Cho con luyện nói tiếng Anh với bạn: một buổi theo cặp ra sao

Nhiều bố mẹ nghe tới "luyện nói theo cặp" thì hơi nghi: hai đứa trẻ cùng chưa giỏi nói với nhau thì học được gì? Sao không để con nói với giáo viên, người nói chuẩn hơn? Câu hỏi hợp lý. Và câu trả lời nằm ở chỗ nhìn vào từng phút của một buổi học.

Bài này làm đúng việc đó: mô tả một buổi luyện nói theo cặp, cụ thể là cách Speak together của NEMO SPEAK tổ chức, bằng lời bố mẹ không học tiếng Anh vẫn hiểu. Sau đó bàn vì sao cách này cho con nói nhiều, và giới hạn của nó là gì.

Ý tưởng chính: hai người, nhiều lượt

Trong một lớp truyền thống, giáo viên hỏi, một học sinh trả lời, rồi giáo viên hỏi học sinh khác. Tại mỗi thời điểm, chỉ một học sinh nói. Trong luyện theo cặp, lớp được chia thành các cặp, và mọi cặp cùng nói một lúc. Nếu lớp có mười bạn, thay vì một người nói, có năm người đang nói cùng lúc, ở năm phòng khác nhau.

Đó là toàn bộ bí mật. Không phải phương pháp thần kỳ gì, chỉ là số học: nhiều người nói cùng lúc thì mỗi người được nói nhiều hơn.

Hai vai: A hỏi, B trả lời

Mỗi cặp có hai vai. Bạn A thiên về hỏi, bạn B thiên về trả lời. Cả hai mở cùng một bài nói với bối cảnh đơn giản, thân thuộc: gia đình, bữa sáng, ngày cuối tuần, điện thoại và ứng dụng hay dùng.

Mỗi bài có 5 lượt câu hỏi. Mỗi câu hỏi có 3 cách hỏi khác nhau, để con quen rằng cùng một ý có thể được hỏi nhiều kiểu. Kèm theo là câu trả lời mẫu, gợi ý tiếng Việt để con nghĩ ra câu trả lời theo đời thật của mình, và 3-5 cụm từ đáng học.

Ví dụ, một câu hỏi về cuối tuần có thể được hỏi là "What do you usually do at the weekend?", hoặc "How do you spend your weekends?", hoặc "What's a normal weekend like for you?". Con B nghe ba kiểu khác nhau, nhưng đều là một câu hỏi.

Trình tự một bài: từ bám mẫu tới nói thật

Lượt 1: đọc theo mẫu. A đọc câu hỏi, B đọc câu trả lời mẫu. Việc này làm nóng: miệng quen âm, tai quen nhịp, và con không phải lo nghĩ câu.

Lượt 2: đổi vai. Bạn nào vừa hỏi giờ trả lời, và ngược lại. Cả hai đều đã nói mọi câu trong bài một lần.

Lượt 3: câu mẫu bị ẩn. Đây là lượt quan trọng nhất. B phải trả lời bằng chuyện thật của mình. Câu mẫu có thể là "I usually go swimming with my cousin", nhưng con B không đi bơi, con ở nhà chơi game và giúp mẹ nấu cơm. Gợi ý tiếng Việt giúp con nghĩ, cụm từ đáng học giúp con nói.

Lượt 4: đổi vai. A giờ trả lời theo đời thật của mình.

Chia sẻ. Cuối cùng, mỗi bạn chia sẻ điều thú vị mình thu được từ bạn kia. Bước này nghe nhẹ nhàng nhưng buộc con phải nghe thật trong lúc bạn nói, và phải kể lại, tức là thêm một lượt nói nữa.

Một buổi 90 phút trông như thế nào

Một buổi gồm năm chặng: chào, luyện với bạn thứ nhất, đổi cặp, luyện với bạn thứ hai, tổng kết. Phòng breakout có 2 người, cùng chủ đề, A hỏi B đáp rồi đổi, mỗi người 3 lượt.

Đổi cặp giữa buổi có lý do riêng. Nói với một người quen thì dễ dần, nhưng ngoài đời con sẽ gặp người lạ. Đổi bạn giúp con quen với giọng khác, tốc độ khác, cách trả lời khác. Và con B ở cặp thứ hai nghe câu trả lời theo đời thật của một bạn mới, nên chuyện thú vị để chia sẻ cũng nhiều hơn.

Luyện xong một bài cùng bạn, hệ thống ghi nhận cho cả hai người và cộng thời gian luyện. Bố mẹ có con số để theo dõi, không phải đoán.

Vì sao cách này hợp với trẻ ngại nói

Luyện theo cặp giải được ba nỗi lo mà trẻ ngại nói thường có:

• Sợ bị cả lớp nghe: chỉ có một bạn nghe, và bạn ấy cũng đang luyện như mình.
• Sợ không biết nói gì: có câu mẫu lúc đầu, có gợi ý tiếng Việt lúc sau.
• Sợ bị sửa lỗi công khai: không có ai đứng trên bục chỉ lỗi trước cả lớp.

Bài con ngại, không chịu nói tiếng Anh dù hiểu nói kỹ hơn về tâm lý ngại.

Trả lời câu hỏi "hai đứa chưa giỏi nói với nhau học được gì"

Câu hỏi này có một phần đúng: bạn cặp không sửa lỗi phát âm cho con chuẩn như giáo viên. Nhưng hãy nhìn vào thứ con thiếu nhất. Con không thiếu người sửa lỗi, con thiếu phút nói. Luyện theo cặp cho đúng thứ ấy.

Thêm vào đó, câu mẫu và cụm từ trong bài là câu đúng, được soạn sẵn. Lượt 1 và 2 con đọc câu đúng. Lượt 3 và 4 con dùng lại những cụm ấy trong câu của mình. Nguồn câu đúng vẫn có, chỉ không đến từ bạn cặp.

Một cặp luyện ví dụ, nghe từ bên ngoài

Để bố mẹ hình dung rõ hơn, đây là một đoạn điển hình của lượt 3, khi câu mẫu đã bị ẩn. Hai bạn trong ví dụ là nhân vật minh hoạ, chủ đề là đồ ăn.

Bạn A hỏi: "What do you usually have for breakfast?" Bạn B nghĩ vài giây, nhìn gợi ý tiếng Việt, rồi nói: "I usually eat bánh mì. My mom buys it near my house." A hỏi tiếp bằng cách hỏi thứ hai: "Do you ever cook breakfast yourself?" B cười: "No, I don't. I wake up late." Rồi B thêm một cụm vừa học: "Maybe on the weekend, I make instant noodles."

Nghe từ bên ngoài, đoạn ấy có lỗi nhỏ và có chỗ ngập ngừng. Nhưng hãy đếm: trong khoảng một phút, B đã nói bốn câu về đời mình, trong đó có một cụm từ mới dùng lần đầu. A đã hỏi hai câu, bằng hai cách khác nhau. Không ai phải chờ tới lượt.

Tới phần chia sẻ cuối bài, A có thể kể: "B eats bánh mì every morning, and he makes instant noodles on the weekend." Tức là A vừa đổi ngôi, đổi dạng động từ, một việc ngữ pháp mà trên lớp phải làm bằng bài tập viết.

Đó là cách một buổi luyện theo cặp biến kiến thức nằm im thành câu nói.

Giới hạn của cách này

Công bằng mà nói, luyện theo cặp không phải cho mọi mục tiêu:

• Con cần sửa phát âm chi tiết thì cần người nghe có chuyên môn, như giáo viên hoặc gia sư.
• Con đã nói khá và cần tranh luận chủ đề khó thì cần bài sâu hơn, bạn cặp trình độ cao hơn.
• Con quá nhỏ, chưa đọc được câu hỏi tiếng Anh, thì khuôn này chưa hợp.

So sánh chi tiết với gia sư có trong bài lớp luyện nói theo cặp hay gia sư 1 kèm 1 cho con. Còn mô tả gốc của cách luyện này, bố mẹ đọc ở trang Speak together cho phụ huynh.

Tóm lại cho bố mẹ

Luyện nói theo cặp không làm điều gì phức tạp. Nó chia lớp thành cặp để mọi người cùng nói, cho con một cái khung để bám rồi bỏ khung dần, và đổi bạn để con quen người lạ. Nếu điều con thiếu là phút mở miệng, đây là cách cho con nhiều phút ấy nhất.