Luyện đề tiếng Anh có giỏi ngữ pháp không: gỡ một ngộ nhận

"Cứ cày đề đi, làm đủ trăm đề là tự khắc giỏi." Câu này gần như ai ôn thi tiếng Anh cũng từng nghe, từ anh chị khoá trước, từ bạn cùng lớp, đôi khi từ chính thầy cô. Và có những học sinh làm đúng như vậy: mỗi ngày một đề, hết bộ này sang bộ khác, ghi điểm vào sổ.

Rồi tới một lúc điểm đứng yên. Đề thứ sáu mươi không tốt hơn đề thứ ba mươi bao nhiêu. Các câu sai vẫn là những loại câu cũ. Người học bắt đầu nghĩ mình chưa làm đủ đề, và làm thêm.

Bài này xem xét niềm tin "làm càng nhiều đề thì ngữ pháp càng giỏi": vì sao người ta tin nó, bằng chứng ngược nằm ở đâu, và điều gì đúng hơn.

Vì sao người ta tin

Niềm tin này không vô lý. Nó có ba chỗ dựa thật.

Làm đề có tác dụng thật lúc đầu. Ở vài đề đầu tiên, bạn làm quen với dạng câu hỏi, cách trình bày, tốc độ. Điểm tăng rõ. Người học quy phần tăng ấy cho "làm đề" nói chung, và mong nó tiếp tục.

Có những người làm nhiều đề và giỏi. Bạn thấy một anh chị khoá trước làm hai trăm đề và đạt điểm cao. Nhưng bạn không thấy những gì người đó làm giữa các đề: tra lại quy tắc, ghi sổ lỗi, hỏi thầy. Bạn chỉ thấy phần nổi.

Làm đề cho cảm giác tiến bộ rõ ràng. Mỗi đề cho một con số. Học lại một quy tắc thì không cho con số nào ngay. Con người thích việc có phản hồi nhanh.

Bằng chứng ngược nằm ngay trong sổ điểm

Nếu làm nhiều đề thực sự làm ngữ pháp giỏi lên, bạn sẽ thấy các câu sai giảm dần theo từng chuyên đề. Hãy thử kiểm bằng sổ điểm của chính mình.

Lấy mười đề gần nhất. Với mỗi câu ngữ pháp sai, ghi chuyên đề. Rất thường, bạn sẽ thấy một bức tranh như sau:

Chỉ mệnh đề quan hệ giảm rõ. Hỏi lại học sinh ấy, hoá ra giữa đề 5 và đề 6 bạn ấy có một buổi học lại mệnh đề quan hệ với cô giáo. Các chuyên đề còn lại gần như đứng yên dù đã làm thêm năm đề.

Đây là mẫu hình thường gặp: chuyên đề nào được học lại thì giảm lỗi, chuyên đề nào chỉ được làm đề thì không.

Vì sao đề không dạy ngữ pháp

Một đề thi được thiết kế để đo, không phải để dạy. Khi bạn làm sai một câu, đề cho bạn một thông tin: bạn sai. Đáp án cho thêm thông tin thứ hai: đáp án đúng là gì. Nhưng phần quan trọng nhất, vì sao đáp án đó đúng và cách của bạn sai ở đâu, thường không có.

Ví dụ một câu tự soạn:

Hardly ______ the station when the train left. A. we had reached B. had we reached C. we reached D. did we reach

Đáp án B. Nếu bạn chọn A, xem đáp án, gật đầu "à, đảo ngữ", rồi làm câu tiếp theo, bạn chưa học được gì. Lần tới gặp "No sooner..." hay "Scarcely...", bạn có thể lại sai, vì bạn không biết quy tắc chung: một số trạng từ mang nghĩa phủ định đứng đầu câu kéo theo đảo trợ động từ.

Làm thêm mười đề, bạn sẽ gặp câu dạng này vài lần, có lúc đúng nhờ nhớ mặt câu, có lúc sai. Học quy tắc một lần, bạn giải được cả họ câu ấy.

Điều đúng hơn: đề là máy đo, học lại mới là thuốc

Một cách nghĩ hữu ích hơn: đề thi là máy đo nhiệt độ. Nó cho biết bạn đang sốt ở đâu. Nhưng đo nhiệt độ mười lần một ngày không làm hạ sốt. Bạn cần uống thuốc, ở đây là học lại quy tắc, rồi đo lại để xem thuốc có tác dụng không.

Theo vòng này, tỉ lệ giữa làm đề và học lại thay đổi theo giai đoạn. Xa ngày thi, phần lớn thời gian là học lại, đề chỉ để đo. Gần ngày thi, đề nhiều hơn vì bạn cần luyện tốc độ và sức bền.

Khi học lại, một bài có quy tắc, ví dụ, lỗi hay gặp và luyện từ dễ tới khó sẽ làm được việc mà đề không làm được. NEMO GRAMMAR dựng mỗi bài theo đúng khuôn đó, với giải thích tiếng Việt cho từng câu luyện. Bài luyện ngữ pháp thi theo mức từ dễ tới khó chỉ cách tự xếp bài luyện nếu bạn dùng tài liệu khác.

Chữa một đề đúng cách trông thế nào

Nếu làm đề chỉ có ích khi đi kèm học lại, thì bước nối giữa hai việc ấy là cách chữa đề. Một buổi chữa tốt cho một đề thường mất gần bằng thời gian làm đề, và gồm bốn việc:

• Phân loại câu sai. Mỗi câu sai ghi chuyên đề và lý do: chưa biết, đọc sót, hay vội.
• Viết lại lý do đúng. Với câu "chưa biết", viết một dòng giải thích vì sao đáp án đúng, bằng lời của bạn. Nếu không viết được, đánh dấu chuyên đề ấy để học lại.
• Tìm câu anh em. Với mỗi câu sai do chưa biết, tìm hoặc tự đặt thêm hai ba câu cùng quy tắc nhưng khác bề ngoài. Làm chúng ngay.
• Ghi sổ lỗi. Một dòng mỗi lỗi, để lần sau ôn nhanh.

So với việc chỉ xem đáp án rồi làm đề tiếp, cách chữa này chậm hơn nhiều. Nhưng một đề chữa kỹ thường cho nhiều hơn ba bốn đề chữa lướt, vì mỗi câu sai được biến thành một quy tắc bạn nắm được.

Làm đề vẫn có giá trị riêng

Gỡ ngộ nhận không có nghĩa là bỏ làm đề. Đề thử dạy những thứ mà học quy tắc không dạy:

• Nhận ra chuyên đề khi không có tiêu đề. Trong bài tập theo chuyên đề, bạn biết trước câu hỏi về bị động. Trong đề, bạn phải tự nhận ra.
• Tốc độ và phân bổ thời gian. Bạn cần biết mình mất bao lâu cho phần ngữ pháp để chừa đủ cho bài đọc.
• Sức bền. Làm tập trung suốt thời gian của một bài thi là một kỹ năng riêng.

Vì vậy câu trả lời không phải "đừng làm đề", mà là "đừng dùng đề thay cho học".

Cách kiểm bạn đang làm đề đúng cách

Trả lời ba câu hỏi sau về tuần vừa qua:

1. Sau mỗi đề, bạn có chấm lại theo chuyên đề không?
2. Có chuyên đề nào bạn đã học lại quy tắc (không chỉ xem đáp án) không?
3. Đề mới nhất có ít lỗi hơn ở chuyên đề đã học lại không?

Nếu cả ba đều là "không", bạn đang ở trong vòng làm đề không học. Việc tiếp theo không phải làm thêm đề, mà là chọn một chuyên đề và học lại nó. Bài theo dõi tỉ lệ đúng câu ngữ pháp qua các đề thử có mẫu bảng để làm việc này.

Một câu thay cho câu cũ

Thay "cứ cày đề là giỏi" bằng: làm đề để biết mình sai ở đâu, học lại để không sai nữa, làm đề mới để kiểm. Câu mới dài hơn, nhưng nó mô tả đúng cái mà những người "làm hai trăm đề và giỏi" thật sự đã làm. Nếu bạn còn phân vân vị trí của mình trên khung trình độ, xem năm level ngữ pháp từ A1 tới C1.