Grammatical Range and Accuracy IELTS: vì sao kẹt mãi band 6

Hoàng đã thi IELTS hai lần. Cả hai lần Writing đều 6.0. Lần thứ hai anh học thêm hai tháng, thuộc cả chục cấu trúc "ăn điểm": đảo ngữ, câu chẻ, mệnh đề phân từ. Kết quả không đổi. Anh bắt đầu nghĩ tiêu chí ngữ pháp là một cái hộp đen mà mình không mở được.

Nó không phải hộp đen. Grammatical Range and Accuracy (GRA) là một trong bốn tiêu chí chấm Writing, và mô tả band của nó được công bố công khai. Vấn đề của Hoàng, và của rất nhiều người kẹt ở band 6, là tiêu chí này đòi hai thứ cùng lúc, trong khi họ chỉ luyện một.

Bài này giải thích cơ chế của nỗi kẹt ấy, cái giá khi để nó kéo dài, và cách gỡ theo từng lớp. Chi tiết mô tả band luôn nên đọc lại từ bản công bố chính thức của IELTS, vì cách diễn đạt có thể được cập nhật.

Hai nửa của một tiêu chí

Tên tiêu chí đã nói hết: Range là độ đa dạng, Accuracy là độ chính xác. Giám khảo nhìn cả hai.

Ở mức band 6, bài viết thường dùng được cả câu đơn lẫn câu phức, nhưng câu phức hay có lỗi. Lỗi đôi khi có, nhưng hiếm khi làm người đọc không hiểu. Lên band 7, bài phải có nhiều kiểu câu phức hơn và phần lớn câu không có lỗi. Khác biệt không nằm ở một cấu trúc thần kỳ, mà ở tỉ lệ câu đúng trong những câu có cấu trúc.

Đây là chỗ Hoàng lệch hướng. Anh thêm Range (nhiều cấu trúc lạ) mà không giữ Accuracy. Mỗi cấu trúc mới đưa vào một nguồn lỗi mới. Bài đa dạng hơn, nhưng cũng sai nhiều hơn, và hai thứ triệt tiêu nhau.

Ba biểu hiện của người kẹt band 6

Biểu hiện 1: lỗi nhỏ lặp lại. Thiếu "s" ở động từ ngôi thứ ba, thiếu mạo từ trước danh từ đếm được số ít, sai số nhiều. Mỗi lỗi nhỏ, nhưng mười lỗi trong một bài 280 từ là đủ kéo điểm Accuracy xuống.

Biểu hiện 2: câu phức gãy ở giữa. Ví dụ tự soạn:

Although many cities have invested in public transport, but traffic congestion remains a serious problem.

"Although" và "but" không đi cùng nhau trong một câu. Người viết muốn câu phức nhưng ghép hai cách nối.

Biểu hiện 3: câu dài không có động từ chính.

The rapid growth of online shopping, which has changed the way people spend their free time and money.

Cả câu chỉ có một mệnh đề quan hệ, chưa có động từ chính cho "The rapid growth". Đây là câu cụt, loại lỗi làm giám khảo khó đọc.

Vì sao học thêm cấu trúc không gỡ được

Cơ chế ở đây khá đơn giản: người học đo tiến bộ bằng số cấu trúc biết, trong khi giám khảo đo bằng số câu đúng. Hai thước đo lệch nhau.

Khi bạn thuộc một cấu trúc mới từ sách mẹo, bạn thường chỉ thấy nó trong một câu mẫu. Đưa vào bài thật, với chủ đề khác, chủ ngữ khác, thì khác, cấu trúc ấy dễ gãy. "Not only... but also" đứng đầu câu phải đảo ngữ; nhiều người nhớ cấu trúc mà quên đảo ngữ.

Not only the government should build more parks, but it should also...

Câu đúng phải là "Not only should the government build more parks, but it should also...". Một cấu trúc "ăn điểm" dùng sai thì thành một lỗi hiển hiện.

Cái giá của việc kẹt lâu

Kẹt band 6 ở Writing thường có ba cái giá. Thứ nhất là thời gian: mỗi lần thi lại là vài tháng và một khoản lệ phí không nhỏ (kiểm lại mức phí hiện hành trên trang của đơn vị tổ chức). Thứ hai là tâm lý: người học bắt đầu tin mình "không có khiếu viết", trong khi vấn đề chỉ là cách luyện. Thứ ba là lỗi hoá thạch: một lỗi lặp lại hàng trăm lần trong luyện tập sẽ in sâu tới mức khó sửa hơn.

Gỡ lớp thứ nhất: dọn lỗi nhỏ trước

Trước khi thêm bất kỳ cấu trúc nào, lấy ba bài viết gần nhất và gạch mọi lỗi ngữ pháp. Xếp chúng thành nhóm: hoà hợp chủ ngữ và động từ, mạo từ, số nhiều, thì, câu cụt, dấu câu. Thường bạn sẽ thấy hai ba nhóm chiếm phần lớn.

Học lại đúng những nhóm đó. Các trang hoà hợp chủ ngữ và động từ và mạo từ a, an, the là chỗ bắt đầu hợp lý cho hai nhóm lỗi phổ biến nhất.

Gỡ lớp thứ hai: chọn ít cấu trúc, dùng cho đúng

Thay vì mười cấu trúc, chọn ba bốn kiểu câu phức bạn có thể viết đúng trong mọi chủ đề: mệnh đề quan hệ, mệnh đề trạng ngữ chỉ nhượng bộ và nguyên nhân, câu điều kiện loại 1 và loại 2. Luyện chúng tới khi viết mười câu thì đúng cả mười. Bài câu phức đúng cho IELTS Writing có danh sách và bài tập cụ thể.

Gỡ lớp thứ ba: soát theo danh sách lỗi riêng

Dành ba phút cuối giờ thi để soát bài theo danh sách lỗi của chính bạn, không phải một danh sách chung. Nếu bạn hay thiếu "s" ở động từ, dò riêng mọi động từ hiện tại đơn. Nếu bạn hay viết câu cụt, dò xem mỗi câu dài đã có động từ chính chưa.

Một đoạn viết trước và sau khi gỡ

Để thấy ba lớp trên hoạt động thế nào, xem một đoạn thân bài tự soạn theo đề "Some people think that working from home benefits both employees and companies".

Bản trước:

Working from home have many advantage for employee. Because they do not need to travel, so they save time and money. Which is very important in big city. Moreover, companies can reduce cost of office, this help them invest in other areas.

Trong bốn câu có ít nhất bảy lỗi: "have" với chủ ngữ số ít, "advantage" thiếu số nhiều, "Because... so" ghép hai cách nối, câu "Which is..." là câu cụt, thiếu mạo từ trước "big city", câu cuối nối hai mệnh đề bằng dấu phẩy, "help" thiếu "s".

Bản sau, cùng ý, cùng độ dài tương đương:

Working from home has several advantages for employees. Because they do not need to commute, they save both time and money, which matters a great deal in a large city. Companies also benefit, since they can reduce office costs and invest the savings in other areas.

Bản sau không dùng cấu trúc lạ nào. Nó có mệnh đề trạng ngữ, mệnh đề quan hệ không xác định, mệnh đề nguyên nhân với "since". Range không hề giảm, nhưng Accuracy thay đổi hoàn toàn. Đây là hướng dịch chuyển mà người kẹt band 6 cần: đúng trước, đa dạng trên nền đúng.

Dấu hiệu bạn đang ra khỏi band 6

Bạn không cần đợi kết quả thi mới biết. Theo dõi hai con số trong mỗi bài luyện: số lỗi ngữ pháp trên mỗi 100 từ, và tỉ lệ câu phức không có lỗi. Khi con số thứ nhất giảm và con số thứ hai tăng qua vài bài liên tiếp, bạn đang đi đúng hướng. Nếu bạn muốn học lại nền theo thứ tự, NEMO GRAMMAR có 36 chủ đề ngữ pháp của phần luyện IELTS được xếp vào đúng level, kèm đường sang luyện thêm.

Điều Hoàng nên làm khác đi

Nếu Hoàng dành hai tháng ấy cho việc dọn lỗi nhỏ và luyện bốn kiểu câu phức tới mức đúng đều, khả năng anh bước qua band 6 cao hơn nhiều so với thuộc thêm mười cấu trúc. Không có gì đảm bảo điểm số, nhưng hướng đi ấy khớp với cách tiêu chí được mô tả. Đọc thêm ngữ pháp cho Writing Task 2 band 7 để thấy yêu cầu ở mức kế tiếp.