Bước 11: Luyện nói tiếng Anh với người lạ, cùng chủ đề, bạn mới

Sau bốn buổi luyện với Hùng, Mai đã nói khá trôi về chủ đề cuối tuần. Hai người quen nhau đến mức Hùng hỏi "What did you..." là Mai đã biết câu hỏi tiếp theo. Rồi người điều phối chuyển Mai sang một phòng mới, với một bạn tên Trang. Trang hỏi cùng câu hỏi, nhưng theo cách khác: "So how do you usually spend your Saturdays?" Mai khựng lại hai giây. Câu hỏi quen, người lạ. Lúc đó Mai mới nhận ra: phần trôi chảy mấy tuần qua có một phần là của Hùng, không hẳn của mình.

Bạn đã có một bộ cụm từ đang lớn dần từ bước 10. Bước 11 là lúc đem chúng ra thử với một người mới, cùng chủ đề. Nghe như một thay đổi nhỏ, nhưng nó kiểm tra xem những gì bạn đã luyện có thật sự là của bạn không.

Bạn đang ở đâu

Bạn đã có vài buổi luyện, có thể với cùng một người. Bạn thấy mình nói dễ hơn trước. Điều đó đúng, và đáng mừng. Nhưng một phần sự dễ dàng đó đến từ việc đã quen người kia: quen giọng, quen tốc độ, quen cách hỏi, quen cả những chỗ họ sẽ kiên nhẫn chờ. Bước này tách phần tiến bộ thật ra khỏi phần quen người.

Vì sao phải đổi bạn luyện

Mỗi người hỏi một kiểu. Hùng hỏi "What did you do last weekend?". Trang hỏi "How do you usually spend your Saturdays?". Cùng chủ đề, khác cấu trúc, khác thì. Trong đời thật, bạn không chọn được người hỏi mình. Đổi bạn là cách an toàn nhất để luyện nghe những kiểu hỏi khác nhau.

Mỗi người có giọng và tốc độ khác nhau. Có người nói nhanh, có người nói nhỏ, có người phát âm "Saturday" khác hẳn cách bạn quen. Làm quen với nhiều giọng từ sớm giúp bạn bớt sợ khi gặp người thật.

Kể lại cho người mới là luyện thêm một lần. Bạn đã nói về cuối tuần của mình với Hùng. Giờ nói lại với Trang. Lần thứ hai bạn có vật liệu sẵn, nên nói trôi hơn, nhưng vì người nghe mới, bạn không thể dựa vào "như mình nói lúc nãy". Đây là một kiểu lặp lại có ích.

Trong một buổi NEMO SPEAK 90 phút có năm chặng: chào, bạn 1, đổi cặp, bạn 2, tổng kết. Mỗi phòng nhỏ có hai người, cùng chủ đề, A hỏi B đáp rồi đổi, mỗi người 3 lượt. Nghĩa là trong cùng một buổi, bạn đã luyện cùng một chủ đề với hai người khác nhau. Nếu bạn tự luyện, hãy tìm cách tạo ra điều tương tự: luân phiên hai bạn luyện, hoặc mỗi tháng đổi một lần.

Việc của bước này: làm quen nhanh, rồi nói như với bạn cũ

Ba mươi giây đầu với người mới

Người mới làm bạn hơi căng lại, dù chủ đề không đổi. Ba mươi giây đầu quyết định phần còn lại. Có một chuỗi đơn giản:

1. Chào và nói tên: "Hi, I'm Mai. Nice to meet you."
2. Một câu nhỏ để phá băng: "Is this your first time with this topic?" hoặc "Where are you joining from?"
3. Chốt ai hỏi trước: "Do you want to start, or should I?"

Ba câu này làm được hai việc: cho người kia biết bạn thoải mái, và cho chính bạn khởi động miệng trước khi vào bài.

Nghe kỹ cách hỏi mới

Khi người mới hỏi, đừng cố khớp câu hỏi với câu bạn đã quen. Nghe từ khoá: "Saturdays", "usually", "spend". Rồi trả lời theo ý, không theo trí nhớ về câu hỏi cũ.

Nếu không chắc họ hỏi gì, hỏi lại. "Sorry, do you mean what I did last Saturday, or what I usually do?" Câu hỏi lại này không phải là yếu. Nó cho thấy bạn đang nghe và muốn trả lời đúng.

Nói lại câu chuyện của bạn, có một chi tiết mới

Khi trả lời người mới, giữ ý chính như lần trước, nhưng thêm một chi tiết bạn chưa kể. Lần trước bạn nói "I usually go to the market with my mom". Lần này thêm: "and then we have bun rieu at a small shop near the market, it's my favourite part." Cách này ngăn bạn biến câu trả lời thành bài thuộc lòng.

Lỗi hay gặp ở bước này

Né đổi bạn. "Mình với Hùng đang hợp, đổi làm gì." Cảm giác này rất dễ hiểu, vì bạn quen là vùng an toàn. Nhưng ở lại quá lâu, bạn tiến trong mối quan hệ với một người, không tiến trong kỹ năng nói. Bài đổi bạn luyện nói giải thích kỹ cái lợi của việc đổi đều.

Quay về nhìn câu mẫu. Người mới làm bạn căng, và phản xạ đầu tiên là nhìn lại câu mẫu cho chắc. Nếu bạn đã trả lời không nhìn mẫu với bạn cũ, hãy giữ nguyên với bạn mới. Nhìn mẫu một lần, lần sau sẽ dễ nhìn tiếp.

Chờ người mới dẫn dắt. Với bạn cũ, có thể bạn có nhịp quen: ai hỏi trước, ai đếm lượt. Với người mới, không ai biết. Chủ động đề nghị sẽ làm buổi luyện trôi hơn cho cả hai.

So sánh người mới với người cũ. "Hùng hỏi dễ hiểu hơn." Có thể đúng, nhưng việc của bạn là thích nghi, không phải chấm điểm bạn luyện.

Dấu hiệu bạn đã xong bước 11

Dấu hiệu chính: bạn trả lời được câu hỏi của người mới mà không cần nhìn câu mẫu, ở chủ đề bạn đã luyện với người cũ.

Các dấu hiệu phụ:

• Bạn đã luyện cùng một chủ đề với ít nhất hai người khác nhau.
• Bạn hỏi lại được ít nhất một lần khi không chắc người mới hỏi gì.
• Bạn thêm được ít nhất một chi tiết mới khi kể lại cho người thứ hai.

Nếu bạn là phụ huynh đang theo dõi con luyện nói, đây là mốc đáng để ý: con nói được với một bạn con chưa từng gặp. Trang Speak together cho phụ huynh mô tả vì sao việc đổi cặp là một phần có chủ đích của cách luyện này.

Bước kế tiếp

Đến đây, bạn đã đi qua đủ các thành phần của một buổi luyện: đọc mẫu, đổi vai, nói theo đời thật, chia sẻ, gom cụm từ, và đổi bạn. Phần khó bây giờ không còn là một buổi, mà là giữ cho các buổi cứ tiếp tục. Bước tiếp theo, giữ nhịp luyện nói hai buổi mỗi tuần, bàn về chuyện đều đặn, thứ quyết định nhiều hơn bất kỳ kỹ thuật nào.