Thời gian luyện nói tiếng Anh cho trẻ: bao nhiêu phút mỗi tuần

Một tuần của Vy (nhân vật minh hoạ), lớp 8: ba tiết tiếng Anh ở trường, hai buổi trung tâm mỗi buổi 90 phút, thêm nửa giờ làm bài trên app mỗi tối. Cộng lại gần bảy giờ tiếng Anh mỗi tuần. Nghe thì nhiều. Nhưng khi mẹ Vy hỏi con "tuần này con nói tiếng Anh thành câu được bao lâu", Vy nghĩ một lúc rồi đáp: "Chắc được năm phút."

Bảy giờ và năm phút. Khoảng cách giữa hai con số ấy là lý do bài này tồn tại. Nó giúp bố mẹ phân biệt giờ học với giờ nói, ước lượng con cần bao nhiêu phút nói mỗi tuần, và tự kiểm xem con đã đủ chưa.

Giờ học khác giờ nói

Bố mẹ quen đo việc học bằng giờ ngồi trong lớp. Với đọc và ngữ pháp, cách đo ấy tạm dùng được, vì khi ngồi trong lớp con thường đang đọc, đang làm bài. Với nói thì không. Trong 90 phút ở lớp, con có thể:

• Nghe giáo viên giảng.
• Nghe bạn khác trả lời.
• Làm bài tập viết.
• Chờ tới lượt.
• Nói.

Chỉ phần cuối cùng xây kỹ năng nói. Và phần ấy thường là phần nhỏ nhất. Nhu cầu thật của con không phải "thêm giờ học tiếng Anh" mà là "thêm phút mở miệng".

Vì sao phút nói quan trọng đến vậy

Nói là kỹ năng tạo ra: con phải tự lấy từ trong đầu, xếp thành câu, phát âm, tất cả trong vài giây. Mỗi lần làm việc ấy, đường đi từ ý tới lời được "mài" thêm một chút. Không có cách nào mài đường ấy bằng cách nghe người khác nói, cũng như không ai giỏi bơi bằng cách xem người khác bơi.

Vì vậy, một học sinh có 60 phút nói mỗi tuần thường tiến nhanh hơn rõ rệt so với học sinh có 5 phút, dù cả hai cùng ngồi lớp bảy giờ.

Vậy bao nhiêu là đủ

Không có con số chuẩn quốc tế nào cho "số phút nói mỗi tuần", và bố mẹ nên cẩn thận với nơi nào khẳng định một con số chính xác. Nhưng có thể nghĩ theo ba mức để tự định hướng:

Những mức này là ước lượng để bố mẹ so sánh, không phải ngưỡng khoa học. Điều quan trọng là thứ tự độ lớn: đi từ 5 phút lên 60 phút mỗi tuần là thay đổi gấp hơn mười lần, và con sẽ cảm nhận được.

Một điều nữa: phút nói nên rải đều trong tuần. 60 phút chia làm hai buổi tốt hơn 60 phút dồn vào một buổi, và tốt hơn nhiều so với 240 phút dồn vào một buổi mỗi tháng.

Phút nói có chất lượng trông như thế nào

Không phải phút nói nào cũng như nhau. Đọc to một đoạn văn trong sách là nói, nhưng khác xa việc trả lời một câu hỏi thật. Phút nói có chất lượng thường có ba đặc điểm:

1. Có người nghe và phản hồi. Nói với một người sẽ đáp lại mình khác với nói vào khoảng không.
2. Có một phần tự nghĩ câu. Đọc theo mẫu có ích lúc đầu, nhưng dần phải có phần con tự nói theo chuyện của mình.
3. Có cả hỏi lẫn trả lời. Con không chỉ trả lời câu hỏi của người khác mà còn tự đặt câu hỏi.

Một bài luyện có trình tự tốt sẽ đi qua cả ba. Ví dụ, trong NEMO SPEAK, lượt đầu đọc theo mẫu, lượt sau đổi vai, rồi câu mẫu bị ẩn và người trả lời nói theo đời thật của mình. Mỗi buổi 90 phút có hai bạn cặp khác nhau, trong phòng hai người, mỗi người ba lượt. Với khung như vậy, phần lớn thời gian của buổi là thời gian con hoặc bạn cặp đang nói.

Tự kiểm: con đã đủ phút nói chưa

Bố mẹ không cần đồng hồ bấm giờ. Dùng ba câu hỏi, hỏi con cuối tuần:

• "Tuần này con nói tiếng Anh với ai?" Nếu câu trả lời là "không ai" hoặc "cô giáo gọi con một lần", con thiếu.
• "Con có trả lời câu hỏi nào mà không có giấy không?" Nếu không, con mới có giờ đọc to, chưa có giờ nói thật.
• "Có lúc nào con nói liền được một phút không?" Nếu có, dù chỉ một lần, đó là dấu hiệu tốt.

Làm ba câu này mỗi tuần trong một tháng, bố mẹ sẽ có bức tranh khá rõ.

Những thứ trông giống phút nói nhưng không phải

Có vài hoạt động bố mẹ dễ tưởng là con đang luyện nói, nhưng thực ra đóng góp rất ít.

Hát theo bài hát tiếng Anh. Hát giúp con quen âm và nhịp, và rất vui. Nhưng con không phải tự nghĩ câu. Lời có sẵn, giai điệu có sẵn. Đó là luyện miệng, chưa phải luyện nói.

Lặp lại theo app. Nhiều ứng dụng yêu cầu con đọc to một câu rồi chấm phát âm. Hữu ích cho phát âm từng từ, nhưng con vẫn chỉ nhắc lại, không tạo ra câu mới. Mười phút làm bài như vậy không bằng mười phút trả lời câu hỏi thật.

Thuyết trình đã học thuộc. Bài giới thiệu bản thân chuẩn bị sẵn, đọc thuộc trước lớp, có ích một lần. Nhưng khi đã thuộc, lần nói thứ hai, thứ ba không xây thêm được gì, vì con đang nhớ lại chứ không đang nói.

Nghe podcast, xem phim. Rất tốt cho nghe, và gián tiếp giúp nói. Nhưng không thay được phút nói.

Không có hoạt động nào ở trên là vô ích. Chỉ là chúng nên được đếm vào cột "nghe" hoặc "phát âm", không phải cột "nói". Khi bố mẹ đếm riêng, bức tranh về số phút nói thật của con sẽ rõ hơn, và thường nhỏ hơn bố mẹ nghĩ.

Một phép thử đơn giản để phân biệt: trong hoạt động ấy, con có phải tự quyết định nói câu gì không? Nếu có, đó là phút nói. Nếu câu đã có sẵn từ trước, đó là phút luyện khác.

Tìm thêm phút nói ở đâu

Nếu con đang thiếu, có ba nguồn để thêm phút nói, mỗi nguồn có ưu và nhược:

Nguồn thứ ba là gia sư 1 kèm 1: nhiều phút nói nhưng chi phí cao hơn. Bài lớp luyện nói theo cặp hay gia sư 1 kèm 1 so kỹ.

Nguồn ở nhà không thay được lớp, nhưng bổ sung tốt. Vài phút mỗi ngày, như hỏi con một câu tiếng Anh ở bữa tối, cộng lại cũng được thêm hơn nửa giờ mỗi tuần. Cách làm có trong ba việc nhỏ bố mẹ làm ở nhà để con nói nhiều hơn.

Nhu cầu đi kèm: thời gian của bố mẹ

Thêm phút nói cho con cũng cần thêm một ít thời gian của bố mẹ: đưa con vào lịch, nhắc giờ, hỏi con kể lại. Khoảng 10 phút mỗi buổi học là đủ. Nếu gia đình chưa sắp xếp được 10 phút ấy, hãy bắt đầu từ đó, vì lịch không giữ được thì phút nói cũng không giữ được.

Nếu con đang chuẩn bị IELTS, phần IELTS Speaking Part 1 hỏi đúng những chủ đề đời thường mà phút nói hằng tuần giúp con trôi dần. Còn quay lại câu chuyện của Vy: bảy giờ tiếng Anh không cần tăng lên. Chỉ cần đổi một phần trong đó thành phút nói.