Cách giúp con học ngữ pháp tiếng Anh: toàn cảnh cho phụ huynh

Tối thứ Năm, chị Hạnh ngồi cạnh con gái lớp 8 đang làm bài tập tiếng Anh. Con khoanh đáp án rất nhanh, gần như không nghĩ. Chị hỏi thử: "Câu này sao lại chọn 'has gone' mà không phải 'went'?". Con nhún vai: "Thì cô bảo có 'already' là dùng hiện tại hoàn thành". Chị không biết câu trả lời ấy đúng hay chỉ là mẹo, và cũng không biết mình nên làm gì tiếp.

Nhiều bố mẹ đứng ở đúng chỗ đó. Mình muốn giúp con, nhưng không rõ "giúp" gồm những việc gì, bắt đầu từ đâu, và việc nào thật sự là của mình chứ không phải của thầy cô. Bài này vẽ toàn cảnh công việc ấy thành năm chặng, chỉ ra chỗ phụ huynh hay kẹt ở mỗi chặng, và trỏ sang những bài chi tiết hơn khi anh chị cần đào sâu.

Việc của phụ huynh không phải là dạy ngữ pháp

Điều đầu tiên cần tách bạch: bố mẹ không cần, và thường cũng không nên, đóng vai giáo viên ngữ pháp. Việc dạy quy tắc, chữa bài, giải thích vì sao "an hour" mà không phải "a hour" là việc của một chương trình hoặc một người dạy có chuyên môn.

Việc của bố mẹ nằm ở vòng ngoài: biết con đang đứng ở đâu, chọn cho con một con đường học có thứ tự, nhìn xem con có thật sự tiến lên không, và giữ cho việc học không đứt quãng. Bốn việc đó không đòi hỏi anh chị giỏi tiếng Anh. Chúng đòi hỏi sự chú ý đều đặn và vài câu hỏi đúng lúc.

Chặng 1: Nhận ra con đang ở đâu

Phần lớn phụ huynh bắt đầu từ bảng điểm. Điểm 8 thì yên tâm, điểm 5 thì lo. Nhưng điểm kiểm tra ở trường thường đo khả năng chọn đáp án trong một bài đã được ôn trước, chưa đo được việc con có tự viết ra một câu đúng hay không.

Một cách đơn giản hơn là xin con viết năm câu kể về ngày hôm qua. Không cần anh chị đọc hiểu từng chữ. Chỉ cần nhìn xem câu nào có động từ, động từ có thay đổi hình thức (thêm "-ed", hay đổi hẳn như "go" thành "went") hay không, và con có viết được năm câu mà không phải hỏi ai. Một đứa trẻ lớp 8 viết "Yesterday I go to school and I very tired" đang hổng ở tầng rất gốc, dù bài kiểm tra 15 phút có thể vẫn được 7 điểm.

Chỗ hay kẹt ở chặng này là nhầm điểm số với trình độ. Bài ngữ pháp ở trường và ngữ pháp dùng được giải thích kỹ khoảng cách ấy, còn bài biết con đang ở level nào mà không cần kiểm tra cho anh chị một bộ câu hỏi để tự đối chiếu.

Chặng 2: Chọn một con đường có thứ tự

Ngữ pháp tiếng Anh là các khối xếp chồng. Muốn dùng được hiện tại hoàn thành, con cần vững quá khứ phân từ. Muốn viết câu bị động, con cần vững cả thì lẫn phân từ. Học nhảy cóc thì khối trên đổ vì khối dưới chưa có.

Vì vậy tiêu chí quan trọng nhất khi chọn cách học không phải là giáo viên nổi tiếng hay giáo trình dày, mà là có thứ tự rõ ràng theo level, và con có thể bắt đầu đúng từ level của mình thay vì học theo lịch chung của cả lớp. Khung phổ biến hiện nay chia từ A1 (mới bắt đầu) tới C1 (nâng cao). Một con lớp 9 hoàn toàn có thể cần học lại phần A2 trước khi đi tiếp, và điều đó không có gì đáng xấu hổ.

Chỗ hay kẹt: chọn theo cảm tính hoặc theo lời bạn bè. Bài năm tiêu chí chọn chương trình ngữ pháp cho con đi từng tiêu chí một.

Chặng 3: Bắt đầu một nhịp học con giữ được

Ngữ pháp không được học xong trong một buổi tối. Nó được giữ lại qua việc gặp lại nhiều lần. Mười lăm phút mỗi ngày, năm ngày một tuần, thường có ích hơn hai tiếng dồn vào Chủ nhật.

Ở chặng này, việc của bố mẹ là giúp con chọn một khung giờ cố định, ví dụ ngay sau bữa tối, và bảo vệ khung giờ đó khỏi những thứ khác. Không cần ngồi canh. Chỉ cần có mặt trong nhà và thỉnh thoảng hỏi "hôm nay con học bài gì".

Chỗ hay kẹt: đặt mục tiêu quá lớn trong tuần đầu, con hăng hái ba ngày rồi bỏ. Hãy bắt đầu nhỏ hơn anh chị nghĩ, rồi tăng dần sau khi nhịp đã thành nếp.

Chặng 4: Theo dõi tiến bộ bằng thứ nhìn thấy được

Theo dõi không có nghĩa là kiểm tra bài hằng ngày. Nó có nghĩa là nhìn vào vài con số và vài sản phẩm của con theo chu kỳ, ví dụ mỗi hai tuần một lần.

Ba loại tín hiệu hữu ích:

• Số phút học mỗi tuần: con có giữ nhịp không.
• Số bài đã hoàn thành: con có đi tiếp hay đứng một chỗ.
• Một đoạn văn ngắn con tự viết: lỗi cũ có còn lặp lại không.

Nếu con học trên một nền tảng có số liệu, anh chị có thể ngồi cùng con xem. Chẳng hạn trên NEMO GRAMMAR, dashboard hiện phút học tuần này, số bài đã xong và level đang học. Ba con số ấy đủ để một phụ huynh không giỏi tiếng Anh vẫn biết con có đang tiến hay không.

Chỗ hay kẹt: chỉ nhìn một con số rồi kết luận. Một tuần ít phút có thể vì con thi học kỳ. Hai tháng liền ít phút mới là tín hiệu thật.

Chặng 5: Giữ nhịp và điều chỉnh

Không nhịp học nào chạy thẳng suốt một năm. Sẽ có tuần con ốm, tháng con thi, lúc con chán. Phụ huynh đồng hành tốt không phải người giữ cho việc học không bao giờ dừng, mà là người giúp con quay lại nhanh sau mỗi lần dừng.

Có hai tình huống cần điều chỉnh:

1. Con chững: số bài không tăng suốt ba, bốn tuần. Thường là do con đang kẹt ở một bài khó, hoặc level đang học cao hơn sức. Lùi lại một level để củng cố thường nhanh hơn cố vượt.
2. Con quá tải: con than mệt, học qua loa cho xong. Lúc này giảm thời lượng mỗi ngày nhưng giữ số ngày, để nhịp không đứt.

Những gì anh chị không cần làm

Danh sách này quan trọng không kém danh sách việc cần làm, vì nó giải phóng bố mẹ khỏi những áp lực không cần thiết.

• Không cần học lại ngữ pháp cùng con. Nếu anh chị thích thì tốt, nhưng đó không phải điều kiện.
• Không cần chấm bài. Để việc đó cho chương trình hoặc người dạy.
• Không cần sửa mọi lỗi con nói. Sửa quá nhiều làm con ngại mở miệng.
• Không cần so con với con nhà hàng xóm. Mỗi đứa trẻ bắt đầu ở một level khác nhau.

Nếu anh chị lo mình không đủ tiếng Anh để kèm con, bài bố mẹ không giỏi tiếng Anh vẫn kèm con được liệt kê cụ thể những việc vẫn làm được.

Một tuần đầu mẫu

Để biến năm chặng trên thành hành động, đây là một tuần đầu ví dụ cho một gia đình có con lớp 7:

Sau hai tuần, lặp lại bài viết năm câu. Anh chị có thể chưa thấy khác biệt lớn, nhưng bắt đầu có một mốc để so.

Bước tiếp theo

Toàn cảnh chỉ có ích khi anh chị chọn được chặng mình đang đứng. Nếu chưa biết con ở đâu, hãy bắt đầu với chặng 1. Nếu đã biết và đang cân nhắc cách học, đọc thêm trang chương trình ngữ pháp cho phụ huynh để xem một con đường chia level cụ thể trông như thế nào. Điều quan trọng nhất không phải là làm đủ cả năm chặng ngay tuần này, mà là bắt đầu chặng đầu tiên và giữ được nó.