IELTS hay SAT ngữ pháp khó hơn: so hai cách chấm khác nhau

Một phụ huynh hỏi: "Con tôi học ngữ pháp khá, làm bài tập ở trường gần như không sai. Vậy con nên thi IELTS hay SAT thì phần ngữ pháp dễ hơn?" Câu hỏi hợp lý, nhưng nó giả định rằng hai kỳ thi đo cùng một thứ, chỉ khác độ khó. Thực tế, chúng đo hai kỹ năng khác nhau, và một học sinh có thể rất mạnh ở kỹ năng này mà yếu ở kỹ năng kia.

Bài này so sánh cách IELTS và SAT đo ngữ pháp theo năm tiêu chí, chỉ ra ai hợp với kỳ nào ở riêng phần này, và phần nào ôn chung được. Lưu ý: chọn kỳ thi còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác (yêu cầu của trường, quốc gia, ngành học) nằm ngoài phạm vi bài này. Cấu trúc hai kỳ thi cũng nên được kiểm lại trên trang chính thức của đơn vị tổ chức.

Sự khác nhau gốc: tạo ra và sửa

IELTS chấm ngữ pháp bạn tự tạo. Không có câu hỏi trắc nghiệm ngữ pháp. Bạn viết hai bài và nói khoảng mười mấy phút. Giám khảo đánh giá các câu bạn tự tạo theo tiêu chí Grammatical Range and Accuracy.

SAT hỏi bạn sửa ngữ pháp của người khác. Trong phần Reading and Writing, các câu Standard English Conventions đưa ra một đoạn văn có chỗ trống, và bạn chọn cách viết đúng chuẩn trong bốn lựa chọn.

Một kỹ năng là người viết. Kỹ năng kia là người biên tập. Chúng dùng chung một kho quy tắc, nhưng dùng theo hai hướng ngược nhau.

Tiêu chí 1: hình thức câu hỏi

IELTS không có câu hỏi ngữ pháp. Mọi câu bạn viết và nói đều là "câu hỏi ngữ pháp". SAT có một nhóm câu riêng, rõ ràng, bạn biết lúc nào mình đang làm ngữ pháp.

Ai hợp IELTS: người viết và nói trôi chảy, quen tự diễn đạt. Ai hợp SAT: người làm trắc nghiệm chính xác, thích quy tắc rõ ràng.

Tiêu chí 2: độ đa dạng

IELTS thưởng cho độ đa dạng. Bài viết chỉ có câu đơn, dù đúng hết, khó đạt điểm ngữ pháp cao. SAT không quan tâm bạn biết bao nhiêu cấu trúc; nó chỉ hỏi bạn có nhận ra cách viết chuẩn hay không.

Ví dụ, trong IELTS, câu này ghi điểm đa dạng:

Having lived abroad for several years, many graduates return with skills that their home countries urgently need.

Trong SAT, cùng mệnh đề phân từ ấy có thể xuất hiện dưới dạng câu hỏi về bổ ngữ treo: chủ ngữ ngay sau dấu phẩy có phải người thực hiện "having lived" không.

Tiêu chí 3: độ chính xác

Cả hai đều đòi chính xác, nhưng theo cách khác nhau. IELTS nhìn tỉ lệ: bao nhiêu phần câu của bạn không có lỗi. Một vài lỗi nhỏ không làm bạn mất trắng. SAT nhìn từng câu: sai một dấu phẩy là sai cả câu hỏi.

Ai hợp IELTS: người viết khá đúng nhưng đôi khi sơ suất. Ai hợp SAT: người cực kỳ cẩn thận với chi tiết nhỏ.

Tiêu chí 4: vùng quy tắc trọng tâm

Hai kỳ thi dùng chung phần lớn quy tắc nhưng nhấn mạnh khác nhau:

Người Việt thường mất điểm IELTS ở mạo từ và số nhiều, vì tiếng Việt không đánh dấu hai thứ này. Ở SAT, cùng người ấy thường mất điểm ở dấu câu, vì tiếng Việt cho phép nối câu bằng dấu phẩy thoải mái hơn.

Tiêu chí 5: cách ôn hiệu quả

Ôn IELTS phần ngữ pháp: viết nhiều, được chữa, ghi sổ lỗi, luyện vài dạng câu phức tới mức đúng đều. Xem câu phức đúng cho IELTS Writing.

Ôn SAT phần ngữ pháp: học quy tắc dấu câu và cấu trúc câu thật chặt, luyện câu hỏi có bốn lựa chọn, nói lý do cho mỗi lựa chọn. Xem dấu câu trong SAT Writing.

Một lỗi, hai cách bị phạt

Để thấy rõ hai cách chấm khác nhau thế nào, theo dõi một lỗi duy nhất qua hai kỳ thi: dấu phẩy nối hai câu độc lập.

Trong IELTS, một học sinh viết:

Many students work part-time, this helps them become more independent.

Đây là comma splice. Giám khảo ghi nhận nó như một lỗi trong bài. Nếu cả bài chỉ có một hai lỗi kiểu này giữa nhiều câu đúng và đa dạng, ảnh hưởng tới điểm GRA có thể nhỏ. Nếu lỗi lặp lại ở gần như mọi đoạn, nó thành một xu hướng và kéo điểm xuống rõ.

Trong SAT, cùng lỗi ấy xuất hiện dưới dạng câu hỏi:

Many students work part-time ______ helps them become more independent. A. part-time, this B. part-time; this C. part-time this D. part-time, and this,

Chọn A là mất trọn một câu. Không có "một lỗi nhỏ trong nhiều câu đúng". Mỗi câu hỏi đứng riêng.

Vì thế, cùng một thói quen có thể gây thiệt hại nhẹ ở IELTS nhưng nặng ở SAT, và ngược lại với những lỗi như thiếu mạo từ, gần như vô hại ở SAT nhưng tích tụ thành vấn đề ở IELTS.

Vậy kỳ nào khó hơn

Không có câu trả lời chung. Học sinh đạt điểm tuyệt đối bài tập trắc nghiệm ở trường thường thấy SAT dễ hơn, vì nó gần với cách họ đã luyện. Nhưng chính học sinh ấy có thể gặp khó ở IELTS, vì chưa từng phải tự viết hai trăm năm mươi từ không lỗi dưới áp lực thời gian.

Ngược lại, học sinh viết và nói tự nhiên, từng sống hoặc học ở môi trường tiếng Anh, thường thấy IELTS dễ hơn ở phần ngữ pháp, nhưng hay bị bất ngờ bởi các câu dấu câu của SAT, vì tai họ quen văn nói. Bài câu ngữ pháp SAT Writing: đọc hiểu mà vẫn chọn sai mô tả đúng hiện tượng này.

Cũng cần nhớ rằng ngữ pháp chỉ là một phần của mỗi kỳ thi. Ở IELTS còn nghe, đọc, từ vựng, mạch lạc. Ở SAT còn đọc hiểu, suy luận và cả phần Toán. So riêng phần ngữ pháp giúp bạn biết cần ôn gì, nhưng không nên là lý do duy nhất để chọn kỳ thi.

Phần ôn chung được

Dù chọn kỳ nào, một nền chung giúp cả hai: cấu trúc câu và mệnh đề, hoà hợp chủ ngữ động từ, các thì chính, mệnh đề quan hệ, câu bị động. Xây nền này trước, rồi thêm lớp riêng cho kỳ thi, sẽ tiết kiệm hơn ôn tách biệt. Nếu cần học nền theo thứ tự, NEMO GRAMMAR chia ngữ pháp thành 5 level từ A1 tới C1, tên bài tiếng Anh và phần giải thích bằng tiếng Việt.

Một phép thử nhanh cho phụ huynh và học sinh

Cho học sinh làm hai việc trong cùng một buổi: mười câu trắc nghiệm dấu câu và hoà hợp dạng SAT, và viết một đoạn một trăm năm mươi từ về một chủ đề quen thuộc. Chấm cả hai. Nếu trắc nghiệm gần như đúng hết mà đoạn viết nhiều lỗi, học sinh mạnh ở vai người biên tập. Nếu đoạn viết sạch mà trắc nghiệm sai vài câu dấu câu, học sinh mạnh ở vai người viết. Kết quả này không quyết định chọn kỳ thi nào, nhưng cho biết phần ngữ pháp nào cần nhiều công hơn. Phụ huynh muốn tìm hiểu thêm có thể xem chương trình ngữ pháp cho phụ huynh.