Muốn viết tiếng Anh tốt nên học gì: ngữ pháp trước hay viết nhiều?

Có hai lời khuyên bạn sẽ nghe nếu hỏi "muốn viết tiếng Anh tốt thì làm gì". Một bên nói: "Cứ viết đi, viết nhiều tự khắc quen, ngữ pháp sẽ tự đúng." Bên kia nói: "Phải học ngữ pháp cho chắc trước, viết khi chưa vững chỉ tập thêm lỗi." Cả hai đều có người thành công để làm dẫn chứng. Và cả hai đều có người đã theo và không đi tới đâu.

Lý do là câu hỏi "học ngữ pháp trước hay viết nhiều" không có một câu trả lời chung. Câu trả lời phụ thuộc vào loại lỗi bạn đang mắc. Người sai vì chưa biết quy tắc cần khác người sai vì biết mà quên khi viết. Người viết ít quá cần khác người viết nhiều mà không có phản hồi.

Bài này giúp bạn đưa ra quyết định ấy. Chúng ta sẽ đặt câu hỏi cho đúng, xem ba nhánh lựa chọn, và đi qua các câu hỏi giúp bạn biết mình thuộc nhánh nào.

Quyết định thật là gì

Quyết định không phải là chọn "ngữ pháp" hay "viết", vì ai cũng cần cả hai. Quyết định thật là: trong vài tuần tới, phần lớn thời gian của tôi nên dành cho việc nào? Tỉ lệ thời gian mới là thứ cần chọn.

Và để chọn tỉ lệ, bạn cần biết một điều: lỗi của mình đến từ đâu.

Ba nguồn lỗi

Nguồn 1: Chưa biết quy tắc

Bạn sai vì không biết quy tắc đúng. Ví dụ: bạn không biết "information" là danh từ không đếm được, hoặc không biết khi nào dùng hiện tại hoàn thành. Hỏi lại thì bạn cũng không giải thích được câu đúng phải thế nào.

Dấu hiệu: khi người khác sửa, bạn ngạc nhiên. "Ơ, thế à?"

Nguồn 2: Biết quy tắc nhưng không dùng được khi viết

Bạn biết quy tắc, làm bài tập đúng, nhưng khi viết thì quên. Ví dụ: bạn làm trắc nghiệm hòa hợp chủ ngữ và động từ đúng hết, nhưng bài luận vẫn có "the number of people are".

Dấu hiệu: khi người khác sửa, bạn thấy ngay. "À đúng rồi, mình biết mà."

Nguồn 3: Viết quá ít để có lỗi

Bạn viết ít đến mức không biết mình sai gì. Một năm viết năm bài, mỗi bài 150 từ. Không có đủ dữ liệu.

Dấu hiệu: bạn không trả lời được câu "mình hay sai gì nhất".

Ba nhánh lựa chọn

Nhánh A: Học lại ngữ pháp trước (khoảng 70% học, 30% viết)

Hợp với: người có phần lớn lỗi thuộc nguồn 1. Thường là người mất gốc, người mới lên B1 mà nền A2 còn hổng, người sai ở những điểm rất cơ bản như chia "be", quá khứ đơn của động từ bất quy tắc.

Vì sao: viết nhiều khi chưa biết quy tắc là luyện đi luyện lại cái sai. Mỗi lần viết "he don't", bạn khắc sâu thêm khuôn sai ấy.

Cách làm: học lại theo thứ tự, mỗi bài học xong viết ngay năm câu dùng quy tắc đó. Phần viết nhỏ nhưng có. Bài lộ trình học lại ngữ pháp từ đầu cho thứ tự hợp lý.

Ví dụ:

• Câu hay viết: Yesterday I buyed a book and I very like it.
• Nguồn lỗi: chưa biết "buy" là bất quy tắc (bought), chưa biết "very" không bổ nghĩa trực tiếp cho động từ "like" trong tiếng Anh.
• Sau khi học lại: Yesterday I bought a book, and I really like it.

Nhánh B: Luyện chuyển quy tắc vào bài viết (khoảng 30% học, 70% viết có chủ đích)

Hợp với: người có phần lớn lỗi thuộc nguồn 2. Thường là học sinh khá, thí sinh IELTS 5.5 tới 6.5, người đi làm đã học ngữ pháp nhiều năm.

Vì sao: học thêm lý thuyết không giúp, vì bạn đã biết. Cái thiếu là phản xạ. Phản xạ chỉ đến từ việc dùng quy tắc trong lúc viết thật, dưới áp lực nghĩ ý.

Cách làm: viết có chủ đích. Mỗi bài viết nhắm vào một hai loại lỗi của bạn, soát riêng loại đó, đếm lại. Quy trình đầy đủ có trong bài quy trình từ gọi tên tới sửa gốc.

Ví dụ:

• Câu hay viết: The number of tourists have risen, this shows...
• Nguồn lỗi: biết quy tắc "the number of + số ít", biết không nối câu bằng phẩy, nhưng quên khi viết.
• Luyện: mỗi bài viết tuần này có ít nhất ba câu với chủ ngữ dài, soát riêng động từ và dấu phẩy.

Nhánh C: Viết nhiều hơn, có phản hồi (khoảng 20% học, 80% viết)

Hợp với: người viết quá ít để có dữ liệu. Có thể nền không tệ, nhưng không biết mình đang ở đâu.

Vì sao: không có bài viết thì không có sổ lỗi, không biết cần học gì.

Cách làm: viết đều, mỗi tuần hai ba bài ngắn, và nhất định có người hoặc công cụ chỉ ra lỗi. Viết nhiều mà không ai phản hồi thì không khác gì nhánh "cứ viết cho quen" và dễ khắc sâu lỗi. Sau ba bốn tuần, bạn có đủ dữ liệu để chuyển sang nhánh A hoặc B.

Các câu hỏi giúp bạn chọn

Trả lời thật lòng:

1. Khi bị sửa, bạn thường ngạc nhiên hay thấy "à, mình biết"? Ngạc nhiên nhiều: nhánh A. Biết nhiều: nhánh B.
2. Bạn có làm bài tập ngữ pháp đúng không? Làm đúng mà viết vẫn sai: nhánh B. Làm cũng sai: nhánh A.
3. Bạn có nói được ba loại lỗi hay mắc nhất không? Không: nhánh C trước. Cách tìm ra có trong bài lập sổ lỗi ngữ pháp của riêng mình.
4. Lỗi của bạn ở điểm A1, A2 hay B1, B2? Chủ yếu A1, A2 (be, hiện tại đơn, quá khứ đơn, số nhiều): nhánh A. Chủ yếu B1, B2 (câu phức, bị động, mệnh đề quan hệ): thường là nhánh B.
5. Một tuần bạn viết bao nhiêu từ tiếng Anh? Dưới 300 từ: gần như chắc chắn cần thêm nhánh C.

Quyết định không phải là mãi mãi

Nhánh bạn chọn hôm nay có thể không đúng sau một tháng. Người bắt đầu ở nhánh C sẽ sớm biết mình thuộc A hay B. Người ở nhánh A, sau khi học lại xong các điểm hổng, sẽ chuyển sang B. Hãy đặt lịch xem lại quyết định mỗi bốn tuần, dựa vào chỉ số lỗi trên 100 từ và loại lỗi đứng đầu. Cách đo có trong bài đo số lỗi trên 100 từ.

Hai người, hai nhánh (nhân vật minh hoạ)

Trang, lớp 10, viết đều mỗi tuần một bài luận, bài nào cũng đầy lỗi. Khi được sửa "She don't have many friend", Trang hỏi lại: "Sao lại doesn't ạ?". Trang ngạc nhiên ở phần lớn lỗi. Trang thuộc nhánh A. Trong một tháng, Trang giảm số bài luận xuống hai tuần một bài, dành thời gian còn lại học lại hiện tại đơn, số nhiều và mạo từ, mỗi bài học xong viết năm câu. Tháng sau, bài luận của Trang vẫn có lỗi, nhưng không còn lỗi ở ba điểm đã học lại.

Tuấn, 27 tuổi, từng đạt điểm cao môn tiếng Anh ở trường, làm bài tập ngữ pháp gần như không sai. Nhưng email của anh vẫn có "the client want", "we have discussed about it yesterday". Khi được chỉ ra, Tuấn nói ngay "à, mình biết". Tuấn thuộc nhánh B. Anh không học thêm lý thuyết mà viết mỗi ngày một email luyện, soát riêng động từ, và ghi mọi lỗi lọt vào sổ. Sau sáu tuần, số lỗi trên 100 từ trong email của anh giảm khoảng một nửa.

Nếu Trang theo lời khuyên "cứ viết nhiều", Trang sẽ tiếp tục khắc sâu "she don't". Nếu Tuấn theo lời khuyên "học ngữ pháp trước", anh sẽ làm lại những bài tập mình đã làm đúng mười năm trước. Cùng một mục tiêu, hai con đường khác nhau.

Nếu bạn chọn nhánh A

Khi đã biết mình cần học lại quy tắc, chọn đúng điểm vào quan trọng hơn chọn nhiều tài liệu. NEMO GRAMMAR để người học tự chọn level, mọi level đều mở và không bắt làm bài xếp lớp, nên người hổng ở A2 có thể vào thẳng A2 và người chỉ hổng vài điểm B1 có thể vào thẳng bài đó. Trang chương trình ngữ pháp dành cho ai giúp bạn đối chiếu với tình huống của mình.

Cả hai lời khuyên ở đầu bài đều đúng một nửa. Nửa còn lại là biết mình đang ở đâu trước khi chọn.