Lỗi chia động từ theo chủ ngữ: sửa hòa hợp chủ ngữ và động từ

Nếu phải chọn một lỗi xuất hiện nhiều nhất trong bài viết tiếng Anh của người Việt, rất nhiều giáo viên sẽ chọn cùng một lỗi: động từ không khớp với chủ ngữ. "He go", "My mother work", "The price of houses are". Lỗi này có mặt từ bài viết lớp 6 tới bài IELTS Writing band 6, từ email của sinh viên mới ra trường tới báo cáo của trưởng phòng.

Lý do rất đơn giản: tiếng Việt không chia động từ. "Tôi đi", "anh ấy đi", "họ đi", động từ không đổi. Nên khi viết tiếng Anh, đặc biệt lúc đầu óc bận nghĩ ý, cái "s" nhỏ ở cuối động từ là thứ đầu tiên rơi mất.

Bài này là một giải pháp cụ thể cho lỗi đó. Chúng ta sẽ đi qua năm tình huống hay sai nhất, một mẹo để tìm chủ ngữ thật, và một cách luyện để lỗi không quay lại.

Quy tắc gốc trong hai dòng

• Chủ ngữ số ít (he, she, it, một người, một vật, một khái niệm) đi với động từ số ít: goes, has, is, was, does.
• Chủ ngữ số nhiều (they, we, nhiều người, nhiều vật) đi với động từ số nhiều: go, have, are, were, do.

Chỉ vậy. Cái khó không nằm ở quy tắc mà nằm ở việc nhận ra chủ ngữ thật khi câu dài và phức tạp.

Mẹo tìm chủ ngữ thật: gạch bỏ phần trang trí

Trước khi chia động từ, gạch bỏ mọi phần đứng giữa chủ ngữ chính và động từ:

• cụm giới từ: of..., in..., with..., for...
• mệnh đề quan hệ: who..., which..., that...
• cụm chen giữa hai dấu phẩy: , along with..., , as well as...,

Phần còn lại là chủ ngữ thật.

Ví dụ: The quality of the products in these small shops is / are ...?

Gạch bỏ "of the products in these small shops", còn "The quality". Số ít. Động từ: is.

Năm tình huống hay sai nhất

1. Quên -s với chủ ngữ ngôi thứ ba số ít

• Trước: My father work in a hospital, and he don't like night shifts.
• Sau: My father works in a hospital, and he doesn't like night shifts.

Chú ý phủ định và câu hỏi: "s" chuyển sang trợ động từ "does", động từ chính trở về nguyên mẫu. "He doesn't likes" là sai.

2. Chủ ngữ dài có cụm "of"

• Trước: The number of students who study abroad have increased.
• Sau: The number of students who study abroad has increased.

Chủ ngữ thật là "the number". Ngược lại, "a number of" nghĩa là "nhiều", đi với động từ số nhiều: "A number of students have complained."

Cùng họ với lỗi này: "One of my friends live in Hanoi." Chủ ngữ là "one", số ít: lives. Và danh từ sau "one of" phải số nhiều: "one of my friends".

3. There is và there are

"There" không phải chủ ngữ thật. Chủ ngữ thật đứng sau động từ.

• Trước: There is many reasons for this problem.

• Sau: There are many reasons for this problem.

• Trước: There are a lot of pollution in big cities.

• Sau: There is a lot of pollution in big cities.

Câu thứ hai hay gây nhầm vì "a lot of" nghe như nhiều. Nhưng "pollution" không đếm được, nên vẫn là số ít.

4. Each, every, everyone, nobody

Những từ này nói về từng cá thể một, nên luôn đi với động từ số ít.

• Trước: Every student have to wear a uniform.

• Sau: Every student has to wear a uniform.

• Trước: Everyone know the answer.

• Sau: Everyone knows the answer.

5. Danh động từ và mệnh đề làm chủ ngữ

Một hoạt động hay một ý tưởng là số ít, dù bên trong có danh từ số nhiều.

• Trước: Reading books help children develop vocabulary.
• Sau: Reading books helps children develop vocabulary.

Chủ ngữ là "reading" (việc đọc), không phải "books".

Một đoạn trước và sau

Nowadays, the use of smartphones among children are growing. Every family have at least one device, and there is many apps designed for kids. Playing games on phones make children less active. One of the solution are to limit screen time.

Sau khi sửa:

Nowadays, the use of smartphones among children is growing. Every family has at least one device, and there are many apps designed for kids. Playing games on phones makes children less active. One of the solutions is to limit screen time.

Năm câu, sáu chỗ sửa, và mỗi chỗ ứng đúng một tình huống ở trên. Đây là lý do nắm năm tình huống giúp bạn loại bỏ phần lớn lỗi loại này.

Luyện để lỗi không quay lại

Tuần 1: Luyện nhận ra

Lấy ba bài viết cũ. Gạch chân mọi động từ đã chia. Với mỗi động từ, dùng mẹo gạch bỏ phần trang trí để tìm chủ ngữ thật. Đánh dấu những chỗ sai. Việc này chậm, nhưng nó dạy mắt bạn đi tìm chủ ngữ.

Tuần 2: Luyện tạo ra

Mỗi ngày viết mười câu, mỗi câu thuộc một trong năm tình huống. Ví dụ chủ đề "trường học":

• The teacher gives us homework every day.
• The rules of my school are quite strict.
• There is a library on the second floor.
• Each class has its own monitor.
• Wearing a uniform makes students look neat.

Tuần 3 trở đi: Soát riêng lỗi này

Trước khi nộp mọi bài viết, đọc một lượt chỉ nhìn động từ. Quy trình soát đầy đủ có trong bài tự soát ngữ pháp 5 phút trước khi nộp bài.

Ba câu hỏi thường gặp

"Police" và "people" là số ít hay nhiều? Cả hai luôn là số nhiều trong tiếng Anh dù không có "s": "The police are investigating.", "People are worried." Ngược lại, "news" có "s" nhưng là số ít: "The news is good."

Hai chủ ngữ nối bằng "and" thì sao? Thường là số nhiều: "My brother and my sister live in Da Nang." Trừ khi hai từ chỉ cùng một thứ: "Fish and chips is my favourite meal."

Chủ ngữ là con số, khoảng thời gian, số tiền? Khi coi như một khối, dùng số ít: "Ten kilometres is too far to walk.", "Two million dong is a lot for a student."

Những ca này ít hơn năm tình huống chính, nhưng xuất hiện đều trong bài luận về xã hội, kinh tế. Khi gặp, ghi vào sổ lỗi cùng lý do.

Một cách nhớ nhanh cho mọi ca: hỏi "tôi đang nói về một khối hay nhiều cá thể?". Mười kilômét là một quãng đường, nên số ít. Cảnh sát là nhiều người đang làm việc, nên số nhiều. Câu hỏi này không thay cho quy tắc, nhưng nó đúng trong phần lớn tình huống bạn sẽ gặp khi viết.

Giới hạn của cách này

Mẹo gạch bỏ phần trang trí xử lý được phần lớn tình huống, nhưng không phải tất cả. Có những ca đặc biệt như danh từ tập thể ("the team", "the family") có thể đi với động từ số ít hoặc số nhiều tùy biến thể tiếng Anh và ý người viết, hay cấu trúc "either... or", "neither... nor" chia theo chủ ngữ gần động từ hơn. Những ca này ít gặp hơn và nên để sau khi năm tình huống chính đã thành phản xạ. Trang hòa hợp chủ ngữ và động từ có danh sách các ca đặc biệt.

Nếu bạn thấy mình sai lỗi này rất nhiều, kể cả ở câu ngắn như "he go", có thể nền thì hiện tại đơn chưa vững. Bài 12 thì tiếng Anh rối tung giúp xác định chỗ cần lùi lại. Trong NEMO GRAMMAR, mỗi bài học có ba lỗi hay gặp và năm bài luyện từ dễ tới khó, nên bạn có thể luyện đúng mảng chia động từ cho tới khi quen tay.