Nói được trước khi đi du học: tuần đầu dễ thở hơn

Hãy hình dung ngày thứ hai của Nam ở một thành phố mới. Buổi sáng, Nam cần mở tài khoản ngân hàng. Buổi trưa, Nam lạc đường tới toà nhà khoa. Buổi chiều có buổi làm quen, mỗi người phải giới thiệu bản thân một phút. Buổi tối, bạn cùng nhà rủ đi siêu thị và hỏi Nam thích nấu món gì.

Bốn cuộc nói, bốn người lạ, trong một ngày. Không cuộc nào khó về từ vựng. Nhưng mỗi cuộc đều cần phản xạ: nghe, hiểu, đáp, trong vài giây. Nam có điểm IELTS đủ vào trường, vậy mà tối hôm đó Nam mệt rã rời, như vừa làm bốn bài thi.

Bài này nói về điều ngược lại: tuần đầu sẽ ra sao nếu bạn đã luyện nói thật trước khi đi, và làm sao để tới được đó.

Cái được trông như thế nào

Khác biệt không nằm ở chỗ bạn nói hay hơn. Nó nằm ở chỗ bạn còn năng lượng cho những việc khác.

Thủ tục nhanh hơn

Làm thẻ sinh viên, đăng ký sim, mở tài khoản: mỗi việc là một chuỗi hỏi đáp ngắn. Người đã luyện sẽ nói được những câu như:

• "Sorry, which form do I need to fill in for this?"
• "Could you tell me what documents I should bring next time?"
• "I'm not sure I understood. Do you mean I need to come back tomorrow?"

Câu thứ ba quan trọng nhất. Người chưa luyện thường gật đầu cho qua rồi về nhà mới phát hiện mình hiểu sai.

Hỏi đường không còn đáng sợ

Hỏi đường là một chủ đề quen thuộc mà nhiều người đã học từ lớp 6, nhưng ít ai đã thật sự nói nó với một người lạ đang vội. Đã luyện rồi thì cái được là bạn hỏi ngay, thay vì đi lòng vòng hai mươi phút để khỏi phải mở miệng.

Kết bạn dễ hơn

Đây là cái được lớn nhất và ít được nói tới nhất. Bạn bè tuần đầu thường thành bạn bè cả năm. Người nói được về bản thân, hỏi lại người khác, kể một chuyện nhỏ về quê nhà, sẽ có nhiều cuộc trò chuyện tiếp nối hơn. Câu hỏi làm quen thường rất đơn giản:

A: "So where are you from?" B: "I'm from Vietnam, from a city called Hai Phong. It's by the sea, about two hours from Hanoi. Have you ever been to Southeast Asia?"

Câu cuối của B là chi tiết đáng giá: hỏi lại. Hỏi lại biến một câu trả lời thành một cuộc trò chuyện.

Đo bằng gì

Không có band nào đo "sẵn sàng cho tuần đầu du học". Nhưng bạn có thể tự kiểm bằng những việc cụ thể:

1. Bạn giới thiệu được bản thân trong một phút, rồi trả lời được hai câu hỏi tiếp theo không có trong phần chuẩn bị.
2. Bạn nói được năm câu xin nhắc lại, xin nói chậm, xin giải thích, mà không cần nghĩ.
3. Bạn đã từng nói chuyện ít nhất mười lần với người mình chưa quen.

Nếu cả ba đều có, tuần đầu của bạn sẽ dễ thở hơn nhiều. Bài biết mình đã sẵn sàng nói cho dịp quan trọng chưa có thêm vài phép đo tương tự.

Đường ngắn nhất để tới đó

Bắt đầu từ chủ đề quen thuộc

Những cuộc nói tuần đầu gần như trùng hoàn toàn với các chủ đề cơ bản: gia đình, đồ ăn, cuối tuần, mua sắm, hỏi đường, thời tiết, sở thích, trường học, kế hoạch. Đây cũng là nhóm chủ đề mà các bài nói đầu tiên ở NEMO SPEAK xoay quanh, ở mức band khoảng 4.0 tới 5.5. Không cần chủ đề cao siêu; cần nói trơn chủ đề đơn giản.

Luyện với người khác nhau

Ở nước ngoài, bạn sẽ nói với hàng chục người lạ. Nếu trước khi đi bạn chỉ luyện với một người quen, bạn chỉ quen giọng và cách hỏi của người đó. Đổi bạn luyện là cách rẻ nhất để quen với sự khác biệt. Một buổi luyện theo cặp có đổi cặp giữa chừng làm đúng điều này: nửa buổi với bạn thứ nhất, nửa buổi với bạn thứ hai.

Đóng vai tình huống cụ thể

Tháng cuối, hãy luyện sát tình huống: một người đóng nhân viên ngân hàng, một người đóng sinh viên mới. Rồi đổi vai. Khi làm nhân viên, bạn sẽ hiểu họ cần nghe thông tin gì và theo thứ tự nào. Bài đóng vai tình huống đi nước ngoài có kịch bản mẫu.

Năm câu nên nói trơn trước ngày bay

Nếu chỉ có thời gian cho một việc, hãy luyện nhóm câu "cứu nguy". Chúng không làm bạn trông giỏi, nhưng chúng giữ cho mọi cuộc nói không bị đứt:

1. "Sorry, could you say that again a bit more slowly?"
2. "What does that word mean?"
3. "Just to check, you mean I should go to the second floor, right?"
4. "Could you write that down for me, please?"
5. "I'm new here, so I'm still getting used to things."

Câu thứ năm nghe đơn giản nhưng rất có ích: nó báo cho người đối diện rằng bạn đang học, và phần lớn người ta sẽ tự nói chậm lại, giải thích kỹ hơn. Nói câu này sớm còn đỡ hơn cố tỏ ra hiểu hết.

Hãy luyện năm câu này tới mức bật ra được khi đang mệt. Cách kiểm đơn giản: nhờ một người nói nhanh một đoạn hướng dẫn bằng tiếng Anh, và bạn phải chen vào bằng một trong năm câu trên trong vòng hai giây.

Một ca minh hoạ

Thảo (nhân vật minh hoạ) sắp sang học dự bị đại học. Ba tháng trước ngày bay, Thảo đi học ba buổi luyện nói mỗi tuần, mỗi buổi với một bạn khác. Tháng đầu, Thảo nói chậm, hay quên hỏi lại. Tháng thứ hai, Thảo bắt đầu có thói quen kết mỗi câu trả lời bằng một câu hỏi ngược. Tháng cuối, Thảo cùng một bạn đóng vai ba tình huống: làm thẻ sinh viên, hỏi đường tới thư viện, làm quen ở ký túc xá.

Ngày thứ ba ở trường mới, Thảo nhắn về nhà: "Hôm nay con nói chuyện với năm người, có hai người rủ con đi ăn cuối tuần." Bố mẹ Thảo mừng nhất không phải vì con nói tiếng Anh tốt, mà vì con không cô đơn ngay tuần đầu. Không phải vì Thảo nói giỏi hơn các bạn cùng khoá. Vì Thảo không còn sợ mở lời.

Những điều cái được này không bao gồm

Luyện nói trước khi đi không làm bạn hiểu mọi giọng địa phương ngay từ ngày đầu, cũng không thay được việc học từ chuyên ngành cho lớp học. Nó chỉ lo phần nền: bạn dám hỏi, dám đáp, dám xin nhắc lại. Phần còn lại, bạn sẽ học ở chính nơi đó, và học nhanh hơn nhiều khi phần nền đã vững.

Nếu bạn cũng cần điểm IELTS cho hồ sơ, hãy đọc bài luyện nói giao tiếp và luyện IELTS Speaking khác nhau ở đâu để biết hai việc này bổ sung cho nhau thế nào, và trang IELTS Speaking để nắm cấu trúc bài thi.

Tóm lại

Tuần đầu du học không đòi bạn nói hay, nó đòi bạn nói được nhiều lần với nhiều người lạ. Luyện chủ đề quen thuộc, luyện với nhiều người, đóng vai tình huống thật, và tập năm câu xin nhắc lại. Ba tháng trước ngày bay là đủ để tuần đầu của bạn trở thành tuần làm quen, thay vì tuần sống sót.