Template Writing IELTS: học thuộc có lên band không

Trên mạng có hàng trăm tài liệu tên kiểu "Template Writing Task 2 band 7+". Mở ra, bạn thấy một đoạn mở bài có chỗ trống: "It is often argued that ___. While there are some valid points on both sides of this argument, I firmly believe that ___." Cộng thêm một đoạn kết, vài câu mở đoạn thân bài. Lời hứa ngầm: điền vào chỗ trống, bài bạn sẽ trông như bài band cao.

Lầm tưởng này bền vì nó có một phần đúng. Bài này giải thích vì sao người ta tin nó, bằng chứng nào cho thấy nó không cứu được điểm, và điều gì đúng hơn nên học thay.

Vì sao người ta tin template

Nó làm giảm nỗi sợ trang giấy trắng

Mười phút đầu Task 2 là lúc nhiều người hoảng nhất. Có sẵn một câu mở bài giúp bạn bắt đầu viết ngay. Cảm giác nhẹ nhõm ấy có thật, và dễ bị nhầm thành "template giúp mình viết tốt hơn".

Nó trông giống bài mẫu band cao

Các câu trong template thường có cấu trúc phức và từ học thuật: "It is often argued", "valid points", "firmly believe". Đặt cạnh câu mở bài tự viết kiểu "Nowadays, technology is very popular", template trông như ở một đẳng cấp khác.

Có người dùng template mà vẫn đạt điểm khá

Đúng vậy. Nhưng họ đạt điểm vì phần còn lại của bài, không vì template. Người ấy thường đã có nền ngữ pháp và lập luận đủ tốt; template chỉ là lớp vỏ.

Bằng chứng ngược

Giám khảo thấy cùng một câu hàng trăm lần

Một giám khảo chấm rất nhiều bài. Những câu template phổ biến nhất trên mạng xuất hiện lặp đi lặp lại trong các bài họ chấm. Một câu học thuộc, dù đúng và hay, không cho giám khảo thấy năng lực của bạn, vì ai cũng có thể chép nó.

Bảng mô tả band công khai của IELTS có nhắc riêng tới chuyện này: ngôn ngữ học thuộc không được dùng làm bằng chứng cho năng lực khi chấm, và bài được chứng minh là học thuộc hoàn toàn có thể bị cho band 0. Nghĩa là trong trường hợp nhẹ, những câu template chiếm chỗ trong bài mà không góp gì vào điểm.

Template không trả lời đề

Đây là lý do quan trọng hơn. Task Response chấm việc bạn trả lời đề này, không phải đề nói chung. Thử áp template trên vào đề:

"In some countries, young people are encouraged to work or travel for a year between finishing high school and starting university. Discuss the advantages and disadvantages for young people who decide to do this."

Mở bài theo template: It is often argued that taking a gap year is beneficial. While there are some valid points on both sides of this argument, I firmly believe that it is a good idea.

Đề không hỏi ý kiến bạn. Nó hỏi lợi và hại. Template chèn "I firmly believe" vào một chỗ đề không đòi, và câu "valid points on both sides" không nói lợi hay hại cụ thể nào. Bài trông trôi chảy nhưng lệch đề ngay từ câu thứ hai.

Mở bài tự viết, đúng đề:

A gap year can give school leavers work experience and a clearer sense of what to study, but it can also delay their degree and make it harder to return to academic routines.

Câu này không có từ nào khó hơn template. Nó chỉ nói đúng thứ đề hỏi, và nêu trước hai lợi, hai hại mà thân bài sẽ triển khai.

Template làm lộ khoảng cách trình độ

Khi mở bài dùng cấu trúc band 8 mà thân bài có lỗi band 5, sự chênh lệch rất dễ thấy. Nó không kéo thân bài lên; nó chỉ làm rõ mở bài không phải của bạn.

Template tiêu tốn thời gian học

Thời gian học thuộc năm template là thời gian không dùng để luyện lập luận, collocation hay cấu trúc câu. Với người kẹt ở band 6, đó là lựa chọn đắt.

Điều đúng hơn: học khung, không học câu

Có một thứ gần giống template mà thật sự hữu ích: khung tư duy cho từng dạng đề. Khác biệt là khung nói bạn cần làm gì, không cho bạn câu để chép.

Khung này không cho bạn chữ nào. Mỗi bài bạn phải tự viết câu, và vì thế mỗi câu là bằng chứng năng lực của bạn.

Có năm dạng đề Task 2 phổ biến (nêu ý kiến, thảo luận hai quan điểm, lợi và hại, nguyên nhân và giải pháp, câu hỏi kép). Mỗi dạng một khung. Học năm khung mất ít thời gian hơn học năm template, và dùng được cho mọi đề.

Khung cho năm dạng đề, viết thành câu hỏi

Để khung không biến thành template trá hình, hãy viết nó dưới dạng câu hỏi bạn tự trả lời, không dưới dạng câu có chỗ trống:

• Nêu ý kiến (To what extent do you agree?): Mình đồng ý tới đâu? Có điểm nào mình nhượng bộ không, và vì sao nhượng bộ ấy không đổi quan điểm chính?
• Thảo luận hai quan điểm (Discuss both views and give your opinion): Lý do mạnh nhất của mỗi bên là gì? Mình đứng về bên nào, hay đứng giữa với điều kiện nào?
• Lợi và hại (advantages and disadvantages): Lợi nào lớn nhất, hại nào lớn nhất? Nếu đề hỏi "outweigh", bên nào nặng hơn và vì sao?
• Nguyên nhân và giải pháp (causes and solutions): Mỗi giải pháp có nhắm đúng một nguyên nhân mình đã nêu không?
• Câu hỏi kép (hai câu hỏi riêng trong một đề): Mình đã trả lời từng câu bằng một đoạn riêng chưa?

Trả lời những câu hỏi ấy bằng tiếng Việt trong ba bốn phút đầu, rồi mới viết bằng tiếng Anh. Mỗi bài sẽ có câu chữ khác nhau vì mỗi đề cho câu trả lời khác nhau. Đó là điều template không bao giờ làm được: nó cho mọi đề cùng một câu, nên nó không trả lời đề nào cả.

Một lợi ích phụ: khi đã quen tự hỏi những câu này, bạn đọc đề nhanh hơn và ít khi lạc vế đề, là lỗi Task Response phổ biến nhất ở band 6.

Những cụm từ nhỏ thì sao

Có một vùng xám: những cụm chức năng ngắn như "On the other hand", "This is largely because", "A clear example of this is". Chúng không phải template. Chúng là ngôn ngữ học thuật thông thường, và dùng chúng tự nhiên là dấu hiệu tốt ở Coherence and Cohesion.

Ranh giới: cụm ngắn phục vụ ý của bạn là được; câu dài chứa sẵn ý (hoặc thay cho ý) là template. Nếu xoá cụm ấy đi mà câu vẫn còn nội dung, nó là cụm chức năng. Nếu xoá đi mà câu trống rỗng, nó là template.

Nếu bạn đang dùng template

Không cần bỏ ngay mọi thứ. Thử một thí nghiệm nhỏ: viết hai bài cùng dạng đề, một bài dùng template mở bài như thường lệ, một bài tự viết mở bài theo đúng đề. Nhờ người chấm theo tiêu chí, so điểm Task Response. Kết quả thường tự nói lên.

Lầm tưởng về template có họ hàng ở Speaking: học thuộc câu trả lời mẫu. Bài học thuộc câu trả lời Speaking bàn riêng chuyện đó. Còn nếu bạn đang kẹt ở 6.0 và tìm tới template như lối thoát, bài Writing kẹt ở 6.0 chỉ ra những nguyên nhân thường gặp hơn. Cấu trúc hai phần thi Writing có ở trang IELTS Writing: Task 1 và Task 2.