Grammarly có giúp học ngữ pháp không? So công cụ và việc tự học

"Có Grammarly rồi thì học ngữ pháp làm gì nữa?" Câu hỏi này nghe có lý. Công cụ sửa ngữ pháp ngày nay bắt được phần lớn lỗi mạo từ, chia động từ, dấu câu, thậm chí gợi ý viết lại cả câu. Nếu mục tiêu là một email sạch lỗi, bấm "accept" nhanh hơn nhiều so với học lại quy tắc.

Nhưng câu hỏi ấy gộp hai mục tiêu khác nhau làm một: có một văn bản không lỗi và trở thành người viết không lỗi. Công cụ giỏi việc thứ nhất. Việc thứ hai thì phức tạp hơn.

Bài này so sánh hai cách một cách công bằng: công cụ sửa ngữ pháp tự động và việc tự học lại quy tắc. Tiêu chí, điểm mạnh yếu, ai hợp với cái nào, và cách dùng cả hai cùng lúc.

Hai cách, hai việc khác nhau

Công cụ sửa ngữ pháp (Grammarly và các công cụ tương tự, kể cả tính năng kiểm lỗi trong trình soạn thảo) đọc văn bản bạn viết, đánh dấu chỗ nghi sai, đề xuất sửa. Một số có giải thích ngắn.

Tự học lại quy tắc là việc bạn học một điểm ngữ pháp có hệ thống: quy tắc, ví dụ, lỗi hay gặp, rồi luyện cho tới khi tự dùng đúng mà không cần ai nhắc.

So theo sáu tiêu chí

1. Tốc độ ra văn bản sạch

Công cụ: rất nhanh. Vài giây cho một email. Tự học: chậm lúc đầu. Phải mất vài tuần để một nhóm lỗi biến mất.

2. Độ chính xác của lời sửa

Công cụ: tốt với lỗi rõ ràng (he go, many informations). Kém hơn với lỗi phụ thuộc ý: nó không biết bạn muốn nói "the meeting" cụ thể hay "a meeting" bất kỳ, không biết mốc thời gian bạn đang nghĩ tới, nên đôi khi sửa sai ý. Nó cũng có thể bỏ sót lỗi trong câu dài. Tự học: khi đã hiểu quy tắc, bạn quyết định theo ý của mình, nên chính xác hơn ở những ca phụ thuộc nghĩa.

3. Giải thích vì sao

Công cụ: có, nhưng ngắn và thường chung chung. Nhiều người không đọc. Tự học: đây là toàn bộ nội dung của việc học. Bạn hiểu vì sao "the number of" đi với "has" còn "a number of" đi với "have".

4. Giữ được sau khi tắt

Công cụ: không. Tắt công cụ, lỗi quay lại nguyên vẹn. Bài sợ viết khi không có công cụ sửa ngữ pháp mô tả kỹ cảm giác này. Tự học: có. Quy tắc đã thành phản xạ thì đi theo bạn vào phòng thi, vào cuộc họp, vào tin nhắn điện thoại.

5. Chi phí thời gian

Công cụ: gần như không mất thời gian mỗi lần dùng, nhưng phải dùng mãi. Tự học: mất thời gian ban đầu, rồi giảm dần. Mỗi nhóm lỗi đã học xong là một lượng thời gian soát không phải bỏ ra nữa. Bài ít lỗi hơn thì viết nhanh hơn đi sâu vào phép tính này.

6. Dùng được ở mọi hoàn cảnh

Công cụ: chỉ khi gõ trên thiết bị có công cụ. Không dùng được khi thi viết tay, khi nói, khi viết trên bảng. Tự học: mọi nơi.

Một ví dụ cho thấy khác biệt

Câu gốc: "I have sent report yesterday, please check it."

Công cụ có thể đề xuất: "I sent the report yesterday. Please check it." Ba chỗ sửa, bạn bấm accept. Xong.

Người đã học lại quy tắc sẽ thấy ba bài học trong câu này:

1. "Yesterday" là mốc quá khứ cụ thể, nên quá khứ đơn, không phải hiện tại hoàn thành.
2. "Report" là danh từ đếm được số ít, cụ thể, người nhận biết là bản nào: "the".
3. Hai câu hoàn chỉnh không nối bằng dấu phẩy.

Lần sau viết "We have finished the project last month", người bấm accept vẫn sai. Người đã học sẽ tự viết "We finished the project last month".

Ai hợp với cái nào

Chủ yếu dùng công cụ

• Người cần gửi văn bản ngay, ít thời gian học, và không bao giờ phải viết mà không có máy.
• Người đã viết khá tốt, chỉ cần một lớp soát cuối để bắt lỗi gõ nhầm.

Chủ yếu tự học

• Học sinh, sinh viên sắp thi viết tay.
• Thí sinh IELTS, vì bài thi viết không có công cụ sửa.
• Người thấy mình bấm "accept" cùng một loại gợi ý nhiều lần.

Kết hợp cả hai (hợp với phần lớn người viết)

Dùng công cụ như một người chấm miễn phí, không phải một người viết hộ. Mỗi gợi ý công cụ đưa ra là một dữ liệu về lỗi của bạn. Ghi lại, nhóm lại, rồi học lại đúng nhóm đứng đầu.

Cách kết hợp cụ thể

1. Viết xong mới bật công cụ. Đừng để nó sửa khi bạn đang gõ.
2. Đọc mọi gợi ý trước khi bấm. Hỏi: đây là loại lỗi gì?
3. Ghi vào sổ lỗi. Mỗi gợi ý ghi một dòng với tên loại lỗi. Cách làm có trong bài lập sổ lỗi ngữ pháp của riêng mình.
4. Mỗi tuần, học lại một nhóm. Nhóm có nhiều dòng nhất trong sổ.
5. Theo dõi số gợi ý công cụ đưa ra trên 100 từ. Con số này giảm là dấu hiệu bạn đang tiến bộ, không phải công cụ.

Giới hạn của việc tự học

So sánh công bằng thì phải nói cả chỗ yếu của tự học. Học lại quy tắc cần thời gian và kỷ luật. Học sai thứ tự, ví dụ nhảy vào câu điều kiện hỗn hợp khi còn sai hiện tại đơn, sẽ phí công. Và tự học không bắt được lỗi gõ nhầm, thứ mà công cụ làm rất tốt.

Vì vậy, việc tự học cần một thứ tự rõ và bài luyện đi kèm. NEMO GRAMMAR chia 103 bài vào năm level, mỗi bài có quy tắc, ví dụ, lỗi hay gặp và năm bài luyện; bạn phải tự chọn đáp án trước khi được giải thích, điều mà công cụ sửa hộ không làm. Chi tiết ở chương trình ngữ pháp NEMO GRAMMAR.

Ba câu hỏi để biết bạn đang dùng công cụ đúng cách

Sau khoảng một tháng, tự hỏi:

1. Tôi có kể ra được ba loại gợi ý công cụ đưa ra nhiều nhất cho mình không? Nếu không, bạn đang bấm accept mà không đọc.
2. Số gợi ý trên mỗi bài có giảm không? Nếu tháng này công cụ vẫn gạch chân nhiều như tháng trước, công cụ chưa dạy bạn được gì, và cần chuyển một phần thời gian sang học lại quy tắc.
3. Tôi có từng từ chối một gợi ý và biết vì sao không? Nếu có, đó là dấu hiệu tốt: bạn đã hiểu quy tắc đủ để phán xét thay vì làm theo.

Ví dụ một lần từ chối có lý do: bạn viết "Neither of the options is ideal", công cụ gợi ý đổi thành "are". Bạn biết trong văn trang trọng "neither of" thường đi với động từ số ít, nên giữ nguyên. Chính những lần như vậy cho thấy ranh giới giữa người dùng công cụ và người bị công cụ dẫn đi.

Nếu cả ba câu đều trả lời "không", đừng bỏ công cụ. Chỉ cần đổi cách dùng theo năm bước ở trên, và bắt đầu học lại nhóm lỗi đầu tiên.

Kết luận của phép so sánh

Công cụ sửa ngữ pháp giúp văn bản của bạn sạch hôm nay. Học lại ngữ pháp giúp bạn viết sạch cả những ngày không có công cụ. Hai việc không loại trừ nhau. Chỉ cần nhớ công cụ nào đang làm việc gì, và đừng để việc bấm "accept" thay cho việc hiểu.