Writing IELTS mãi 6.0 dù đã viết rất nhiều bài: vì sao

Trong thư mục máy tính của Minh (nhân vật minh hoạ) có năm mươi hai file tên "Task2_" kèm ngày tháng. Bài đầu viết từ tháng Ba, bài cuối viết tuần trước. Minh đã thi IELTS hai lần, cả hai lần Writing đều 6.0. Lần thứ ba, sau thêm ba mươi bài, vẫn 6.0.

Nếu bạn đang ở chỗ giống Minh, có lẽ bạn đã tự hỏi: mình viết nhiều hơn hầu hết người thi, vậy sao không lên? Câu trả lời khó chịu là số bài không phải biến số quyết định. Bài này chỉ ra cơ chế khiến viết nhiều mà không lên, cái giá nếu để yên, và cách gỡ từng lớp.

Biểu hiện: điểm đứng yên, bài trông "khá hơn"

Người kẹt ở 6.0 thường có ba dấu hiệu cùng lúc:

• Tự đọc lại bài cũ thấy bài mới trôi chảy hơn, dùng nhiều từ hơn.
• Người chữa bài vẫn gạch những lỗi rất giống nhau qua các tháng.
• Điểm từng tiêu chí (nếu có) dao động quanh 6, lúc 6.5 lúc 5.5, không có xu hướng.

Dấu hiệu thứ hai là then chốt. Nếu tháng Ba bạn viết "the number of people who uses public transport" và tháng Chín vẫn viết "the percentage of students who prefers online classes", lỗi hoà hợp chủ ngữ và động từ trong mệnh đề quan hệ đã sống sót qua ba mươi bài. Bài mới có trôi chảy hơn, nhưng thứ kéo điểm Grammatical Range and Accuracy xuống vẫn y nguyên.

Cơ chế thứ nhất: lỗi lặp không có tên

Mỗi bài chữa bạn nhận về có khoảng mười lăm đến ba mươi chỗ đánh dấu. Bạn đọc, gật đầu, sửa ngay trên bài đó. Tuần sau đề mới, bối cảnh mới, và lỗi quay lại dưới hình dạng mới.

Vấn đề là lỗi được sửa theo câu, không theo loại. Câu "who uses" được sửa thành "who use", nhưng không ai viết ra: "Bạn hay chia động từ trong mệnh đề quan hệ theo danh từ gần nhất thay vì danh từ chính." Không có tên thì không có cách săn nó.

Ví dụ một lỗi mạch lạc hay gặp ở 6.0:

Trước: Firstly, public transport reduces pollution. Secondly, it is cheap. Thirdly, it reduces traffic jams.

Sau: Public transport cuts emissions per passenger, and because it moves more people in less road space, the same policy also eases congestion.

Bản trước không sai ngữ pháp. Nó bị bảng mô tả band công khai gọi là cohesion "mechanical": các từ nối xếp như danh sách, ý không dựa vào nhau. Người chữa có thể gạch "Firstly, Secondly" ở bài này, nhưng nếu không gọi tên được thói quen "liệt kê thay vì lập luận", bạn sẽ đổi sang "In addition, Moreover, Furthermore" ở bài sau, và điểm Coherence and Cohesion vẫn ở 6.

Cơ chế thứ hai: chữa theo bài, không theo tiêu chí

Band Writing là trung bình bốn tiêu chí, và mỗi tiêu chí có một ngưỡng riêng để lên 7. Theo bảng mô tả band công khai, ở Task Response band 7 đòi một quan điểm rõ ràng xuyên suốt bài và ý chính được mở rộng, có dẫn chứng; band 6 chấp nhận quan điểm có nhưng kết luận có thể mờ hoặc lặp, và một số ý chưa được phát triển đủ.

Nhiều người kẹt ở 6.0 thật ra đã đủ 7 ở một hai tiêu chí, và đứng ở 5.5 ở tiêu chí khác. Nếu chữa theo bài, người chữa sẽ gạch cả lỗi nặng lẫn lỗi nhẹ với cùng một màu mực. Bạn tốn công sửa "a" thành "the" trong khi thứ kéo điểm là cả đoạn thân bài hai không trả lời vế "to what extent" của đề.

Ví dụ với đề "Some people think governments should spend more on public transport than on roads. To what extent do you agree?":

Trước (câu chủ đề đoạn 2): Roads are also very important for the economy.

Sau: I accept that some rural roads still deserve funding, but this is a narrow exception, not a reason to split the budget equally.

Câu trước đưa ra một ý đúng nhưng làm quan điểm của bài mờ đi: người đọc không biết bạn đồng ý tới đâu. Câu sau nhượng bộ có kiểm soát và giữ quan điểm. Một câu như vậy không làm ngữ pháp tốt lên, nhưng có thể là thứ tách 6 khỏi 7 ở Task Response.

Cái giá nếu để yên

Kẹt ở 6.0 không chỉ tốn thời gian. Nó có ba cái giá cụ thể:

1. Lệ phí thi lặp lại. Mỗi lần thi mà Writing không đổi là một khoản lệ phí không mua được thông tin mới nào. Kiểm lệ phí hiện hành trên trang chính thức của đơn vị tổ chức thi.
2. Thói quen sai được củng cố. Mỗi bài viết lại một lỗi quen là một lần luyện lỗi đó. Sau năm mươi bài, lỗi đã thành phản xạ, và gỡ phản xạ khó hơn học cái mới.
3. Niềm tin bị bào mòn. Người học bắt đầu nghĩ "mình không có năng khiếu viết", rồi giảm số bài, rồi bỏ hẳn phần có phản hồi. Đây là lúc nhiều người quay sang học thuộc template, và bài lầm tưởng về template Writing giải thích vì sao đó là ngõ cụt.

Gỡ từng lớp

Lớp 1: dừng viết bài mới trong một tuần

Nghe ngược đời, nhưng đây là bước quan trọng nhất. Lấy mười bài gần nhất đã có chữa. Đọc lại toàn bộ phần chữa, ghi mỗi lỗi vào một dòng, rồi gom thành nhóm: hoà hợp chủ vị, mạo từ, từ nối máy móc, ý không phát triển, lạc vế đề.

Thường bạn sẽ thấy ba bốn nhóm chiếm quá nửa số lỗi. Đó là bản đồ thật của bạn.

Lớp 2: gắn mỗi nhóm lỗi vào một tiêu chí

Lạc vế đề, ý không phát triển thuộc Task Response. Từ nối máy móc, đoạn không có câu chủ đề thuộc Coherence and Cohesion. Collocation sai, lặp từ thuộc Lexical Resource. Chia động từ, mạo từ, câu ghép sai dấu câu thuộc Grammatical Range and Accuracy.

Nếu ba nhóm lớn nhất cùng nằm ở một tiêu chí, bạn đã biết tiêu chí nào đang kéo cả band xuống.

Lớp 3: luyện một nhóm, đo bằng đếm

Chọn nhóm có nhiều lỗi nhất trong tiêu chí thấp nhất. Trong ba tuần, mỗi bài viết xong bạn soát riêng loại lỗi ấy trước khi nộp. Người chữa đếm số lỗi loại đó còn lại. Mục tiêu không phải bài hoàn hảo, mà là con số đếm giảm dần về không. Cách ghi và theo dõi có trong bài sổ lỗi Writing.

Lớp 4: kiểm lại bằng điểm tiêu chí

Sau ba tuần, viết một bài cùng dạng đề với bài chẩn đoán và xin chấm tách tiêu chí. Nếu tiêu chí bạn vừa luyện lên nửa band trong khi các tiêu chí khác đứng yên, cách làm đang đúng. Chuyển sang nhóm lỗi tiếp theo.

Khi viết nhiều vẫn có ích

Bài này không nói viết nhiều là vô ích. Viết nhiều tăng tốc độ, giúp bạn viết đủ 250 từ Task 2 trong khoảng 40 phút mà không hoảng. Nhưng tốc độ chỉ là nền. Ở 6.0 bạn thường đã có nền ấy, và thứ còn thiếu nằm ở chất lượng từng tiêu chí.

Nếu muốn đọc kỹ từng tiêu chí đòi hỏi gì ở mỗi band, trang IELTS Writing: Task 1 và Task 2 tóm tắt cấu trúc hai phần thi. Còn nếu bạn đã gom lỗi mà vẫn không tự thấy nhóm lỗi lớn nhất, đó là tín hiệu bạn cần một người đọc bài có trình độ cao hơn, không phải thêm năm mươi bài nữa.