Checklist một tuần trước buổi phỏng vấn tiếng Anh

Thư mời phỏng vấn vừa đến: thứ Năm tuần sau, 9 giờ sáng, qua Zoom, bằng tiếng Anh. Bạn có bảy ngày. Cảm giác đầu tiên thường là muốn làm tất cả mọi thứ cùng lúc: học thêm từ, xem thêm video, thuộc thêm câu trả lời. Cảm giác thứ hai là không biết bắt đầu từ đâu.

Một tuần không đủ để thay đổi trình độ tiếng Anh của bạn. Nhưng một tuần đủ để bạn dùng tốt nhất những gì mình đã có, và bước vào buổi phỏng vấn bình tĩnh hơn nhiều. Checklist dưới đây chia bảy ngày thành các nhóm việc cụ thể, và mỗi mục đều có giải thích vì sao nó ở đó. Đừng coi nó là danh sách để gạch cho xong; hiểu lý do thì bạn sẽ biết điều chỉnh khi cần.

Ngày 7 và 6: hiểu rõ dịp, viết câu giới thiệu

Mục 1: Viết ra ba dòng về buổi phỏng vấn

Ai phỏng vấn (một người hay hội đồng), họ muốn tìm gì (động lực, kỹ năng, sự phù hợp), mỗi câu trả lời nên dài khoảng bao lâu. Nếu có thể, hỏi người từng tham gia buổi tương tự.

Vì sao: Chuẩn bị cho một buổi phỏng vấn học bổng khác với chuẩn bị cho phỏng vấn thực tập. Biết rõ dịp giúp bạn không phí thời gian vào những thứ không được hỏi.

Mục 2: Đọc kỹ thông tin về nơi bạn ứng tuyển

Ghi ra hai ba điều cụ thể bạn thích hoặc quan tâm: một dự án, một giá trị, một khoá học. Tập nói chúng thành tiếng bằng tiếng Anh.

Vì sao: Câu "Why do you want to join us?" gần như chắc chắn sẽ có. Câu trả lời có chi tiết cụ thể luôn mạnh hơn câu chung chung.

Mục 3: Viết và nói câu giới thiệu bản thân

Một đoạn khoảng một phút: bạn đang làm gì, điều bạn quan tâm, vì sao bạn ở đây. Viết ra, rồi nói to năm lần, mỗi lần bớt nhìn giấy hơn.

"I'm Trang, a second-year student in environmental science. For the past year, I've been volunteering with a group that monitors water quality in local canals, and that experience made me want to understand the policy side of environmental problems. That's why I'm applying to this programme."

Vì sao: Câu đầu tiên đặt nhịp cho cả buổi. Nếu nó trôi, bạn bình tĩnh hơn cho các câu sau. Cách xây phần nói về bản thân có ở bài cần nói về bản thân bằng tiếng Anh trôi trong hai phút.

Ngày 5 và 4: ba câu chuyện, luyện với bạn lượt 1

Mục 4: Chuẩn bị ba câu chuyện

Chọn ba trải nghiệm thật: một lần bạn làm được điều khó, một lần bạn thất bại hoặc mắc lỗi và học được gì, một lần làm việc với người khác. Với mỗi câu chuyện, ghi bốn ý ngắn: bối cảnh, việc bạn làm, kết quả (có con số càng tốt), điều học được.

Vì sao: Ba câu chuyện tốt trả lời được phần lớn câu hỏi hành vi: điểm mạnh, điểm yếu, làm việc nhóm, vượt khó. Chuẩn bị câu chuyện hiệu quả hơn chuẩn bị hai mươi câu trả lời riêng lẻ, như bài sợ câu hỏi bất ngờ trong phỏng vấn giải thích.

Mục 5: Nói mỗi câu chuyện thành tiếng ba lần

Không viết thành bài văn. Nhìn bốn ý, nói trong 60 tới 90 giây.

Vì sao: Câu chuyện chưa từng được nói ra bằng tiếng Anh sẽ vỡ trong phòng phỏng vấn, dù bạn nhớ rất rõ bằng tiếng Việt.

Mục 6: Luyện với bạn, lượt 1

Nhờ một người đóng vai phỏng vấn, hỏi mười câu, mỗi câu có một câu hỏi tiếp. Rồi đổi vai: bạn hỏi, họ trả lời. Cách tổ chức chi tiết nằm ở bài luyện phỏng vấn tiếng Anh theo cặp.

Vì sao: Người thật hỏi lệch, hỏi tiếp, và nhìn bạn. Không gì thay được điều đó. Đổi vai giúp bạn hiểu người phỏng vấn nghe thấy gì.

Ngày 3: ghi âm và sửa

Mục 7: Ghi âm một buổi phỏng vấn giả

Ghi âm hoặc quay lại một lượt trả lời mười câu. Nếu phỏng vấn qua Zoom, hãy ghi bằng chính Zoom để thấy mình trông ra sao qua màn hình.

Mục 8: Nghe lại với ba câu hỏi

• Câu nào tôi trả lời dưới hai câu? (Thêm lý do và ví dụ.)
• Câu nào tôi nói quá hai phút? (Cắt bớt.)
• Chỗ nào tôi dừng lâu nhất? (Chuẩn bị câu đệm cho chỗ đó.)

Vì sao: Bạn nghe chính mình khác với lúc đang nói. Nghe lại một lần cho bạn thấy những điều mà nói mười lần không thấy. Lỗi hay gặp nhất là trả lời cụt; xem bài trả lời phỏng vấn quá ngắn.

Ngày 2: luyện lượt 2 với người lạ hơn

Mục 9: Luyện với một người khác

Nếu lượt 1 là với bạn thân, lượt 2 nên là với người bạn chưa quen lắm: một anh chị khoá trên, một người bạn của bạn.

Vì sao: Người phỏng vấn là người lạ. Luyện với người lạ giúp bạn quen cảm giác đó trước ngày thật.

Mục 10: Chuẩn bị câu hỏi để hỏi lại

Hai câu hỏi thật lòng bạn muốn biết về chương trình hay công việc. Ví dụ: "What do students in this programme usually find most challenging?"

Vì sao: "Do you have any questions for us?" gần như luôn có. Trả lời "No" là bỏ lỡ một cơ hội.

Ngày 1: kỹ thuật và nghỉ ngơi

Mục 11: Kiểm tra kỹ thuật

Mạng, micro, camera, ánh sáng, phông nền. Thử một cuộc gọi Zoom với bạn. Chuẩn bị số điện thoại liên hệ nếu mạng rớt.

Mục 12: Nói lại câu giới thiệu và ba câu chuyện một lần

Chỉ một lần, nhẹ nhàng. Không học thêm gì mới.

Mục 13: Ngủ đủ

Vì sao: Mệt làm phản xạ chậm hơn và từ khó bật ra hơn. Một đêm ngủ tốt có ích hơn hai tiếng ôn thêm.

Sáng hôm phỏng vấn

Ba việc nhỏ nhưng đáng làm:

• Nói tiếng Anh mười phút trước giờ phỏng vấn. Nói với bạn qua điện thoại, hoặc tự nói về kế hoạch trong ngày. Giống khởi động trước khi chạy: câu đầu tiên trong phòng phỏng vấn sẽ không phải câu tiếng Anh đầu tiên trong ngày của bạn.
• Để sẵn một tờ giấy với ba câu chuyện, mỗi câu chuyện chỉ bốn từ khoá. Không phải để đọc, chỉ để nhìn nếu lỡ quên.
• Vào phòng Zoom sớm năm phút, kiểm lại âm thanh, rồi hít thở chậm.

Những thứ KHÔNG có trong checklist, và vì sao

• Học thêm từ vựng "cao cấp": từ mới học tuần này hiếm khi bật ra đúng lúc, và thường làm câu nghe gượng.
• Thuộc nguyên văn câu trả lời: câu thuộc lòng nghe ra ngay và khựng ở câu hỏi tiếp.
• Xem thêm video mẹo: tuần cuối là tuần nói, không phải tuần xem.

Nếu bạn có nhiều hơn một tuần

Checklist này dành cho tuần cuối. Nếu bạn còn một hai tháng, hãy dành phần lớn thời gian để luyện nền nói đều đặn trước, rồi mới áp checklist vào tuần cuối. Bài nước đến chân mới luyện nói giải thích vì sao. Nếu buổi phỏng vấn có phần hỏi về quan điểm, trang IELTS Speaking Part 3 có nhiều câu hỏi dạng này để luyện thêm.