Kiểm tra trình độ ngữ pháp tiếng Anh: tự xác định level A1 tới C1

"Em ở level nào?" Câu hỏi đơn giản mà nhiều người học không trả lời được. Có người từng thi được 7 điểm tiếng Anh THPT nên đoán mình ở B1. Có người làm một bài test trực tuyến 50 câu, được báo "B2", rồi viết email vẫn sai he don't. Có người không dám đoán, cứ chọn bắt đầu từ đầu cho chắc, và chán sau hai tuần.

Biết mình đang đứng ở đâu là nhu cầu có thật: nó quyết định bạn học bài nào trước, bỏ qua bài nào, và mất bao lâu. Nhưng bạn không cần một bài test dài để biết. Bài này đưa ra bộ câu tự hỏi cho từng level, một bài viết thử mười lăm phút, và cách đọc kết quả.

Level ngữ pháp nghĩa là gì

Khung tham chiếu châu Âu (CEFR) chia trình độ ngoại ngữ thành sáu mức từ A1 tới C2. Khung ấy mô tả những gì người học làm được: giới thiệu bản thân, kể chuyện đã qua, trình bày quan điểm. Mỗi việc làm được đòi hỏi một số công cụ ngữ pháp. Vì vậy, các chương trình ngữ pháp thường xếp bài theo A1 tới C1.

Một điểm dễ hiểu lầm: level ngữ pháp không phải một con số duy nhất. Bạn có thể đọc hiểu câu B2 nhưng viết ở mức A2. Khi tự xác định, hãy dựa vào điều bạn viết được đúng, vì đó là điều khó nhất và cũng là điều cần sửa nhất.

Bộ câu tự hỏi cho từng level

Với mỗi level, đọc các câu hỏi và trả lời thật: bạn làm được điều này khi viết, không tra cứu, gần như luôn đúng chứ không chỉ "biết là có".

A1: Starter

• Bạn dùng đúng am, is, are và was, were mà không nghĩ?
• Bạn nhớ thêm s cho động từ sau he, she, it trong hầu hết câu?
• Bạn đặt câu hỏi và phủ định với do, does đúng, như Does he live here? He doesn't live here?
• Bạn dùng a, an trước danh từ số ít đếm được và thêm s cho số nhiều?
• Bạn dùng can và can't đúng, với động từ nguyên mẫu theo sau?

Nếu có từ hai câu "không" trở lên, điểm bắt đầu của bạn là A1.

A2: Elementary

• Bạn kể được một chuyện đã qua với quá khứ đơn, kể cả động từ bất quy tắc hay gặp (went, saw, took, bought)?
• Bạn dùng going to cho dự định và will cho quyết định tức thì?
• Bạn so sánh được: bigger, more expensive, the best?
• Bạn dùng some, any, much, many đúng với danh từ đếm được và không đếm được?
• Bạn dùng được must, have to, should?

B1: Intermediate

• Bạn phân biệt được I lived in Da Nang for five years (giờ không còn) và I have lived in Da Nang for five years (vẫn đang sống)?
• Bạn viết được câu bị động đơn giản: The office was cleaned yesterday?
• Bạn dùng câu điều kiện loại 1 và 2: If it rains, we'll stay home. If I had more time, I would learn Japanese?
• Bạn dùng who, which, that để nối hai câu thành một?
• Bạn biết khi nào sau động từ dùng to V, khi nào dùng V-ing: I decided to leave. I enjoy reading?

B2: Upper-intermediate

• Bạn dùng câu điều kiện loại 3 và câu ước: If I had known, I would have called. I wish I had studied harder?
• Bạn dùng mệnh đề quan hệ không xác định với dấu phẩy: My brother, who lives in Hue, is a doctor?
• Bạn dùng câu tường thuật với lùi thì?
• Bạn dùng must have, might have, can't have để suy đoán về quá khứ?

C1: Advanced

• Bạn dùng đảo ngữ để nhấn mạnh: Not only did she finish early, but she also helped others?
• Bạn rút gọn mệnh đề: Having finished the report, she went home?
• Bạn dùng câu chẻ: What surprised me was his calm reaction?

Cách đọc: level của bạn là level cao nhất mà bạn trả lời "có" cho hầu hết câu hỏi. Level bắt đầu học là level ngay trên đó, hoặc chính level ấy nếu còn một hai câu "không".

Bài viết thử mười lăm phút

Câu tự hỏi dễ bị thiên lệch: ai cũng muốn nghĩ mình giỏi hơn một chút. Bài viết thử kiểm lại điều đó bằng dữ liệu thật.

Viết khoảng 150 chữ về chủ đề: "Công việc hoặc việc học của tôi: tôi đã làm gì, đang làm gì, và sẽ làm gì năm tới." Chủ đề này buộc bạn dùng quá khứ, hiện tại, hiện tại hoàn thành và tương lai. Không tra cứu, không dùng công cụ sửa lỗi.

Sau đó đánh dấu từng lỗi, rồi xếp nó vào level mà lỗi ấy thuộc về:

• My company have 50 staffs. Hai lỗi A1, A2: has, và staff không đếm được. Đúng: My company has 50 staff hoặc 50 employees.
• I work here since 2020. Lỗi B1: I have worked here since 2020.
• If I will get a promotion, I will move to Saigon. Lỗi B1: sau if ở điều kiện loại 1 dùng hiện tại đơn. Đúng: If I get a promotion, I will move to Saigon.

Cách đọc: level thấp nhất có lỗi là nơi bạn nên bắt đầu. Nếu lỗi dồn ở một level, đó là nơi bạn sẽ dừng lại lâu nhất.

Những kết quả dễ đọc sai

Điểm thi cao nhưng viết sai cơ bản

Bài thi trắc nghiệm đo khả năng nhận ra câu đúng. Viết đo khả năng tạo ra câu đúng. Hai khả năng cách nhau có khi cả một level. Khi hai kết quả lệch nhau, hãy tin kết quả viết.

Biết cấu trúc khó nhưng sai cấu trúc dễ

Người học ôn thi hay có kiểu nền này: biết đảo ngữ, biết câu điều kiện hỗn hợp, nhưng vẫn viết She don't. Cấu trúc khó được ôn kỹ vì hay ra đề, cấu trúc dễ bị coi là "biết rồi". Level của bạn ở đây vẫn là A1 cho điểm bắt đầu, dù bạn học nhanh hơn người mới.

Nói lưu loát nhưng viết nhiều lỗi

Khi nói, người nghe bỏ qua lỗi nhỏ, nên người nói lưu loát ít bị sửa. Lỗi ấy nằm yên cho tới khi họ phải viết. Bài viết thử sẽ lộ ra.

Rồi làm gì với kết quả

Khi đã biết điểm bắt đầu, bạn không cần học lại mọi bài ở level đó. Bài ngại học lại từ A1 vì sợ mất thời gian chỉ cách lướt nhanh phần đã vững.

Một chương trình tốt nên để bạn tự chọn nơi bắt đầu dựa trên tự đánh giá như trên. NEMO GRAMMAR làm đúng như vậy: mọi level đều mở, bạn tự chọn level, không bắt làm bài xếp lớp. Nếu muốn xem mỗi level gồm những mảng nào trước khi chọn, trang năm level ngữ pháp từ A1 tới C1 liệt kê cụ thể. Và nếu bạn muốn hiểu vì sao chia theo level lại giúp học không bị hổng giữa chừng, đọc bài học ngữ pháp theo level A1 đến C1.

Khi hai cách tự kiểm cho hai kết quả khác nhau

Đôi khi bộ câu tự hỏi nói bạn ở B1, còn bài viết thử lại lộ ra lỗi A1. Đừng lấy trung bình. Hãy hiểu rằng bạn có hai con số: level hiểu (cao hơn) và level dùng (thấp hơn). Lộ trình hợp lý là học từ level dùng, nhưng đi nhanh, vì phần hiểu đã có sẵn.

Ngược lại, có người trả lời "không" cho nhiều câu hỏi vì thiếu tự tin, nhưng bài viết lại khá sạch. Trường hợp này thì tin bài viết và cho phép mình bắt đầu cao hơn. Một cách kiểm thêm là nhờ ai đó đọc đoạn văn của bạn và hỏi họ một câu duy nhất: "Chỗ nào làm bạn phải đọc lại?". Những chỗ người đọc vấp thường trùng với chỗ ngữ pháp còn lỏng, dù bạn không tự thấy.

Tóm lại

Không cần bài test dài. Trả lời thật bộ câu tự hỏi, viết một đoạn 150 chữ, đếm lỗi theo level. Level thấp nhất còn lỗi là nơi bắt đầu. Làm lại bài viết thử sau vài tuần để thấy các lỗi thấp biến mất và điểm bắt đầu của bạn dịch lên.