Ngữ pháp thi THPT quốc gia: phần điểm chắc nếu vững nền

Hai bạn cùng lớp 12, cùng mục tiêu 8 điểm tiếng Anh tốt nghiệp. Bạn thứ nhất có điểm đề thử nhảy lên xuống: 7,2 rồi 8,4 rồi 6,8, tuỳ bài đọc dễ hay khó. Bạn thứ hai đều đặn quanh 7,8 tới 8,2. Khi so bài, khác biệt nằm ở các câu chạm ngữ pháp: bạn thứ hai gần như không mất câu nào ở đó qua cả chục đề, còn bạn thứ nhất lúc đúng lúc sai.

Đó là lợi ích thật của việc vững ngữ pháp trong đề THPT: không phải điểm cao đột biến, mà là một phần điểm ổn định, không phụ thuộc vào chủ đề bài đọc hay may rủi. Phần điểm ấy tạo ra cái sàn, và cái sàn cao thì mọi phần khác chỉ cần thêm vào.

Bài này mô tả kết quả ấy trông thế nào, đo bằng gì, và đường ngắn nhất tới đó. Cấu trúc đề tốt nghiệp THPT đã thay đổi theo chương trình mới và có thể còn điều chỉnh qua từng năm; hãy luôn đối chiếu với đề minh hoạ do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố cho năm bạn thi.

Vì sao ngữ pháp là phần điểm ổn định

Bài đọc hiểu phụ thuộc chủ đề. Gặp bài về khoa học vũ trụ mà bạn chưa từng đọc về nó, bạn chậm hơn và dễ sai hơn. Từ vựng cũng vậy: một từ lạ có thể làm hỏng cả câu hỏi.

Ngữ pháp thì khác. Quy tắc chia thì, bị động, mệnh đề quan hệ không đổi theo chủ đề. Một câu về biến đổi khí hậu và một câu về lễ hội truyền thống dùng cùng một quy tắc. Nếu bạn nắm quy tắc, chủ đề lạ không kéo bạn xuống.

Ngay cả khi đề mới đặt ngữ pháp vào trong đoạn văn, thông báo hay bài điền từ thay vì câu lẻ, lợi thế ấy vẫn còn. Bạn đọc đoạn văn để lấy ngữ cảnh, rồi dùng quy tắc để chọn. Ví dụ tự soạn trong một thông báo:

The school library, ______ was renovated last summer, now opens until 8 p.m. on weekdays. A. which B. that C. where D. what

Câu có dấu phẩy trước chỗ trống, và chỗ trống làm chủ ngữ cho "was renovated". Mệnh đề quan hệ không xác định dùng "which", không dùng "that". Đáp án A. Không cần biết thư viện nào, không cần từ vựng khó.

Kết quả trông thế nào khi đạt

Hình dung một học sinh đã vững nền ngữ pháp cho đề THPT:

• Làm các câu chạm ngữ pháp nhanh, dành được thời gian cho bài đọc dài.
• Qua năm đề thử liên tiếp, số câu ngữ pháp sai dao động rất ít, thường là một hai câu.
• Khi sai, nói được ngay mình sai vì quy tắc nào, không phải "em không biết sao sai".
• Đọc bài điền từ trong đoạn văn và thấy chỗ trống nào đang hỏi ngữ pháp, chỗ nào hỏi từ vựng.

Điểm cuối cùng quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Biết câu nào đang hỏi gì giúp bạn áp đúng công cụ, thay vì đọc mọi câu theo cùng một cách.

Đo bằng gì

Điểm tổng của đề thử là con số gây hiểu lầm nhất khi đo ngữ pháp, vì nó trộn cả đọc, từ vựng, và may rủi. Hãy đo ba thứ riêng:

Số câu ngữ pháp sai mỗi đề. Đếm riêng, ghi vào bảng. Quan trọng là độ dao động, không chỉ trung bình.

Tỉ lệ đúng theo chuyên đề. Thì, bị động, mệnh đề quan hệ, câu điều kiện, câu tường thuật, so sánh, liên từ. Một chuyên đề đúng dưới bảy phần mười qua vài đề là chuyên đề cần học lại.

Thời gian cho nhóm câu ngữ pháp. Nếu bạn mất quá lâu ở đây, bạn đang suy luận thay vì nhận ra. Vững nền thì các câu này đi nhanh.

Bài theo dõi tỉ lệ đúng câu ngữ pháp qua các đề thử chỉ cách lập bảng cụ thể.

Đường ngắn nhất tới cái sàn điểm ổn định

Bước 1: vá chuyên đề yếu nhất trước

Không học lại tất cả. Chọn hai chuyên đề có tỉ lệ đúng thấp nhất, học lại quy tắc, làm bài luyện từ dễ tới khó. Khi hai chuyên đề ấy đã lên, mới sang chuyên đề tiếp theo.

Bước 2: luyện ngữ pháp trong đoạn văn, không chỉ câu lẻ

Vì đề hiện hành đặt nhiều câu ngữ pháp trong văn bản dài hơn, hãy luyện với đoạn văn có nhiều chỗ trống. Một bài tập tự soạn:

Last year, our class (1) ______ a charity fair to raise money for a village school. The fair, (2) ______ lasted two days, attracted more visitors than we (3) ______. (1) A. organise B. organised C. has organised D. organising (2) A. who B. what C. which D. where (3) A. expect B. had expected C. have expected D. are expecting

Đáp án B, C, B. Câu (3) là câu đáng chú ý: việc kỳ vọng xảy ra trước việc hội chợ thu hút khách, nên dùng quá khứ hoàn thành.

Bước 3: giữ nền bằng ôn ngắn đều đặn

Nền ngữ pháp không phải thứ học một lần xong. Mười lăm phút mỗi ngày làm vài câu của các chuyên đề đã học tốt hơn một buổi ba tiếng mỗi tuần. Nếu bạn cần một nơi có sẵn bài theo thứ tự, NEMO GRAMMAR có 103 bài chia 5 level, mỗi bài có 5 bài luyện từ mức 1 tới mức 5 và giải thích tiếng Việt cho từng câu.

Khi điểm ngữ pháp đã chắc mà tổng điểm chưa lên

Có trường hợp bạn đã giữ được số câu ngữ pháp sai ở mức một hai câu mỗi đề, nhưng điểm tổng vẫn dừng. Đó không phải lý do để nghi ngờ lợi ích của nền ngữ pháp. Nó là tín hiệu rằng phần điểm còn thiếu nằm ở chỗ khác: từ vựng theo chủ đề, tốc độ đọc, hoặc các câu hỏi suy luận trong bài đọc.

Lúc này cái sàn ngữ pháp chính là thứ cho phép bạn chuyển thời gian sang phần khác mà không lo tụt. Nhiều học sinh không dám bớt giờ ôn ngữ pháp vì sợ quên. Nếu ba đề liên tiếp số câu sai đã thấp và đều, bạn có thể giảm ngữ pháp xuống mức ôn giữ, khoảng mười lăm phút mỗi ngày, và đưa phần thời gian dư sang đọc hiểu.

Ngược lại, nếu điểm tổng dao động mạnh mà số câu ngữ pháp sai cũng dao động, đừng vội đổ cho bài đọc khó. Hãy nhìn lại bảng chuyên đề trước. Rất thường, một phần lớn độ dao động nằm ngay ở các câu tưởng là dễ.

Lợi ích lan sang các phần khác

Vững ngữ pháp không chỉ giữ điểm các câu ngữ pháp. Nó giúp bạn đọc câu dài trong bài đọc hiểu nhanh hơn, vì bạn tách được mệnh đề chính khỏi mệnh đề phụ. Nó giúp phần sắp xếp câu thành đoạn, vì liên từ và đại từ chỉ ra câu nào đi trước câu nào. Và nó giúp bạn bớt lo, vì biết chắc một phần điểm đã nằm trong tay.

Nếu bạn còn định thi thêm IELTS hay SAT sau tốt nghiệp, nền ấy dùng lại được. Bài một nền ngữ pháp dùng cho nhiều kỳ thi nói rõ phần nào trùng nhau.

Bắt đầu với năm đề gần nhất

Lấy năm đề thử bạn đã làm. Đếm câu ngữ pháp sai mỗi đề và ghi chuyên đề. Nếu con số dao động lớn, bạn chưa có cái sàn ổn định; nếu nó thấp và đều, việc còn lại là giữ nó. Muốn xem chuyên đề cần học nằm ở level nào, trang năm level ngữ pháp từ A1 tới C1 có bản đồ đầy đủ.