Viết tiếng Anh nhanh và đúng: ít lỗi hơn thì bớt thời gian soát

Minh làm kỹ sư phần mềm, mỗi ngày viết khoảng mười tin nhắn công việc và ba bốn email bằng tiếng Anh. Một hôm anh thử bấm giờ. Viết nháp một email trung bình mất bốn phút. Đọc lại, sửa, đọc lại lần nữa mất thêm bảy phút. Nghĩa là gần hai phần ba thời gian viết email của anh dành cho việc soát lỗi.

Nhiều người nghĩ viết nhanh là do gõ nhanh hoặc nghĩ ý nhanh. Nhưng với người viết tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, phần tốn thời gian nhất thường không phải viết mà là nghi ngờ: câu này đúng chưa, có cần "the" không, "has" hay "have". Mỗi lần nghi ngờ là một lần dừng tay.

Bài này nói về lợi ích thời gian của việc hết lỗi lặp lại: khi lỗi cơ bản đã thành phản xạ đúng, bạn không còn phải soát từng câu. Chúng ta sẽ xem thời gian đang mất vào đâu, trạng thái "viết nhanh mà đúng" trông thế nào, và đường ngắn nhất để tới đó.

Thời gian soát lại đang đi đâu

Khi bấm giờ kỹ hơn, Minh chia bảy phút soát lại thành các phần:

Điều đáng chú ý: chỉ nửa phút dành cho việc thực sự cải thiện nội dung. Phần còn lại là để trấn an bản thân về những điểm ngữ pháp lặp đi lặp lại. Và những lần đọc lại toàn bộ lần hai, lần ba tồn tại chính vì bạn không tin lần một.

Vì sao phản xạ đúng làm bạn nhanh hơn

Khi một quy tắc chưa vững, mỗi lần gặp nó bạn phải suy nghĩ có ý thức: nhớ lại quy tắc, áp vào câu, kiểm tra. Khi quy tắc đã vững, bạn gõ đúng luôn mà không cần nghĩ, như cách bạn viết "tôi" chứ không viết "tui" trong một văn bản trang trọng tiếng Việt.

Hãy so sánh hai người cùng viết câu "The results of the survey show that most employees prefer flexible hours."

• Người A dừng ở "show": chủ ngữ là "results" hay "survey"? Dừng ở "employees": có "s" chưa? Dừng ở "flexible hours": cần "the" không? Ba lần dừng, mỗi lần năm giây.
• Người B gõ liền một mạch. Không phải vì B nhanh tay hơn, mà vì với B, "the results... show" đã là phản xạ.

Nhân mười lăm giây với hai mươi câu một ngày, với hai trăm ngày làm việc một năm, bạn có một con số đáng kể. Quan trọng hơn con số là cảm giác: người B viết mà không căng thẳng.

Trạng thái "viết nhanh mà đúng" trông thế nào

Bạn biết mình đã tới đó khi thấy những dấu hiệu sau:

1. Bạn soát một lượt, không phải ba lượt. Lượt soát ấy nhằm vào ý và con số, không phải vào mạo từ.
2. Khi đọc lại, câu sai tự nhảy ra. Bạn không đi tìm lỗi; lỗi tự nổi lên như một nốt nhạc lạc.
3. Bạn viết được khi mệt. Cuối ngày, khi đầu óc chậm, bài viết vẫn không đầy lỗi. Đây là bài kiểm tra thật nhất của phản xạ.
4. Thời gian soát giảm mà số lỗi không tăng. Đây là chỉ số cần theo dõi, vì giảm thời gian soát bằng cách soát ẩu thì không phải tiến bộ.

Đường ngắn nhất: biến ba lỗi thành phản xạ

Bạn không cần phản xạ đúng với toàn bộ ngữ pháp. Bạn cần phản xạ đúng với ba bốn điểm chiếm phần lớn thời gian phân vân của mình. Với Minh là mạo từ, chia động từ và một nhóm cụm cố định.

Bước 1: Ghi lại những lần phân vân, không chỉ những lần sai

Trong một tuần, mỗi lần dừng tay vì không chắc, đánh dấu vào một tờ giấy: "mạo từ", "động từ", "giới từ"... Cuối tuần, bạn có bản đồ những chỗ đang tiêu tốn thời gian. Cái này khác với sổ lỗi thông thường, vì nó ghi cả những chỗ bạn phân vân rồi đoán đúng. Cách lập sổ lỗi đầy đủ có trong bài lập sổ lỗi ngữ pháp của riêng mình.

Bước 2: Học lại quy tắc tới mức giải thích được

Phân vân là dấu hiệu quy tắc còn mờ. Học lại để có thể giải thích cho người khác trong hai câu. Ví dụ với chủ ngữ dài:

Tìm danh từ chính trong chủ ngữ, bỏ qua mọi cụm "of..." theo sau. "The results of the survey" có danh từ chính là "results", số nhiều, nên động từ là "show".

Khi giải thích được, bạn đã đi nửa đường tới phản xạ.

Bước 3: Luyện dưới áp lực thời gian nhẹ

Phản xạ hình thành khi bạn phải trả lời nhanh. Một bài tập đơn giản: đặt đồng hồ năm phút, viết mười câu về công việc của mình, mỗi câu chứa điểm ngữ pháp đang luyện. Không dừng để soát. Hết giờ mới soát, đếm số câu đúng. Lặp lại mỗi ngày trong hai tuần.

Ví dụ luyện với "the" trước danh từ đã xác định:

• I have reviewed the proposal you sent yesterday.
• Could you share the slides from the meeting?
• We need a new tester for the mobile project.

Bước 4: Dùng mẫu câu đã kiểm cho phần lặp lại

Nhiều câu trong email công việc lặp lại gần như nguyên văn. Hãy có sẵn mười hai câu mở, câu xin, câu kết đã được kiểm đúng. Khi phần khung đã chắc, bạn chỉ phải nghĩ về phần ruột. Danh sách các lỗi hay gặp trong email có trong bài email tiếng Anh công việc sai ngữ pháp.

Chỗ dễ hiểu sai: nhanh không có nghĩa là bỏ soát

Mục tiêu không phải là không soát nữa. Người viết giỏi vẫn đọc lại, nhất là với văn bản quan trọng. Mục tiêu là đổi nội dung của lượt soát: từ săn lỗi mạo từ sang kiểm xem con số, thời hạn, tên người nhận có đúng không. Một quy trình soát ngắn có thứ tự được trình bày trong bài tự soát ngữ pháp 5 phút trước khi nộp bài.

Cũng đừng dựa vào công cụ sửa tự động để "nhanh". Công cụ bắt được lỗi nhưng không làm bạn bớt phân vân, và khi không có công cụ, thời gian quay lại như cũ.

Bao lâu thì thấy khác

Mỗi điểm ngữ pháp thường cần hai ba tuần luyện đều mỗi ngày để bắt đầu thành phản xạ. Minh làm ba điểm, lần lượt từng điểm, trong khoảng hai tháng. Thời gian soát một email của anh giảm từ bảy phút xuống khoảng ba phút, và số lỗi người nhận chỉ ra không tăng.

Nếu bạn muốn luyện từng điểm với bài tập có sẵn, NEMO GRAMMAR có năm bài luyện cho mỗi bài học, xếp từ mức 1 tới mức 5, và dashboard ghi lại phút học trong tuần để bạn thấy mình đã đầu tư bao nhiêu. Chi tiết ở cách học một bài ngữ pháp.

Đo tốc độ của chính bạn

Muốn biết lợi ích này có đến hay không, hãy đo như Minh đã đo. Một tuần đầu, với mỗi văn bản tiếng Anh, ghi hai con số: thời gian viết nháp và thời gian soát sửa. Tính tỉ lệ soát trên tổng.

Nếu tỉ lệ soát trên một nửa, phần lớn thời gian của bạn đang dành cho nghi ngờ, và bạn sẽ được lợi nhiều từ việc biến lỗi thành phản xạ. Nếu dưới một phần tư, bạn đã khá nhanh; hãy kiểm xem số lỗi người khác chỉ ra có thấp không, vì soát nhanh mà vẫn lọt lỗi thì cần chậm lại.

Đo lại sau mỗi điểm ngữ pháp bạn luyện xong. Con số mong đợi: tỉ lệ soát giảm dần, số lỗi lọt ra không tăng. Nếu tỉ lệ soát giảm mà lỗi lọt ra tăng, bạn đang soát vội chứ chưa có phản xạ.

Việc đo này mất một phút mỗi ngày, nhưng nó biến cảm giác "hình như mình viết nhanh hơn" thành bằng chứng. Và bằng chứng giúp bạn giữ nhịp luyện khi động lực xuống.

Lấy lại thời gian của mình

Thời gian soát lỗi không biến mất khi bạn cố gắng soát nhanh hơn. Nó biến mất khi những lỗi quen không còn xuất hiện nữa. Chọn một điểm bạn phân vân nhiều nhất, luyện nó cho đến khi không còn phải nghĩ, rồi sang điểm tiếp theo.