Bước 19: làm bài thi tiếng Anh không sai ngữ pháp khi bị giới hạn giờ

Ở nhà, bạn viết một bài luận 250 từ trong năm mươi phút và gần như không lỗi. Trong phòng thi, cùng dạng đề, bốn mươi phút, tiếng đồng hồ tích tắc, người ngồi bên cạnh gõ bút liên tục. Bài nộp lên có mười hai lỗi, trong đó ba lỗi quên s ngôi thứ ba, thứ bạn tưởng đã xử lý xong từ tháng thứ hai của hành trình.

Hiện tượng này không có gì lạ. Áp lực lấy đi phần chú ý mà bình thường bạn dành cho ngữ pháp. Những quy tắc đã thành phản xạ vẫn đứng vững. Những quy tắc còn cần một chút suy nghĩ thì sụp. Vì vậy phòng thi là phép thử trung thực nhất cho câu hỏi: ngữ pháp của bạn đã thật sự tự động chưa?

Bạn đã đi qua bước 18, từ đúng sang đa dạng. Bước 19 là thử lửa: giữ được mọi thứ đã luyện khi thời gian bị giới hạn và áp lực có thật.

Vì sao lỗi cũ quay lại khi bị ép giờ

Hãy hình dung sự chú ý như một cái ngân sách. Khi viết thoải mái ở nhà, bạn chia ngân sách cho ý tưởng, từ vựng, ngữ pháp, và vẫn còn dư để soát. Khi bị ép giờ, một phần lớn ngân sách bị lo lắng và việc canh đồng hồ ăn mất. Phần còn lại dồn cho ý tưởng, vì không có ý thì không có bài. Ngữ pháp chỉ còn phần rất nhỏ.

Những quy tắc bạn đã dùng hàng trăm lần chạy được với phần nhỏ ấy. Những quy tắc bạn mới dùng vài chục lần thì không. Vì vậy thứ tự sụp đổ thường ngược với thứ tự học: cái học sau cùng sụp trước, cái học từ đầu nhưng chưa luyện đủ cũng sụp.

Luyện có bấm giờ: đưa áp lực vào nhịp luyện

Cách duy nhất để quen với áp lực là luyện dưới áp lực. Không cần chờ tới đề thi thật; đồng hồ bấm giờ trên điện thoại là đủ.

Bắt đầu với giờ rộng rồi thu hẹp. Tuần đầu, viết bài 250 từ trong 50 phút. Tuần hai, 45 phút. Tuần ba, 40 phút. Mỗi lần thu hẹp, đếm lỗi. Nếu số lỗi tăng vọt khi giảm năm phút, dừng ở mức ấy thêm một tuần.

Bấm giờ cả phần nói. Với nói, đặt câu hỏi, cho mình mười lăm giây chuẩn bị, rồi nói đúng hai phút. Không dừng, không làm lại. Nghe lại và đếm lỗi như ở bước 16.

Tạo thêm một chút áp lực. Viết ở quán cà phê ồn, hoặc nhờ ai đó ngồi cạnh. Mục đích không phải làm khổ mình, mà là để phòng thi không còn là môi trường lạ.

Chia thời gian cho việc soát

Người viết giỏi dưới áp lực không phải là người không mắc lỗi khi viết. Họ là người giữ lại vài phút cuối để soát, và biết soát cái gì.

Với một bài viết 40 phút, một cách chia hay dùng:

Năm phút soát nghe ít, nhưng chúng đủ nếu bạn soát có danh sách. Danh sách ấy đến từ sổ lỗi của bạn: ba tới năm lỗi còn hay xuất hiện nhất khi bị ép giờ. Ví dụ:

1. Chữ s ở động từ sau chủ ngữ số ít.
2. Mạo từ trước danh từ đếm được số ít.
3. Thì của động từ trong đoạn có mốc thời gian.
4. Số nhiều sau many, several, a number of.
5. Dấu phẩy trước however.

Soát theo danh sách nhanh hơn nhiều so với đọc lại cả bài và "tìm lỗi". Mắt bạn biết mình đang tìm gì.

Với phần nói: không có phút soát

Khi nói trong phòng thi, không có năm phút cuối để sửa. Chiến lược khác đi:

Chọn cấu trúc an toàn cho câu mở. Câu đầu tiên của câu trả lời đặt nhịp cho cả phần sau. Mở bằng một cấu trúc bạn chắc chắn đúng, rồi mới mạo hiểm với cấu trúc khó hơn ở giữa.

Dùng khoảng dừng hợp lý. Một khoảng dừng ngắn với "Well," hay "Let me think," không bị trừ điểm. Nó cho bạn nửa giây chọn thì.

Tự sửa khi cần. Kỹ năng ở bước 17 phát huy ở đây. Tự sửa một lỗi thì tốt hơn để nó trôi qua, miễn là không sửa liên tục.

Nhân vật minh hoạ: ba lần viết cùng một dạng đề

Minh, lớp 12, luyện Writing Task 2 cho IELTS. Cậu viết ba bài cùng dạng đề trong ba tuần, mỗi tuần thu hẹp năm phút.

Tuần một, 50 phút: 5 lỗi. Tuần hai, 45 phút: 9 lỗi, trong đó bốn lỗi mạo từ. Minh không thu hẹp tiếp mà viết thêm hai bài 45 phút, soát riêng mạo từ theo danh sách. Tuần ba, vẫn 45 phút: 5 lỗi. Tuần bốn, 40 phút: 6 lỗi.

Điều Minh học được không phải là "viết nhanh hơn". Cậu học được rằng mạo từ là điểm yếu chỉ lộ ra dưới áp lực, và năm phút soát riêng mạo từ gần như xoá được nó.

Đêm trước và sáng ngày thi

Những gì bạn làm trong 24 giờ cuối không thay đổi được trình độ ngữ pháp, nhưng thay đổi được lượng chú ý còn lại cho ngữ pháp trong phòng thi.

Đêm trước, đừng học cấu trúc mới và đừng làm thêm một đề dài. Đọc lại danh sách năm lỗi soát của bạn, đọc to vài câu đúng cho mỗi lỗi, rồi dừng. Ngủ đủ quan trọng hơn một giờ ôn thêm, vì mệt mỏi ăn vào đúng ngân sách chú ý mà ngữ pháp cần.

Sáng ngày thi, làm một bài khởi động nhẹ: viết năm câu hoặc nói một phút về một chủ đề quen. Mục đích là đánh thức phần não xử lý tiếng Anh trước khi vào phòng, để câu đầu tiên của bài thi không phải là câu tiếng Anh đầu tiên trong ngày.

Trong phòng thi, nếu bạn thấy mình đang hoảng, hãy viết câu tiếp theo thật đơn giản. Một câu đơn đúng cho bạn lấy lại nhịp nhanh hơn một câu phức đang vấp.

Lỗi hay gặp ở bước 19

Chỉ luyện đề khi sát ngày thi. Áp lực cần được làm quen trong nhiều tuần, không phải vài ngày.

Dùng cấu trúc mới lần đầu trong phòng thi. Phòng thi không phải nơi thử nghiệm. Chỉ dùng cấu trúc bạn đã dùng đúng dưới áp lực khi luyện.

Viết đến giây cuối, không soát. Một bài dài hơn 20 từ mà nhiều hơn năm lỗi thường không tốt hơn một bài ngắn hơn mà sạch.

Soát mà không có danh sách. Đọc lại cả bài trong năm phút thì chỉ lướt, không bắt được gì.

Dấu hiệu ngữ pháp đã chịu được áp lực

• Số lỗi khi viết dưới giới hạn giờ chuẩn của kỳ thi không cao hơn nhiều so với khi viết thoải mái.
• Các lỗi còn lại dưới áp lực không phải lỗi A1, A2.
• Năm phút soát theo danh sách bắt được phần lớn lỗi còn lại.
• Khi nói hai phút có bấm giờ, bạn chọn đúng thì ngay từ câu đầu.

Nếu bạn luyện cho IELTS, trang Ngữ pháp cho IELTS có đường vào bài luyện theo đúng chủ đề hay ra thi, và trang Dấu câu trong bài viết giúp bạn soát nhanh phần dấu câu trong những phút cuối.

Sang bước 20: đích của hành trình

Khi ngữ pháp đứng vững cả trong phòng thi, bạn đã gần tới đích. Bước 20 là ngữ pháp thành tự nhiên và giữ nó lâu dài: dùng đúng mà không phải nghĩ, và cách để không phải quay lại bước 1 sau vài năm.