Bước 17: Nói tiếng Anh 2 phút liền về một chủ đề không bị ngắt

Đồng hồ bấm hai phút. Chủ đề trên thẻ: "Describe a person who has influenced you." Hằng bắt đầu rất tốt: "I want to talk about my grandmother. She lives in Nam Dinh and she's 78 years old." Rồi cô kể bà hay nấu xôi, bà dạy cô đan len. Đồng hồ chỉ mới năm mươi giây, và Hằng đã hết chuyện. Mười giây im lặng. Cô nói thêm "She is very kind." Lại im lặng. Một phút còn lại dài như mười phút.

Bạn đã có công cụ cho những câu hỏi bất ngờ ở bước 16. Bước 17 là một kiểu thử thách khác: không bất ngờ, không ai ngắt, không ai hỏi thêm. Chỉ có bạn, một chủ đề, và hai phút phải lấp đầy. Đây là lúc gom mọi thứ bạn đã luyện lại với nhau.

Bạn đang ở đâu

Bạn trả lời được câu hỏi bằng ba, bốn câu có lý do và ví dụ. Bạn kể được bốn câu liền trong phần chia sẻ. Nhưng hai phút là khoảng mười lăm tới hai mươi câu, nhiều gấp bốn gấp năm lần những gì bạn từng nói liền. Không có người hỏi dẫn dắt, bạn phải tự biết mình đang ở đâu trong bài nói và đi tiếp đâu.

Vì sao hai phút

Hai phút là khoảng thời gian thường gặp trong nhiều tình huống thật: kể một câu chuyện khi được hỏi "What happened?", giới thiệu một dự án trong buổi họp, trả lời câu "Tell me about yourself" trong phỏng vấn. Nó cũng là độ dài của phần nói dài trong thi IELTS, nơi thí sinh nhận một thẻ chủ đề, có một phút chuẩn bị, rồi nói tới hai phút. Trang IELTS Speaking Part 2 mô tả kỹ phần này. Kiểm lại quy định mới nhất trên trang chính thức nếu bạn sắp thi.

Nhưng bạn không cần thi IELTS mới cần kỹ năng này. Hai phút là độ dài của phần lớn những lúc bạn cần nói mà không ai giúp.

Việc của bước này: chia hai phút thành bốn phần nhỏ

Hằng hết chuyện sau năm mươi giây vì cô nghĩ về bài nói như một khối. Chia nó ra, mỗi phần chỉ khoảng ba mươi giây, là thứ bạn đã quen làm từ bước 9 và bước 14.

Phần 1: giới thiệu (khoảng 30 giây)

Không chỉ nói tên. Nói ai, quan hệ với bạn thế nào, và một hai câu về hoàn cảnh.

"I'd like to talk about my grandmother on my mother's side. She's 78 now and she lives in Nam Dinh, about two hours from Hanoi. I spent every summer with her until I was about 12, so we're really close."

Phần 2: mô tả (khoảng 30 giây)

Một vài chi tiết cụ thể: bà trông thế nào, làm gì hằng ngày, có thói quen gì đặc biệt.

"She's quite small, but she's still very active. She wakes up at 5 every morning to go to the market, and she still cooks for the whole family when we visit. She has this habit of humming old songs while she cooks."

Phần 3: một câu chuyện (khoảng 30 giây)

Đây là phần Hằng thiếu, và là phần quan trọng nhất. Một lần cụ thể, có thời gian, nơi chốn, diễn biến. Dùng khung bốn câu từ bước 9.

"One summer when I was 10, I failed a maths test and I was too scared to tell my parents. My grandmother found out, but instead of being angry, she sat with me every evening for two weeks and we did maths problems together, even though she only finished primary school."

Phần 4: vì sao quan trọng (khoảng 30 giây)

Nối câu chuyện với bạn bây giờ. Dùng lý do như bước 14.

"I think that's why she influenced me so much. She showed me that you don't have to be an expert to help someone, you just need patience. Now when my younger brother struggles with homework, I try to do the same thing she did for me."

Bốn phần, mỗi phần ba bốn câu. Cộng lại gần hai phút. Và không phần nào khó hơn những gì bạn đã luyện ở các bước trước.

Một phút chuẩn bị: ghi gì

Nếu có thời gian chuẩn bị, đừng viết câu. Viết bốn chữ khoá, một chữ cho mỗi phần:

• Giới thiệu: "bà ngoại, 78, Nam Định, mỗi hè"
• Mô tả: "5h chợ, nấu ăn, hát"
• Chuyện: "trượt toán, 2 tuần"
• Vì sao: "kiên nhẫn, em trai"

Chữ khoá có thể bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh, miễn là bạn nhìn vào thì nhớ ngay. Nhìn giấy giữa chừng để biết mình đang ở phần nào, không phải để đọc.

Luyện thế nào

Tuần 1: một phút. Đừng bắt đầu từ hai phút. Nói một phút, chỉ phần 1 và phần 3. Làm quen với việc nói liền mà không có người hỏi.

Tuần 2: một phút rưỡi. Thêm phần 2 hoặc phần 4.

Tuần 3: hai phút, đủ bốn phần. Bấm giờ. Ghi âm. Nghe lại để biết phần nào ngắn, phần nào dài.

Chọn chủ đề quen trước. Người, nơi chốn, đồ vật, sự kiện, là bốn loại chủ đề phổ biến. Bắt đầu từ những chủ đề bạn đã luyện ở các bài nói: một người trong gia đình, một món ăn, một chuyến đi. Bạn đã có vật liệu, chỉ cần sắp xếp lại.

Bạn cũng có thể biến phần chia sẻ cuối bài thành bài luyện hai phút: thay vì bốn câu, kể lại toàn bộ những gì bạn biết về bạn cùng cặp theo bốn phần.

Lỗi hay gặp ở bước này

Hết chuyện giữa chừng. Như Hằng. Gần như luôn vì thiếu phần 3: một câu chuyện cụ thể. Mô tả chung chung hết rất nhanh; một câu chuyện có diễn biến thì tự kéo dài.

Nói quá nhanh vì sợ hết giờ. Nhiều người lo không đủ hai phút nên nói vội, rồi hết ý sớm hơn. Nói chậm lại một chút. Hai phút nói với tốc độ vừa phải cần ít câu hơn bạn nghĩ.

Lặp lại cùng một ý. "She is very kind. She is really kind. I think she's so kind." Khi hết ý, đừng lặp. Chuyển sang phần tiếp theo trong ghi chú.

Học thuộc bài mẫu hai phút. Có rất nhiều bài mẫu trên mạng. Học thuộc chúng dẫn tới đúng lỗi ở bước 5: gặp chủ đề hơi khác là không dùng được. Bài học thuộc câu trả lời IELTS Speaking bàn kỹ vì sao cách này rủi ro.

Dấu hiệu bạn đã xong bước 17

• Bạn nói được khoảng hai phút liền về một chủ đề quen, không im lặng quá vài giây.
• Bài nói có đủ bốn phần, và có ít nhất một câu chuyện cụ thể.
• Ghi chú của bạn là chữ khoá, không phải câu.
• Bạn đã làm được điều này với ít nhất ba chủ đề khác nhau.

Bước kế tiếp

Bạn đã có đủ công cụ: câu trả lời ngắn, câu trả lời dài, ý kiến, câu hỏi bất ngờ, và bài nói hai phút. Giờ là lúc dùng chúng cho đúng dịp mà bạn đã đặt ra ở bước 2. Bước tiếp theo, đóng vai đúng tình huống thật sắp tới, giúp bạn tập dượt buổi phỏng vấn, kỳ thi, hay chuyến đi của mình trước khi nó thật sự đến.