Học lại tiếng Anh từ đầu mất bao lâu? Cách lướt A1 mà không phí công

Tuấn học tiếng Anh từ lớp 3 tới hết đại học. Anh đọc được tài liệu kỹ thuật, xem được phim có phụ đề tiếng Anh. Nhưng khi đồng nghiệp người Singapore sửa email của anh, lỗi nào cũng là lỗi cơ bản: thiếu s, sai a/the, dùng hiện tại hoàn thành với last week. Ai đó khuyên anh "học lại từ A1". Anh phản ứng ngay: "Mười mấy năm học rồi, giờ lại ngồi học I am, you are? Mất bao nhiêu thời gian?"

Nỗi sợ này hợp lý. Không ai muốn ngồi hai tháng để nghe lại những điều đã biết. Nhưng "bắt đầu từ A1" không có nghĩa là "học lại từng bài A1 như lần đầu". Bài này chỉ ra phần nào của nỗi sợ có cơ sở, và cách đi qua level thấp nhanh mà không bỏ sót đúng những chỗ đang gây lỗi.

Nỗi sợ nói gì

Người sợ học lại từ A1 thường nghĩ tới một trong ba cảnh:

• Cảnh ngồi đọc lại điều đã thuộc. Hai tuần chỉ để nghe giải thích a dùng trước phụ âm, an trước nguyên âm.
• Cảnh tụt động lực. Học bài quá dễ, chán, bỏ ngang trước khi tới phần thật sự cần.
• Cảnh bị đánh giá thấp. Một người đi làm lâu năm, học chung chương trình với học sinh lớp 6.

Và câu hỏi thực tế đi kèm: học lại từ đầu thì mất bao lâu?

Phần nào có cơ sở

Nếu học lại A1 theo kiểu đọc hết từng bài, nghe hết từng video, làm hết từng bài tập, thì đúng là phí. Một người như Tuấn đã vững có lẽ bảy, tám phần mười nội dung A1. Học lại phần đó theo cùng tốc độ với người mới hoàn toàn là dùng sai thời gian.

Cũng có cơ sở ở nỗi sợ tụt động lực. Học thứ mình thấy quá dễ làm não chán nhanh.

Phần nào không có cơ sở

Nỗi sợ bỏ qua một điều: lỗi của Tuấn nằm ở A1 và A2. Thiếu s ở ngôi thứ ba là bài hiện tại đơn A1. Sai a/the là bài mạo từ A1, A2. Dùng hiện tại hoàn thành với last week là bài phân biệt với quá khứ đơn ở A2, B1. Nếu anh bỏ qua level thấp để học B2, những lỗi này vẫn ở nguyên đó, và mỗi email mới lại mang theo chúng.

"Đã học rồi" và "đã vững" là hai chuyện khác nhau. Mười mấy năm học giúp Tuấn nhận ra câu đúng khi đọc, nhưng chưa giúp anh tạo ra câu đúng khi viết.

Cách lướt nhanh: kiểm trước, học sau

Thay vì học rồi làm bài, người học lại nên làm bài trước, học sau. Với mỗi bài A1, A2:

Bước 1: làm bài luyện khó nhất trước

Bỏ qua phần giải thích, đi thẳng tới bài luyện cuối, loại bắt bạn tự viết hoặc sửa lỗi. Ví dụ với bài hiện tại đơn, tự viết năm câu về đồng nghiệp:

• My colleague Linh manages the design team.
• She usually arrives at eight.
• She doesn't drink coffee.
• Does she work on Saturdays? No, she doesn't.
• Her team meets every Tuesday.

Nếu cả năm câu đúng và bạn viết không phải ngập ngừng, chuyển bài.

Bước 2: nếu sai, xem phần lỗi hay gặp

Giả sử bạn viết She don't drink coffee. Đừng đọc lại toàn bộ quy tắc. Chỉ xem phần lỗi hay gặp, nơi thường có đúng lỗi này và giải thích ngắn: chủ ngữ ngôi thứ ba số ít đi với doesn't.

Bước 3: luyện lại đúng chỗ sai

Làm thêm mười câu chỉ tập trung vào điểm vừa sai. Rồi quay lại bài luyện khó nhất. Đúng thì chuyển.

Bước 4: ghi lại để ôn

Mọi bài phải dừng lại học đều đưa vào danh sách ôn. Những bài lướt qua không cần.

Cách này biến một level từ hai tháng thành vài tuần, hoặc ít hơn, tuỳ bạn hổng nhiều hay ít.

Vậy thật sự mất bao lâu

Không có con số chung, nhưng có thể tự ước lượng bằng một phép tính đơn giản. Đếm số bài bạn phải dừng lại học ở mỗi level (sau khi làm bài luyện khó nhất trước). Nhân với thời gian học một bài có chủ đích, khoảng hai hoặc ba buổi 25 phút gồm cả luyện và một lần ôn. Cộng thêm thời gian lướt những bài đã vững, mỗi bài chừng mười phút.

Ví dụ minh hoạ: một level có 20 bài, bạn dừng ở 5 bài. Năm bài cần học mất khoảng 12 buổi, mười lăm bài lướt mất khoảng 6 buổi. Tổng khoảng 18 buổi, tức gần bốn tuần nếu học năm buổi một tuần. Con số này nhỏ hơn nhiều so với hình dung "học lại từ đầu".

Chống tụt động lực khi học bài dễ

• Đặt đồng hồ. Cho mỗi bài lướt tối đa mười lăm phút. Nhanh thì chuyển, không ép mình đọc hết.
• Đếm những gì đã qua. Thấy danh sách bài đã vững dài ra mỗi ngày tạo cảm giác tiến lên, dù đó là bài dễ.
• Nối ngay vào việc thật. Mỗi lỗi vừa sửa, tìm lại trong email cũ của mình và viết lại câu đó cho đúng.

Về chuyện học chung chương trình với học sinh: một chương trình tốt cho phép bạn tự chọn level, không bắt làm bài xếp lớp, và không ai thấy bạn đang ở bài nào. Trong NEMO GRAMMAR, mọi level đều mở và bạn tự chọn nơi bắt đầu; mỗi bài có 5 bài luyện xếp từ mức 1 tới mức 5, nên có thể đi thẳng tới mức 5 để kiểm trước như trên.

Khi nào thì nên học đủ, không lướt

Có ba trường hợp nên học A1 chậm và đủ:

1. Bạn sai hơn một nửa bài luyện khó ở phần lớn bài A1.
2. Bạn không giải thích được vì sao câu đúng, dù đoán đúng.
3. Bạn bỏ tiếng Anh hoàn toàn trên mười năm và cả đọc cũng khó.

Với những trường hợp này, học đủ không phải phí thời gian; nó là thời gian cần thiết. Nếu chưa biết mình rơi vào nhóm nào, bài mình đang ở level ngữ pháp nào có bộ câu tự hỏi giúp xác định.

Nhật ký lướt của một tuần, ví dụ minh hoạ

Để hình dung rõ hơn, đây là một tuần giả định của Tuấn sau khi đổi cách học:

• Thứ Hai: năm bài về be, đại từ, sở hữu cách. Làm thẳng bài luyện khó nhất, đúng hết. Tổng hai mươi lăm phút, năm bài đánh dấu vững.
• Thứ Ba: bài hiện tại đơn. Viết năm câu về đồng nghiệp, sai hai câu vì quên s. Dừng lại, xem phần lỗi hay gặp, làm thêm mười câu. Chưa chuyển bài.
• Thứ Tư: làm lại bài hiện tại đơn, đúng hết. Chuyển sang bài a/an, đúng hết, qua.
• Thứ Năm: bài the cơ bản. Sai ba trên năm câu. Đây là chỗ hổng thật, dành cả buổi.
• Thứ Sáu: ôn hiện tại đơn và the, rồi lướt hai bài số nhiều.

Sau năm buổi, Tuấn đã đi qua mười một bài, dừng lâu ở đúng hai bài. Hai bài ấy cũng chính là hai lỗi mà đồng nghiệp người Singapore hay sửa trong email của anh. Cảm giác "học lại I am, you are" biến mất, vì phần lớn thời gian anh không học lại, mà đang kiểm.

Tóm lại

Bắt đầu từ A1 không có nghĩa là học lại A1 như lần đầu. Làm bài khó trước, sai mới học, đúng thì đi tiếp. Đa số người học lại chỉ phải dừng ở vài bài mỗi level, và đó chính là những bài đang gây lỗi trong email của họ. Nếu bạn lo mình đã quá tuổi để làm việc này, đọc bài lớn rồi học lại ngữ pháp có muộn không. Trang năm level ngữ pháp từ A1 tới C1 cho thấy mỗi level gồm những gì.