. Nếu là phụ huynh đang chọn cho con, trang chương trình ngữ pháp cho phụ huynh nói rõ hơn. Còn nếu bạn đang so công cụ cụ thể, bài học ngữ pháp bằng sách hay bằng app giúp chọn.

Những lầm tưởng khi chọn

• "Miễn phí thì không tốt." Nhiều tài liệu miễn phí rất tốt; vấn đề là thời gian bạn bỏ ra để tìm và ghép chúng lại.
• "Có chương trình là không cần tự học." Mọi chương trình đều cần bạn tự làm bài, tự viết, tự ôn.
• "Tự học là cho người giỏi." Người mất gốc nhẹ, biết rõ ba chỗ cần vá, tự học còn nhanh hơn đi qua cả một chương trình.
• "Chọn sai là mất thời gian." Hai tuần thử một nhánh không phải mất, vì bạn học được gì đó và biết thêm về cách mình học.

Dù chọn nhánh nào, hãy giữ một thói quen chung: mỗi tuần viết một đoạn ngắn và đếm lỗi. Đó là thước đo duy nhất không phụ thuộc vào việc bạn học bằng gì, và nó cho bạn biết lựa chọn của mình có đang hiệu quả hay không.

Tóm lại

Câu hỏi thật là ai thiết kế việc học. Mất gốc ít và biết rõ chỗ hổng thì tự học được. Mất gốc nhiều, ít thời gian thì nên giao phần thiết kế cho một chương trình có thứ tự và tự chọn được điểm bắt đầu. Thử hai tuần, nhìn ba dấu hiệu, rồi điều chỉnh.