Bước 6: Đọc to tiếng Anh theo câu mẫu trong buổi luyện nói đầu tiên

Phút thứ mười của buổi đầu tiên, Vy và bạn cùng cặp mở bài nói về đồ ăn. Bạn kia đọc câu hỏi: "What do you usually have for breakfast?" Vy nhìn xuống câu trả lời mẫu và đọc: "I usually have a bowl of noodles near my house before school." Giọng Vy nhỏ, hơi run, vấp ở chữ "usually". Nhưng Vy đã nói một câu tiếng Anh trọn vẹn, trước mặt một người lạ, lần đầu tiên sau nhiều năm. Đến câu thứ năm, giọng Vy to hơn hẳn.

Bạn đã chuẩn bị ba câu giới thiệu ở bước 5. Bước 6 là buổi đầu tiên thật sự. Và việc chính của buổi đầu, trái với tưởng tượng của nhiều người, không phải là nghĩ ra câu trả lời, mà là đọc to theo câu mẫu.

Bạn đang ở đâu

Bạn đang ngồi trước máy tính, tai nghe đã đeo, có một người luyện cùng ở phía bên kia. Tim đập nhanh hơn bình thường. Phần giới thiệu đã qua, có thể trôi, có thể vấp. Giờ hai người mở cùng một bài nói.

Nếu bạn học với một lớp theo cặp như NEMO SPEAK, mỗi bài có 5 lượt câu hỏi, mỗi lượt có câu trả lời mẫu, gợi ý tiếng Việt để trả lời theo đời thật, và 3 đến 5 cụm từ đáng học. Lượt đầu tiên của trình tự luyện là đọc theo mẫu. Nếu bạn tự luyện với bạn quen, hãy tự làm y như vậy: chuẩn bị năm câu hỏi kèm câu trả lời mẫu, và lượt đầu hai bên chỉ đọc.

Vì sao đọc theo mẫu không phải "gian lận"

Nhiều người thấy hơi xấu hổ khi đọc. "Mình đi học nói mà lại đọc à?" Có ba lý do khiến đọc theo mẫu là bước khởi động đúng.

Lý do 1: tách hai việc khó ra. Nói gồm hai việc: nghĩ ra câu và phát ra câu. Người ngại nói thường kẹt ở cả hai cùng lúc. Đọc mẫu gỡ bỏ việc nghĩ, để bạn chỉ tập trung vào việc phát ra: miệng quen với nhịp câu, tai quen với giọng mình nói tiếng Anh.

Lý do 2: phá vỡ sự im lặng đầu tiên. Câu tiếng Anh đầu tiên luôn khó nhất. Đọc mẫu giúp câu đầu tiên xảy ra trong vòng vài giây, không phải sau một phút vật lộn. Mỗi câu nói ra rồi làm câu tiếp theo dễ hơn.

Lý do 3: nạp vật liệu cho các lượt sau. Những cụm từ trong câu mẫu, như "a bowl of", "near my house", sẽ quay lại khi bạn tự trả lời ở lượt 3. Đọc to một lần giúp chúng nằm trong miệng, không chỉ nằm trên giấy.

Việc của bước này: đọc cho có ích

Đọc to theo mẫu nghe dễ, nhưng có cách đọc giúp bạn tiến và có cách đọc chỉ để cho xong. Dưới đây là bốn điều cần làm.

1. Đọc to bằng giọng nói chuyện

Không đọc như đọc bài trên lớp, giọng đều đều từng chữ. Hãy đọc như đang thật sự trả lời bạn cùng cặp. Nhấn vào từ mang nghĩa: "I usually have a bowl of noodles". Nếu không chắc nhấn chỗ nào, nhấn vào danh từ và động từ chính.

2. Nhìn lên khi đọc xong

Đọc xong câu, ngẩng lên nhìn camera hoặc nhìn vào mặt bạn kia. Hành động nhỏ này biến việc đọc thành việc nói với ai đó. Nó cũng giúp bạn quen với cảm giác có người đang nghe mình, đúng cảm giác bạn đã gọi tên ở bước 1.

3. Đọc lại câu vấp một lần

Nếu vấp một từ, đừng chuyển tiếp ngay. Đọc lại cả câu một lần. Không cần lần thứ ba. Mục tiêu không phải là hoàn hảo mà là để miệng đi qua chỗ khó ít nhất một lần trơn tru.

4. Đánh dấu một cụm từ muốn giữ

Mỗi lượt, gạch chân một cụm từ bạn thấy hay và muốn dùng lại. Ví dụ "grab something on the way", "it depends on the day". Bạn sẽ quay lại những cụm này ở bước 10.

Người hỏi cũng đang đọc

Trong lượt 1, người đóng vai hỏi cũng đọc câu hỏi theo mẫu. Đừng coi phần đó là phần nghỉ. Câu hỏi tiếng Anh có nhịp và ngữ điệu riêng, lên giọng ở cuối câu có hoặc không, xuống giọng ở câu hỏi có từ để hỏi. Với lớp NEMO SPEAK, mỗi câu hỏi có ba cách hỏi khác nhau, nên đọc cả ba cách giúp bạn nhận ra cùng một ý có thể được hỏi theo nhiều kiểu. Bước 7 sẽ đi sâu vào vai người hỏi. Nếu muốn xem một buổi luyện theo cặp trông thế nào từ góc nhìn của bố mẹ, trang Speak together cho phụ huynh mô tả khá rõ.

Dấu hiệu bạn đã xong bước 6

Dấu hiệu rõ nhất: bạn đọc hết 5 lượt câu hỏi và trả lời mà không dừng lại giữa chừng. Không dừng không có nghĩa là không vấp. Vấp rồi đọc lại vẫn tính. Dừng ở đây nghĩa là im lặng, xin thôi, hoặc chuyển sang tiếng Việt để hỏi "câu này đọc sao".

Số lần vấp giảm dần qua năm câu là chuyện rất thường gặp, vì miệng nóng lên dần. Nếu bạn để ý thấy điều này trong buổi của mình, đó là bằng chứng đầu tiên bạn có thể mang về: mình tiến bộ ngay trong một buổi.

Lỗi hay gặp ở bước này

Đọc thầm trước rồi mới đọc to. Bạn liếc qua câu, đọc nhẩm trong đầu, rồi mới đọc ra. Cách này làm chậm nhịp và giữ bạn trong trạng thái "chuẩn bị" thay vì "nói". Đọc to ngay, vấp thì vấp.

Đọc nhỏ như thì thầm. Giọng nhỏ là cách cơ thể giảm rủi ro: nếu sai thì ít ai nghe. Nhưng giọng nhỏ cũng làm bạn nghe không rõ chính mình. Đọc to hơn mức bạn thấy thoải mái một chút.

Bỏ qua phần gợi ý tiếng Việt. Trong lượt 1 bạn chưa cần dùng gợi ý, nhưng hãy liếc qua. Nó cho bạn biết lượt 3 sẽ hỏi bạn điều gì về đời thật của mình, để bạn bắt đầu nghĩ trong lúc đọc.

Dừng lại để tra từ. Gặp từ lạ trong câu mẫu, đoán nghĩa từ ngữ cảnh và đọc tiếp. Tra sau buổi học. Dừng giữa lượt để tra làm đứt nhịp của cả hai người.

Sau buổi đầu

Khi buổi học kết thúc, hãy ghi ba dòng: câu nào mình đọc trơn nhất, câu nào vấp nhiều nhất, cụm từ nào muốn giữ. Không cần hơn. Ba dòng này là bằng chứng bạn đã đi qua buổi đầu, và chúng sẽ có ích khi bạn so sánh với các buổi sau. Nếu buổi đầu làm bạn run hơn mong đợi, bài nơi an toàn để luyện nói có thể giúp bạn hiểu điều gì làm một buổi học bớt đáng sợ.

Bước kế tiếp

Lượt 1 bạn trả lời, lượt 2 hai người đổi vai. Lúc đó bạn thành người hỏi. Nghe thì dễ, vì câu hỏi ngắn hơn câu trả lời. Nhưng nhiều người phát hiện ra, đến lúc phải hỏi, họ lúng túng không kém. Bước tiếp theo, đổi vai, tập làm người hỏi, giải thích vì sao vai hỏi đáng luyện không kém vai trả lời.