Đóng vai tình huống đi nước ngoài trước khi đi

Quầy làm thủ tục ở sân bay lúc sáu giờ sáng. Nhân viên hỏi một câu rất nhanh, bạn chỉ nghe được chữ "window". Người phía sau bắt đầu sốt ruột. Bạn gật đầu, nhận vé, và tới lúc lên máy bay mới biết mình ngồi giữa hai người lạ trong mười tiếng, trong khi bạn muốn ngồi cạnh lối đi.

Tình huống đi nước ngoài có một đặc điểm: chúng ngắn, lặp lại, và gần như đoán trước được. Nhân viên khách sạn hỏi những câu giống nhau với mọi khách. Người bán hàng dùng vài câu cố định. Vì đoán trước được, chúng rất hợp để luyện bằng cách đóng vai.

Bài này đưa ra cách đóng vai tình huống với một bạn luyện trước chuyến đi: chọn tình huống nào, kịch bản mẫu, vì sao phải luyện đủ cả hai vai, và giới hạn của cách làm này.

Vì sao đóng vai hiệu quả với tình huống du lịch

Đọc một danh sách "câu tiếng Anh ở sân bay" giúp bạn biết câu. Đóng vai giúp bạn nghe câu đó được nói ra bằng giọng người khác, trong nhịp của một cuộc hỏi đáp, và phải đáp lại ngay. Đó là khoảng cách giữa biết và dùng được.

Thêm nữa, tình huống du lịch có kịch bản khá cố định. Một lần nhận phòng khách sạn gần như luôn gồm: chào, hỏi tên đặt phòng, xin giấy tờ, xác nhận số đêm, giải thích giờ ăn sáng và wifi, đưa chìa khoá. Luyện đủ vài lần là bạn đã thấy trước từng bước.

Chọn năm tình huống

Đừng luyện hai mươi tình huống. Chọn năm tình huống bạn chắc chắn gặp:

1. Làm thủ tục và hỏi chỗ ngồi ở sân bay.
2. Nhận phòng và xử lý sự cố ở khách sạn.
3. Gọi món và hỏi món ở quán ăn.
4. Hỏi giá, hỏi cỡ, đổi hàng ở cửa hàng.
5. Hỏi đường và hỏi phương tiện đi lại.

Nếu đi du học, thêm tình huống mở tài khoản ngân hàng và làm quen ở ký túc xá.

Kịch bản mẫu: quán ăn

Một bạn đóng nhân viên (A), một bạn đóng khách (B).

A: "Hi, table for how many?" B: "Just two, please. Could we sit near the window?" A: "Sure, this way. Here are the menus. Can I get you something to drink first?" B: "Could I have some water, please? And what do you recommend? It's our first time here." A: "The grilled fish is very popular. It comes with rice and salad." B: "Is it spicy? I can't eat very spicy food." A: "Not really, but we can make it mild if you like." B: "Great, one grilled fish, mild, please. And could we get the bill at the end together?"

Kịch bản này chỉ là khung. Sau lượt đầu đọc theo, lượt hai đổi vai, lượt ba người đóng khách phải nói theo ý mình: gọi món khác, hỏi câu khác, đưa yêu cầu khác. Người đóng nhân viên cũng được phép "gây khó" một chút: nói món đã hết, hỏi lại thêm một câu.

Vì sao phải luyện đủ cả hai vai

Nhiều người chỉ muốn đóng khách, vì đó là vai mình sẽ đóng thật. Nhưng đóng nhân viên có hai cái lợi mà vai khách không có.

Thứ nhất, bạn học câu mà người khác sẽ nói với bạn. Khi tự mình nói "Would you like a window or an aisle seat?" vài lần, lần sau nghe nó ở sân bay bạn sẽ nhận ra ngay, kể cả khi nó được nói rất nhanh.

Thứ hai, bạn hiểu người kia cần gì. Nhân viên khách sạn cần tên đặt phòng trước, rồi mới đến giấy tờ. Nhân viên quán ăn cần biết số người trước khi dẫn tới bàn. Đóng vai họ giúp bạn đưa thông tin đúng thứ tự, và cuộc nói ngắn lại.

Đây cũng là nguyên tắc của các buổi luyện theo cặp ở NEMO SPEAK: A thiên về hỏi, B thiên về trả lời, rồi đổi vai, trong bối cảnh đơn giản và thân thuộc như mua sắm, hỏi đường, kỳ nghỉ.

Làm khó dần

Sau hai ba lượt với mỗi tình huống, hãy thêm "sự cố" để luyện phản xạ:

• Sân bay: chuyến bay bị hoãn, hành lý quá cân.
• Khách sạn: phòng chưa dọn xong, điều hoà không chạy, đặt phòng bị sai ngày.
• Quán ăn: mang nhầm món, món đã hết.
• Cửa hàng: không có cỡ, muốn đổi hàng nhưng mất hoá đơn.
• Hỏi đường: người được hỏi cũng không biết đường.

Ví dụ khách sạn có sự cố:

A: "I'm sorry, your room isn't ready yet. Check-in is at two." B: "Oh, I see. We've just come from a long flight. Is there somewhere we can leave our bags? And is there a café nearby where we can wait?"

Câu trả lời của B không cầu kỳ, nhưng nó giải quyết được việc: gửi đồ, tìm chỗ chờ.

Kịch bản mẫu: sân bay

Đây là tình huống nhiều người sợ nhất, vì có người xếp hàng phía sau và nhân viên nói rất nhanh.

A: "Good morning. Where are you flying to today?" B: "To Melbourne. Here's my passport." A: "Thank you. Any bags to check in?" B: "Just one suitcase. Is it under the weight limit?" A: "It's twenty-two kilos, that's fine. Window or aisle?" B: "Aisle, please. And is it possible to sit near the front? I have a connecting flight." A: "Let me check. Row twelve, aisle seat. Boarding is at gate fifteen, at nine forty." B: "Sorry, gate fifteen or fifty?" A: "One five. Fifteen."

Câu cuối của B là chỗ hay nhất trong kịch bản: xin xác nhận con số. "Fifteen" và "fifty" nghe rất giống nhau khi nói nhanh, và nhầm cổng thì hậu quả lớn hơn nhiều so với một câu hỏi lại. Khi luyện, người đóng nhân viên nên cố tình nói nhanh các con số để người đóng khách tập hỏi lại.

Kịch bản mẫu: hỏi đường

B: "Excuse me, sorry to bother you. Do you know how to get to the central station?" A: "Sure. Go straight down this street, turn left at the second traffic light, and it's on your right." B: "Second traffic light, then left. Is it far to walk?" A: "About ten minutes."

Để ý B nhắc lại chỉ dẫn. Đây là cách tự kiểm mình đã hiểu đúng chưa, và người chỉ đường sẽ sửa ngay nếu bạn nhầm.

Lịch luyện hai tuần trước chuyến đi

Mỗi buổi chỉ cần 20 tới 30 phút. Quan trọng là đều, không phải dài.

Giới hạn của đóng vai

• Bạn luyện nói giọng quen. Ngoài đời, nhân viên nói nhanh hơn, giọng khác. Đổi bạn luyện giúp một phần, nhưng không thay được hoàn toàn. Hãy chuẩn bị sẵn câu xin nhắc lại.
• Kịch bản có thể làm bạn cứng. Nếu thuộc kịch bản quá kỹ, bạn sẽ khựng khi người thật hỏi khác đi. Vì thế lượt ba phải là nói theo ý mình, không nhìn kịch bản.
• Không thay được nền nói chung. Đóng vai tốt cho tình huống ngắn. Nếu bạn cần trò chuyện dài với người lạ, như khi du học, bạn cần thêm nền nói về bản thân, xem bài cần nói về bản thân bằng tiếng Anh trôi trong hai phút.

Tóm lại

Tình huống đi nước ngoài ngắn, lặp lại và đoán trước được, nên đóng vai là cách luyện hiệu quả. Chọn năm tình huống, dùng kịch bản làm khung, luyện đủ hai vai, thêm sự cố để luyện phản xạ, và đổi bạn luyện ở tuần cuối. Muốn biết chuyến đi sẽ khác thế nào khi bạn tự nói được, đọc bài tự nói tiếng Anh khi đi du lịch nước ngoài. Nếu muốn luyện thêm các chủ đề đời thường như mua sắm, hỏi đường, trang IELTS Speaking Part 1 có nhiều câu hỏi dùng được làm đề đóng vai.