Bài tập ngữ pháp ôn thi: luyện có bậc từ dễ tới khó

Đức có một tập bài tập ngữ pháp dày hai trăm trang, câu dễ câu khó trộn lẫn. Mỗi tối anh làm hai trang. Có tối đúng gần hết, có tối sai một nửa. Sau ba tuần anh vẫn không biết mình đã giỏi hơn ở chuyên đề nào, vì mỗi trang là một mớ trộn không theo thứ tự.

Cách luyện ấy không sai về công sức. Nó sai về trình tự. Khi câu khó đến trước khi câu dễ đã vững, bạn không học được gì từ câu khó: bạn chỉ biết mình sai, không biết vì sao, và lần sau vẫn sai. Bài này đưa ra một cách luyện có bậc cho từng chuyên đề ngữ pháp, từng bước một, kèm ví dụ cụ thể và giới hạn của cách làm.

Ý tưởng: mỗi chuyên đề có năm bậc

Thay vì làm đề trộn, chia bài luyện của mỗi chuyên đề thành năm bậc tăng dần. Mỗi bậc thêm một lớp khó mới, và bạn chỉ lên bậc kế khi đã qua bậc hiện tại.

Lấy câu bị động làm ví dụ xuyên suốt, vì nó có mặt ở hầu hết kỳ thi.

Bậc 1: nhận ra dạng đúng

Câu hỏi chỉ đòi bạn nhận ra cấu trúc.

Which sentence is passive? A. The chef cooked the soup. B. The soup was cooked by the chef.

Bậc này trông quá dễ, nhưng nó kiểm xem bạn có nhận ra "be + V3" ở mọi thì không, kể cả "has been cooked", "will be cooked".

Dấu hiệu qua: nhận ra đúng mười trên mười câu, ở ít nhất năm thì khác nhau.

Bậc 2: chọn trong câu có manh mối rõ

The new stadium ______ next year. A. builds B. will build C. will be built D. is building

Manh mối "next year" và nghĩa (sân vận động không tự xây) đều rõ.

Dấu hiệu qua: đúng từ chín trên mười câu, trả lời mỗi câu trong khoảng mười lăm giây.

Bậc 3: manh mối ẩn hoặc xa

By the time the inspectors arrived, most of the damaged goods ______. A. removed B. had removed C. had been removed D. were removing

Manh mối nằm ở vế đầu ("By the time... arrived"), và bạn phải kết hợp hai điều: quá khứ hoàn thành và bị động. Đây là bậc phần lớn đề thi dùng để phân loại.

Dấu hiệu qua: đúng từ tám trên mười câu, và nói được manh mối quyết định của từng câu.

Bậc 4: viết lại, biến đổi câu

They are going to announce the winners tomorrow. → The winners ______

Đáp án: are going to be announced tomorrow. Bạn phải tự dựng cả cấu trúc, không có lựa chọn để dựa vào.

It is believed that the painting was stolen in 1998. → The painting ______

Đáp án: is believed to have been stolen in 1998. Câu này ghép bị động với "to have been", là dạng khó nhất của chuyên đề ở mức thi phổ thông.

Dấu hiệu qua: viết đúng tám trên mười câu, không nhìn lại quy tắc.

Bậc 5: tự tạo câu, dùng trong đoạn

Viết một đoạn ngắn mô tả một quy trình, ví dụ cách làm một chiếc bánh chưng, dùng ít nhất năm câu bị động ở ba thì khác nhau. Đây là bậc IELTS Writing Task 1 dạng quy trình đòi, và cũng là bậc cho thấy quy tắc đã thật sự thành của bạn.

First, the leaves are washed and dried. Then the rice, which has been soaked overnight, is placed on the leaves...

Dấu hiệu qua: đoạn viết không có lỗi bị động nào khi bạn tự soát, và một người khác đọc cũng không tìm thấy.

Vì sao đi từng bậc lại nhanh hơn

Nghe có vẻ chậm: năm bậc cho một chuyên đề. Nhưng thực tế nó thường nhanh hơn làm đề trộn, vì ba lý do.

Mỗi câu sai chỉ ra đúng một lớp. Sai ở bậc 3 nghĩa là bạn chưa ghép được hai điều kiện. Bạn biết chính xác cần sửa gì.

Không phí thời gian vào câu quá khó. Làm câu bậc 5 khi chưa qua bậc 2 là đoán mò. Đoán mò không để lại gì.

Có điểm dừng rõ. Khi qua bậc 4 ở một chuyên đề, bạn biết chuyên đề ấy đã đủ cho phần lớn đề trắc nghiệm, và có thể chuyển sang chuyên đề khác.

Tìm bài luyện có bậc ở đâu

Phần lớn sách bài tập không xếp theo bậc rõ ràng. Có hai cách xử lý.

Tự xếp. Lấy một chuyên đề, gom hai mươi tới ba mươi câu từ các nguồn khác nhau, tự phân vào năm bậc theo mô tả ở trên. Việc phân loại tốn một buổi nhưng dùng được nhiều lần.

Dùng nguồn đã xếp sẵn. NEMO GRAMMAR có mỗi bài 5 bài luyện xếp từ mức 1 tới mức 5, và lựa chọn trong bài luyện được xáo thứ tự khi hiển thị để đáp án đúng không dồn về vị trí đầu. Bạn có thể xem cách học một bài ngữ pháp để thấy các mức được sắp thế nào.

Áp vào kế hoạch ôn thi

Một cách dùng thực tế cho người còn khoảng hai tháng:

• Chọn năm chuyên đề trọng tâm (xem chủ đề ngữ pháp nào ra thi nhiều nhất).
• Với mỗi chuyên đề, làm bậc 1 tới bậc 3 trong một tuần.
• Khi cả năm chuyên đề đã qua bậc 3, quay lại làm bậc 4 cho từng chuyên đề.
• Bậc 5 dành cho người thi IELTS hoặc cần viết, làm song song với luyện viết.
• Chỉ bắt đầu làm đề trộn khi phần lớn chuyên đề đã qua bậc 4.

Đề trộn ở giai đoạn cuối có vai trò khác hẳn: nó kiểm xem bạn có nhận ra chuyên đề khi không ai báo trước không. Đó là kỹ năng riêng, và nó đến sau khi từng chuyên đề đã vững.

Khi bị kẹt ở một bậc

Có lúc bạn làm mãi mà không qua được một bậc. Mỗi bậc có một nguyên nhân kẹt hay gặp:

• Kẹt ở bậc 2: thường do quy tắc gốc chưa rõ. Quay lại đọc quy tắc và ví dụ, đừng làm thêm câu.
• Kẹt ở bậc 3: thường do đọc chưa hết câu. Tập gạch chân mọi từ chỉ thời gian và chủ ngữ thật trước khi nhìn đáp án.
• Kẹt ở bậc 4: thường do thiếu một mảnh ghép nhỏ, như dạng "to have been" hay đổi đại từ. Tách câu viết lại thành từng bước và kiểm từng bước.
• Kẹt ở bậc 5: thường do chưa có đủ câu mẫu trong đầu. Đọc vài đoạn văn mẫu có dùng cấu trúc ấy, chép tay hai ba câu, rồi thử viết lại.

Kẹt không có nghĩa là thất bại. Nó chỉ cho bạn biết đúng lớp nào cần gia cố.

Giới hạn của cách luyện có bậc

Cách này mạnh với chuyên đề có quy tắc rõ: thì, bị động, điều kiện, mệnh đề quan hệ, tường thuật. Nó kém hiệu quả hơn với những thứ phụ thuộc thói quen dùng từ, như giới từ đi với động từ hay cụm cố định. Những thứ ấy cần tiếp xúc nhiều hơn là luyện theo bậc.

Nó cũng không thay thế được đề thử. Đề thử đo thứ mà luyện có bậc không đo: tốc độ, sức bền, khả năng chuyển nhanh giữa các chuyên đề. Bài còn một tháng: ôn lại ngữ pháp hay luyện đề giúp bạn cân hai việc này.

Với tập bài tập của Đức

Đức không cần vứt tập bài tập. Anh cần một cây bút đánh dấu: đi qua các trang, ghi bậc cho từng câu thuộc chuyên đề đang ôn, rồi làm theo thứ tự bậc thay vì theo thứ tự trang. Hai trăm trang vẫn thế, nhưng lần này mỗi câu sai sẽ nói cho anh điều gì đó.