Lỗi ngữ pháp thường gặp khi viết bài luận tiếng Anh bị gạch đỏ mãi

Có một cảm giác rất riêng khi mở bài luận vừa được trả và thấy dòng chữ đỏ quen thuộc bên lề: "article!". Không phải lần đầu. Có lẽ là lần thứ tám trong học kỳ. Bạn biết mạo từ là gì, bạn từng làm cả trang bài tập về "a, an, the" và được điểm cao. Vậy mà khi viết về ô nhiễm, về mạng xã hội, về học trực tuyến, những chữ "the" ấy vẫn cứ biến mất.

Nỗi bực không chỉ nằm ở điểm số. Nó nằm ở cảm giác mình đang dậm chân: đọc lời chữa, hiểu lời chữa, rồi vẫn sai y như cũ. Một số bạn bắt đầu nghĩ mình "không có năng khiếu ngoại ngữ". Điều đó gần như chắc chắn sai.

Bài này giải thích cơ chế khiến một lỗi đã được chữa vẫn quay lại, cái giá của việc để nó quay lại, và cách gỡ theo từng lớp.

Biểu hiện: lỗi quay về dưới một bộ áo mới

Lỗi lặp lại hiếm khi lặp nguyên văn. Nó quay lại dưới dạng câu khác. Ví dụ, một học sinh lớp 10 nhận ba bài luận trong một tháng với các lời chữa sau:

• Bài 1: "Government should invest in public transport." Người chữa không gạch chỗ này, nhưng gạch "Pollution is biggest problem" và sửa thành "the biggest problem".
• Bài 2: "Internet has changed how we learn", sửa thành "The Internet".
• Bài 3: "I think that solution is to build more park", sửa thành "one solution" và "more parks".

Ba bài, ba câu khác nhau, nhưng đều xoay quanh một câu hỏi: danh từ này đứng một mình được không, hay cần một từ đứng trước nó? Học sinh ấy đã đọc ba lời chữa riêng lẻ, nhưng chưa từng thấy chúng là một.

Vì sao đọc lời chữa không đủ

Có ba cơ chế cùng làm việc.

Lời chữa đưa đáp án, không đưa câu hỏi

Chữ "the" viết bên cạnh chỗ sai là một đáp án cho đúng câu đó. Thứ bạn cần khi viết câu mới lại là một câu hỏi để tự hỏi. Với mạo từ, câu hỏi ấy là: "người đọc đã biết mình nói về cái nào chưa?". Không ai viết câu hỏi này ra lề bài, nên bạn không mang nó theo khi viết bài sau.

Nhận ra và tự tạo ra là hai kỹ năng khác nhau

Làm bài trắc nghiệm, bạn chọn giữa "a", "an", "the" và không có gì. Não chỉ phải nhận ra cái đúng. Khi viết, không ai đưa lựa chọn; bạn phải tự tạo ra chữ "the" giữa lúc đầu óc đang bận nghĩ ý. Phần lớn lỗi lặp lại nằm ở khoảng cách giữa hai kỹ năng này.

Tiếng Việt kéo bạn về đường cũ

Khi đang tập trung vào ý, bạn nghĩ bằng tiếng Việt rồi chuyển sang tiếng Anh. Tiếng Việt không có mạo từ, không chia động từ theo ngôi, không có "s" số nhiều bắt buộc. Nên những chỗ ấy là chỗ bị rơi đầu tiên khi bạn mệt hoặc vội. Bài dịch từng chữ từ tiếng Việt sang đi sâu vào cơ chế này.

Cái giá nếu để yên

Một lỗi lặp lại trông nhỏ, nhưng cộng dồn thì không nhỏ.

Về điểm số: trong nhiều thang chấm bài luận, kể cả IELTS Writing, độ chính xác ngữ pháp được đánh giá theo tần suất lỗi. Một bài có vài lỗi rải rác và một bài có lỗi mạo từ ở gần như mọi đoạn sẽ bị đánh giá khác nhau, dù ý tưởng có thể ngang nhau.

Về người chấm: người chấm đọc một lỗi lặp lại lần thứ năm sẽ bắt đầu thấy nó trước khi thấy ý. Ý hay của bạn phải tranh chỗ với dấu đỏ.

Về bạn: mỗi lần bị chữa cùng lỗi, niềm tin vào bản thân giảm một chút. Nhiều bạn chuyển sang viết thật ngắn, thật an toàn, để bớt chỗ sai. Bài vì thế nghèo đi.

Gỡ từng lớp

Lớp 1: Đọc lại ba bài cũ cùng lúc

Đặt ba bài luận gần nhất cạnh nhau. Không đọc nội dung, chỉ nhìn chỗ đỏ. Đánh dấu cùng một màu những chỗ cùng loại. Chỉ riêng việc này đã thay đổi cách bạn nhìn: từ "mình sai nhiều thứ" thành "mình sai hai ba thứ, nhiều lần".

Lớp 2: Viết câu hỏi tự kiểm cho mỗi loại

Với loại lỗi nhiều nhất, viết ra một câu hỏi ngắn bạn sẽ tự hỏi khi viết. Một vài ví dụ:

Câu hỏi phải ngắn đến mức bạn nhớ được giữa lúc viết.

Lớp 3: Học lại đúng quy tắc, không học lại cả chương

Nếu lỗi của bạn là mạo từ, bạn không cần học lại cả sách. Bạn cần một bài về mạo từ có quy tắc rõ, ví dụ và các lỗi hay gặp. Bài hết sai a, an, the khi viết đi đúng vào đó. Nếu muốn tra nhanh trong bối cảnh IELTS, trang mạo từ a, an, the cũng gom các trường hợp chính.

Lớp 4: Luyện bằng câu của chính mình

Lấy lại chính những câu từng bị gạch đỏ, viết lại cho đúng, rồi viết thêm ba câu mới cùng chủ đề. Ví dụ, từ câu "Pollution is biggest problem":

• Pollution is the biggest problem in my city.
• Air pollution causes a lot of health problems.
• The government has introduced a new plan to reduce the number of cars.

Mỗi câu, nói to lý do: "biggest là so sánh nhất nên cần the", "a lot of là cụm cố định", "a new plan vì lần đầu nhắc, the number of vì cụm này luôn đi với the".

Lớp 5: Soát riêng loại lỗi ấy trước khi nộp

Trước khi nộp bài kế tiếp, đọc lại một lượt chỉ để trả lời câu hỏi tự kiểm. Với mạo từ: dừng lại ở mỗi danh từ. Chậm, nhưng chỉ cần làm vài tuần.

Bao lâu thì thấy khác

Nếu đi đủ năm lớp với một loại lỗi, thường sau hai ba bài luận bạn sẽ thấy số chỗ đỏ của loại đó giảm rõ. Không về không ngay, nhưng từ "gần như mọi đoạn" xuống còn "thỉnh thoảng". Đó là lúc chuyển sang loại lỗi thứ hai.

Một điều cần tỉnh táo: nếu bạn thấy lỗi của mình rải rác ở quá nhiều loại cơ bản cùng lúc, như vừa sai thì, vừa sai số nhiều, vừa sai trật tự từ, có thể vấn đề không phải thói quen viết mà là nền ngữ pháp chưa vững. Khi đó, bài học ngữ pháp xong lại quên sẽ hợp hơn để bắt đầu.

Lời chữa của ai cũng có giới hạn

Một chỗ dễ hiểu lầm: nhiều bạn nghĩ lỗi lặp lại là do người chữa không giải thích đủ, và đi tìm một người chữa kỹ hơn. Người chữa kỹ có ích, nhưng không giải quyết được gốc. Ngay cả khi giáo viên viết một đoạn giải thích dài bên lề, đoạn đó vẫn nằm trên trang giấy, chưa vào tay bạn.

Nhìn phễu trên, chỗ rơi nhiều nhất nằm giữa "hiểu" và "luyện lại". Đó là việc chỉ bạn làm được. Nếu bạn chỉ có thời gian cho một việc sau khi bài được trả, hãy chọn luyện lại loại lỗi nhiều nhất bằng năm câu của chính mình, thay vì đọc kỹ thêm mọi lời chữa.

Điều nên mang theo

Bài luận bị gạch đỏ cùng một lỗi không có nghĩa bạn kém. Nó có nghĩa là bạn đang nhận đáp án mà chưa nhận câu hỏi. Biến mỗi loại lỗi thành một câu hỏi tự kiểm, học lại đúng quy tắc sinh ra nó và luyện bằng câu của mình, lỗi sẽ rời đi.

Nếu cần một chỗ để học lại quy tắc theo thứ tự, chương trình ngữ pháp NEMO GRAMMAR chia theo năm level từ A1 tới C1; mỗi bài có phần lỗi hay gặp và bài luyện có giải thích tiếng Việt cho từng câu.