Bước 9: Kể chuyện bằng tiếng Anh qua phần chia sẻ cuối mỗi bài

Bài nói về kỳ nghỉ vừa xong bốn lượt. Đến phần chia sẻ, Nam được mời nói điều gì thú vị mình biết thêm về bạn cùng cặp. Nam nói: "Linh went to Da Lat." Rồi dừng. Cả nhóm chờ. Nam thêm: "It's nice." Rồi dừng hẳn. Trong khi đó, bốn lượt trước Linh đã kể rằng cả nhà Linh đi Đà Lạt bằng xe máy, bị mưa giữa đèo, trú trong một quán cà phê và gặp một bác chủ quán cho cả nhà ăn khoai nướng miễn phí. Có đủ chất liệu cho một câu chuyện. Nam chỉ không biết cách kể.

Bạn đã nói được câu của riêng mình ở bước 8. Bước 9 là chặng cuối của mỗi bài: mỗi người chia sẻ điều thú vị thu được. Không ai hỏi, bạn tự nói. Đây là lần đầu tiên trong hành trình bạn phải nói vài câu liền mà không có câu hỏi dẫn đường.

Bạn đang ở đâu

Cho tới giờ, mọi câu bạn nói đều là câu trả lời. Có người hỏi, bạn đáp, rồi chờ câu tiếp. Nhịp đó an toàn, vì mỗi câu hỏi cho bạn biết cần nói gì và nói khi nào dừng. Nhưng trong đời thật, rất nhiều lúc bạn phải tự nói liền vài câu: kể lại một chuyện, giải thích một việc, thuật lại điều người khác đã nói. Chặng chia sẻ là nơi đầu tiên bạn luyện điều đó, với độ khó thấp nhất có thể.

Vì sao chặng chia sẻ đáng làm nghiêm túc

Nó là bước đầu của nói dài. Nói dài không bắt đầu bằng hai phút. Nó bắt đầu bằng bốn câu nối nhau. Chặng chia sẻ cho bạn luyện đúng bốn câu đó, mỗi bài một lần.

Chất liệu đã có sẵn. Bạn vừa nghe bạn cùng cặp trả lời năm câu hỏi. Bạn không phải nghĩ ra nội dung, chỉ cần chọn và sắp xếp. Đó là phiên bản dễ nhất của kể chuyện.

Nó luyện nghe có chủ đích. Khi biết cuối bài phải chia sẻ, bạn nghe câu trả lời của người kia kỹ hơn. Bạn nhận ra chi tiết đáng nhớ, như bác chủ quán và khoai nướng. Nghe để kể lại là một kiểu nghe khác hẳn nghe để chờ lượt.

Việc của bước này: một khung bốn câu

Để không rơi vào cảnh của Nam, hãy dùng một khung đơn giản. Bốn câu, mỗi câu một vai trò.

1. Câu mở: nói bạn sẽ kể về ai, về gì. "I found out something interesting about Linh's holiday."
2. Câu chuyện chính: chuyện gì đã xảy ra. "Her family went to Da Lat by motorbike, and it rained really hard on the mountain road."
3. Chi tiết đáng nhớ: điều làm câu chuyện thú vị. "They stopped at a small café, and the owner gave them free roasted sweet potatoes."
4. Câu kết: vì sao bạn thấy nó thú vị. "I think that's really kind, and now I want to go to Da Lat by motorbike too."

Bốn câu, khoảng ba mươi giây. Nhưng nó có đầu, có giữa, có kết. Nó là một câu chuyện, không phải một dữ kiện.

Chi tiết đáng nhớ quan trọng nhất

Nếu chỉ được giữ một câu trong bốn, hãy giữ câu 3. Người nghe nhớ câu chuyện nhờ chi tiết cụ thể, không nhờ câu tổng kết. "Bác chủ quán cho khoai nướng" dễ nhớ hơn nhiều so với "chuyến đi rất vui".

Cách tìm chi tiết đáng nhớ trong lúc nghe: để ý những chỗ bạn cùng cặp dùng con số, tên riêng, hoặc một điều bất ngờ. "Ba tiếng trên đèo", "bác chủ quán tên Tư", "khoai miễn phí". Nhẩm lại chi tiết đó trong đầu ngay khi nghe.

Một vài từ nối giúp câu liền mạch

Để bốn câu không nghe như bốn câu rời, dùng vài từ nối đơn giản:

• Nối thời gian: "first", "then", "after that", "in the end".
• Nối bất ngờ: "but", "and suddenly", "the funny thing is".
• Nối lý do: "because", "so".

Bạn không cần nhiều. Hai, ba từ nối trong bốn câu là đủ để người nghe thấy mạch. Trang từ nối ý khi nói có danh sách đầy đủ hơn, nhưng ở bước này đừng cố dùng quá nhiều. Bước 14 sẽ quay lại chuyện từ nối kỹ hơn.

Lỗi hay gặp ở bước này

Nói một dữ kiện rồi dừng. Như Nam: "Linh went to Da Lat." Đây là lỗi hay gặp nhất. Cách sửa: luôn tự hỏi "rồi sao nữa?" sau câu đầu tiên, và nói tiếp ít nhất một câu.

Kể lại toàn bộ năm câu trả lời. Ngược lại với Nam, có người thuật lại tất cả, câu một, câu hai, câu ba. Nghe như báo cáo. Hãy chọn một điều thú vị nhất và kể kỹ, thay vì kể sơ qua năm điều.

Kể về mình thay vì về điều thu được. Phần chia sẻ là về điều bạn học được từ cuộc trò chuyện, thường là về bạn cùng cặp. Nếu bạn quay lại kể chuyện của mình, bạn bỏ lỡ phần luyện nghe và luyện thuật lại.

Đổi sang thì hiện tại lung tung. Kể chuyện đã xảy ra thì dùng thì quá khứ: "went", "rained", "gave". Người Việt hay trộn. Đừng lo quá, nhưng nếu nhận ra mình nói "she go", sửa nhanh rồi đi tiếp.

Nếu bạn là người thứ hai chia sẻ

Người chia sẻ sau có lợi thế: đã nghe người đầu tiên kể. Hãy tận dụng. Bạn có thể nối vào: "Like Nam said, Linh had a really interesting trip. And another thing I found interesting is..." Nối vào lời người trước là một kỹ năng hội thoại thật, và nó làm phần chia sẻ nghe như một cuộc trò chuyện chứ không phải hai bài thuyết trình rời.

Dấu hiệu bạn đã xong bước 9

• Bạn nói được ít nhất bốn câu liền trong phần chia sẻ mà không ai phải hỏi thêm.
• Trong đó có ít nhất một chi tiết cụ thể, như tên, con số, hay một điều bất ngờ.
• Bạn dùng ít nhất hai từ nối.
• Người nghe có thể nhắc lại câu chuyện của bạn bằng một câu.

Dấu hiệu cuối cùng hơi khó tự kiểm, nhưng bạn có thể hỏi bạn cùng cặp: "Did that make sense?" Chính câu đó cũng là một câu tiếng Anh đáng luyện.

Nếu bạn muốn hiểu vì sao kiểu luyện này giúp bạn nói dài hơn về lâu dài, bài chỉ trả lời được một hai từ đi sâu vào cơ chế.

Bước kế tiếp

Mỗi bài nói đều để lại cho bạn một ít vật liệu: vài cụm từ trong câu mẫu, vài từ bạn đã phải hỏi, vài cách nói vòng bạn đã tự nghĩ ra. Nếu không làm gì, chúng sẽ biến mất trong vài ngày. Bước tiếp theo, gom cụm từ đáng học sau mỗi chủ đề, chỉ cách giữ chúng lại và dùng lại ở buổi sau.