SAT Standard English Conventions: đọc hiểu mà vẫn chọn sai

Vy đọc tiếng Anh tốt. Cô đọc tiểu thuyết gốc, xem phim không cần phụ đề, và làm phần đọc hiểu của SAT gần như trọn vẹn. Nhưng nhóm câu hỏi về quy ước viết thì cô sai đều đặn ba bốn câu mỗi đề. Cô bảo: "Em đọc cả bốn đáp án, cái nào nghe cũng được."

Đó chính là nỗi đau của nhóm câu Standard English Conventions: người đọc giỏi thấy các lựa chọn đều hợp lý, vì họ hiểu được ý của cả bốn. Nhưng câu hỏi không hỏi bạn có hiểu không. Nó hỏi cách viết nào đúng theo quy tắc của văn viết chuẩn.

Bài này giải thích vì sao cảm tính không đủ ở nhóm câu này, những dạng hay gặp, và cách chuyển từ "nghe thuận" sang "kiểm được". Cấu trúc bài thi SAT dạng số và số câu mỗi phần có thể điều chỉnh; hãy đối chiếu với hướng dẫn chính thức của College Board.

Nhóm câu này hỏi gì

Trong phần Reading and Writing, các câu Standard English Conventions thường đưa ra một đoạn văn ngắn với một chỗ trống. Bốn lựa chọn khác nhau ở dấu câu hoặc dạng từ. Hai mảng lớn là:

• Boundaries (ranh giới): dấu chấm, dấu phẩy, chấm phẩy, hai chấm, gạch nối ở chỗ hai mệnh đề gặp nhau.
• Form, Structure, and Sense (dạng, cấu trúc và nghĩa): hoà hợp chủ ngữ và động từ, dạng động từ, đại từ và từ nó thay thế, bổ ngữ đặt đúng chỗ.

Cả hai mảng đều có đáp án duy nhất theo quy tắc. Không có "cũng được".

Vì sao cảm giác nghe thuận tai dẫn tới sai

Tai quen với văn nói. Trong văn nói và tin nhắn, người bản xứ nối hai câu bằng dấu phẩy suốt. "I finished the essay, I sent it to my teacher" là câu bạn gặp hàng ngày trên mạng. Nhưng trong văn viết chuẩn, đó là lỗi comma splice, và SAT hỏi đúng lỗi này.

Chủ ngữ bị che. Tai bạn khớp động từ với danh từ gần nhất, không phải với chủ ngữ thật. Câu dạng đề tự soạn:

The collection of rare maps donated by local families ______ displayed in the east wing. A. are B. is C. were being D. have been

Danh từ gần nhất là "families", nghe thì "are" rất tự nhiên. Nhưng chủ ngữ là "collection", số ít. Đáp án B.

Đọc giỏi nghĩa là đọc nhanh. Người đọc nhanh lướt qua dấu câu vì dấu câu hiếm khi đổi nghĩa tổng thể. Trong nhóm câu này, dấu câu chính là toàn bộ câu hỏi.

Ba dạng hay khiến người đọc giỏi sai

Dạng 1: ranh giới giữa hai mệnh đề độc lập

The museum reopened after two years of renovation ______ visitors lined up before dawn. A. renovation, visitors B. renovation; visitors C. renovation visitors D. renovation, and, visitors

Hai bên đều là câu hoàn chỉnh. Nối chúng cần dấu chấm, dấu chấm phẩy, hoặc dấu phẩy cộng liên từ. Đáp án B. Lựa chọn A là comma splice, lựa chọn nghe thuận tai nhất với người quen văn nói.

Dạng 2: dạng động từ trong câu có cụm xen

Researchers studying the migration of the birds ______ that the flock changed its route. A. noting B. to note C. noted D. having noted

Cụm "studying the migration of the birds" chỉ bổ nghĩa cho "Researchers". Câu vẫn cần một động từ chính chia thì. Chỉ C là động từ chia được. Người đọc hiểu nghĩa dễ chọn A vì nó "nối tiếp" nhịp của "studying".

Dạng 3: bổ ngữ treo

Walking through the old market, ______. A. the smell of spices filled the air B. the traveler noticed the smell of spices C. spices could be smelled everywhere D. there was a strong smell of spices

Người đi bộ phải là chủ ngữ ngay sau dấu phẩy. Chỉ B có người đi bộ. Ba lựa chọn còn lại đều có nghĩa dễ hiểu, và đó chính là cái bẫy.

Cái giá của việc cứ dựa vào cảm tính

Người dựa vào tai thường có kết quả dao động: đề này đúng hết, đề kia sai bốn câu, tuỳ đề có bao nhiêu câu trúng thói quen văn nói của họ. Họ không biết vì sao mình đúng hay sai, nên không biết cần sửa gì. Mỗi đề thử mới chỉ là một lần tung đồng xu khác.

Điều đó đặc biệt tốn kém vì nhóm câu này thường là phần có thể gần như chắc điểm nếu nắm quy tắc. Số quy tắc cần biết có giới hạn, không phải một kho vô tận.

Cách chuyển từ cảm tính sang quy tắc

Bước 1: gọi tên dạng câu. Trước khi đọc bốn lựa chọn, nhìn xem chúng khác nhau ở đâu. Khác dấu câu thì đây là câu ranh giới. Khác dạng động từ thì đây là câu cấu trúc. Chỉ việc gọi tên đã chuyển bạn từ chế độ đọc hiểu sang chế độ kiểm.

Bước 2: áp đúng một câu hỏi kiểm. Câu ranh giới: hai bên chỗ trống có phải câu độc lập không? Câu hoà hợp: chủ ngữ thật là gì, bỏ cụm xen giữa đi. Câu bổ ngữ: ai làm hành động trong cụm mở đầu?

Bước 3: nói lý do trước khi xem đáp án. Khi luyện, bắt buộc nói hoặc viết một câu lý do ngắn. "B, vì hai bên đều là mệnh đề độc lập." Nếu không nói được lý do, câu đó coi như sai dù bạn chọn trúng.

Phần dấu câu có một bài riêng rất chi tiết: dấu câu trong SAT Writing. Nếu bạn muốn so SAT với IELTS để biết phần nào dùng chung, đọc ngữ pháp IELTS và SAT khác nhau thế nào.

Một buổi luyện mẫu bốn mươi phút

Để ba bước trên thành thói quen, thử cấu trúc buổi luyện sau trong hai tuần:

• Mười phút đầu: làm mười câu Conventions, bấm giờ, chưa xem đáp án.
• Mười lăm phút tiếp: với mỗi câu, viết một dòng gọi tên dạng và lý do chọn. Sau đó mới đối chiếu đáp án.
• Mười phút: với mỗi câu sai, viết lại câu đúng hoàn chỉnh và viết thêm một câu của riêng bạn dùng cùng quy tắc.
• Năm phút cuối: ghi vào sổ lỗi, mỗi lỗi một dòng: dạng câu, quy tắc, ví dụ.

Phần viết câu của riêng bạn là phần hay bị bỏ nhất, và cũng là phần làm quy tắc bám lâu nhất. Khi bạn tự đặt được một câu dùng dấu chấm phẩy đúng, bạn không còn phải nhớ quy tắc như một điều bên ngoài.

Sau hai tuần, lật sổ lỗi. Thường bạn sẽ thấy các dòng dồn về hai ba quy tắc. Đó là chỗ đáng dành một buổi học lại riêng.

Khi nào nên lùi về học lại nền

Nếu bạn áp ba bước mà vẫn không trả lời được câu hỏi kiểm, ví dụ không nhận ra đâu là mệnh đề độc lập, thì vấn đề nằm ở nền. Khi ấy nên quay về học lại cấu trúc câu, mệnh đề, và hoà hợp chủ ngữ động từ theo một thứ tự rõ ràng. NEMO GRAMMAR chia các chủ đề này theo 5 level, và bạn tự chọn level để bắt đầu, không bắt làm bài xếp lớp. Trang chương trình ngữ pháp NEMO GRAMMAR mô tả cách học một bài.

Với Vy thì sao

Vy không cần đọc giỏi hơn. Cô cần tạm gác khả năng đọc hiểu mỗi khi thấy bốn lựa chọn chỉ khác nhau ở dấu câu hay dạng từ, và thay nó bằng một câu hỏi kiểm. Người đọc giỏi thường tiến bộ ở nhóm này rất nhanh một khi đổi cách nhìn, vì họ đã có sẵn vốn câu, chỉ thiếu tấm lưới quy tắc để lọc.