Sổ lỗi sai tiếng Anh: lập sổ lỗi ngữ pháp của riêng mình

Trong ngăn bàn của nhiều học sinh có một cuốn vở ghi "Lỗi sai". Trang đầu chép cẩn thận từng câu sai và câu đúng. Trang thứ ba bắt đầu thưa. Tới tuần thứ ba, cuốn vở nằm yên. Không phải vì chủ nhân lười, mà vì cuốn vở không trả lời được câu hỏi quan trọng nhất: rốt cuộc mình hay sai cái gì?

Một danh sách câu sai giống một đống ảnh chụp không phân loại. Có đủ dữ liệu nhưng không nhìn ra hình. Thứ người viết cần là một cuốn sổ cho thấy khuôn của lỗi: ba tới năm loại lỗi chiếm phần lớn mọi chỗ đỏ trong bài của mình.

Bài này mô tả nhu cầu ấy cụ thể: sổ lỗi cần ghi gì, nhóm thế nào, và làm sao tự kiểm xem sổ của bạn đã đủ dùng hay chưa.

Vì sao bạn cần sổ lỗi của riêng mình

Danh sách "lỗi hay gặp của người Việt" trên mạng có ích, nhưng nó là trung bình của hàng nghìn người. Bạn có thể không mắc lỗi thứ nhất trong danh sách ấy nhưng mắc lỗi thứ mười một rất nhiều. Một học sinh chuyên Anh có thể hoàn toàn chắc về mạo từ nhưng hay dùng sai thì khi kể chuyện. Một kỹ sư có thể chia động từ chuẩn nhưng thường xuyên thiếu "s" số nhiều sau "one of the".

Sổ lỗi riêng cho bạn ba thứ mà danh sách chung không cho:

1. Thứ tự ưu tiên của riêng bạn. Sửa cái gì trước.
2. Bằng chứng tiến bộ. Loại lỗi nào đã giảm.
3. Câu hỏi tự kiểm đúng. Khi soát bài, tìm cái gì.

Sổ lỗi cần những cột nào

Một sổ lỗi đủ dùng chỉ cần năm cột. Nhiều hơn thì khó duy trì; ít hơn thì không nhóm được.

Cột quan trọng nhất là hai cột cuối. "Loại lỗi" giúp bạn hiểu chính xác quy tắc nào bị vi phạm. "Nhóm lớn" giúp bạn đếm.

Cách đặt tên nhóm lỗi

Đây là chỗ nhiều người kẹt. Tên quá chung như "sai ngữ pháp" thì vô dụng. Tên quá riêng như "sai chữ reasons" thì không nhóm được. Một bộ nhóm lớn hợp với người Việt:

1. Động từ: hòa hợp với chủ ngữ (he go, the number of cars are)
2. Động từ: thì (Yesterday I go, since 2020 I live)
3. Mạo từ (go to library, a information)
4. Danh từ: số nhiều và đếm được (many student, informations)
5. Ranh giới câu (câu nối bằng dấu phẩy, câu thiếu động từ)
6. Từ loại (I am interesting in, economy growth)
7. Giới từ (discuss about, depend of)
8. Trật tự từ (a car red, I very like)

Bạn có thể đổi tên cho quen, nhưng hãy giữ số nhóm ở khoảng sáu tới tám và đừng đổi giữa chừng. Nếu đổi nhóm liên tục, bạn sẽ không so được tháng này với tháng trước.

Từ sổ tới hình: đếm và xếp

Sau ba tới năm bài viết, đếm số lỗi theo nhóm lớn. Gần như chắc chắn bạn sẽ thấy một phân bố lệch, vài nhóm đầu chiếm quá nửa.

Trong ví dụ trên, ba nhóm đầu chiếm 38 trên 53 lỗi, tức khoảng 72%. Đây là thông tin quyết định: nếu học sinh này chỉ tập trung vào ba nhóm đó trong một tháng, phần lớn chỗ đỏ sẽ biến mất.

Mỗi nhóm cần kèm một câu hỏi tự kiểm

Sổ lỗi thật sự có tác dụng khi mỗi nhóm lớn có một câu hỏi ngắn bạn mang theo lúc viết và lúc soát. Ví dụ:

• Mạo từ: "Danh từ đếm được số ít này đã có a, an, the, my, this... chưa?"
• Số nhiều: "Sau many, several, a few, one of the... danh từ đã có s chưa?"
• Hòa hợp S-V: "Bỏ hết cụm of... và mệnh đề phụ, chủ ngữ thật là gì?"

Ghi các câu hỏi này ở trang đầu sổ. Trước mỗi bài viết, đọc lại chúng. Sau mỗi bài viết, soát theo chúng. Cách soát có thứ tự ở bài tự soát ngữ pháp 5 phút trước khi nộp bài.

Ví dụ: ba dòng sổ, một bài học

Ba lỗi từ ba bài khác nhau:

1. I want to become engineer. sửa thành an engineer.
2. Environment is getting worse. sửa thành The environment.
3. She plays piano very well. sửa thành the piano.

Nếu ghi thành ba dòng rời, bạn học ba câu. Nếu cả ba cùng vào nhóm "mạo từ", bạn thấy ba tình huống khác nhau của cùng một quy tắc: nghề nghiệp dùng "a/an", danh từ duy nhất trong bối cảnh dùng "the", nhạc cụ dùng "the". Từ ba dòng sổ, bạn có một bài học có hệ thống. Bài hết sai a, an, the khi viết đi tiếp từ đây.

Tự kiểm: sổ của bạn đã đủ dùng chưa

Trả lời năm câu hỏi dưới đây. Nếu có từ bốn câu "có" trở lên, sổ của bạn đang làm đúng việc.

1. Sổ có dữ liệu từ ít nhất ba bài viết khác nhau không?
2. Mỗi lỗi đã được gắn vào một nhóm lớn cố định chưa?
3. Bạn có nói ngay được ba nhóm lỗi đứng đầu của mình không, không cần mở sổ?
4. Mỗi nhóm đứng đầu có câu hỏi tự kiểm chưa?
5. Bạn có so được số lỗi tháng này với tháng trước không?

Nếu câu 3 là "không", có lẽ bạn đang chép lỗi mà chưa đếm. Nếu câu 5 là "không", hãy xem cách tính chỉ số trong bài đo số lỗi trên 100 từ.

Sổ lỗi không thay được việc học lại

Sổ lỗi cho bạn biết cần học gì. Nó không dạy bạn. Khi đã biết mình hay sai hòa hợp chủ ngữ và động từ, bạn vẫn cần một bài học về quy tắc đó, có ví dụ và bài luyện. NEMO GRAMMAR có sẵn phần "lỗi hay gặp" trong mỗi bài, nên bạn có thể đặt sổ lỗi của mình cạnh bài học để xem lỗi của bạn có nằm trong ba lỗi ấy không. Trang cách học một bài ngữ pháp mô tả cấu trúc một bài.

Sổ lỗi giấy hay sổ lỗi trên máy

Không có cách nào đúng tuyệt đối, nhưng mỗi cách có ưu thế riêng.

Sổ giấy hợp với học sinh viết bài luận tay. Chép lỗi bằng tay làm bạn đọc kỹ từng câu, và trang sổ luôn nằm cạnh bài viết. Nhược điểm: đếm lỗi theo nhóm mất công hơn. Mẹo: dành mỗi nhóm lớn một màu bút, đếm bằng cách đếm màu.

Bảng tính hợp với người đi làm, người viết nhiều email. Năm cột như bảng ở trên, thêm một bộ lọc theo nhóm lớn, và bạn có thể đếm tức thì. Nhược điểm: dễ biến thành việc chép dán không suy nghĩ.

Dù chọn cách nào, giữ ba nguyên tắc:

1. Ghi ngay khi bài được trả, không để dồn. Sau một tuần, bạn sẽ không nhớ vì sao câu kia sai.
2. Viết câu đúng bằng tay mình, kể cả trong bảng tính. Đừng dán bản sửa của người khác.
3. Mỗi tháng xem lại một lần, đếm theo nhóm và so với tháng trước. Sổ không được xem lại thì chỉ là kho lưu trữ.

Một học sinh lớp 12 (nhân vật minh hoạ) dùng sổ giấy suốt học kỳ một, rồi chuyển sang bảng tính khi bắt đầu luyện IELTS vì số bài tăng gấp đôi. Nhóm lớn vẫn giữ nguyên, nên số liệu hai học kỳ vẫn so được với nhau.

Bắt đầu với một cột

Nếu năm cột làm bạn ngại, bắt đầu với hai: câu sai và nhóm lớn. Chỉ cần vậy, sau năm bài bạn đã đếm được. Khi thấy sổ có ích, bạn sẽ tự muốn thêm cột.