Kinh nghiệm ngày thi IELTS: lịch trình từ sáng sớm tới lúc ra về

Sáng ngày thi, An dậy sớm hơn cần thiết, ôn thêm một bài Reading "cho nóng máy", uống hai cốc cà phê thay vì một, và tới địa điểm thi sớm tới mức phải đứng chờ ngoài cổng khá lâu. Tới giữa phần Reading, cô thấy đói, tay hơi run vì cà phê, và tập trung kém hẳn so với ở nhà. Không có gì trong buổi sáng ấy là sai nghiêm trọng. Nhưng mỗi thứ nhỏ cộng lại, và phần Writing của cô là nơi trả giá.

Ngày thi không phải lúc để ứng biến. Có một kịch bản rõ ràng, được tập trước, giúp bạn không phải ra quyết định nào ngoài những quyết định trong bài thi. Bài này là một kịch bản như thế, theo từng khung giờ, kèm cách xử lý khi mọi chuyện không suôn sẻ.

Nguyên tắc chung: mọi thứ giống một ngày luyện

Nếu bạn đã luyện theo giờ thật trong hai tuần cuối (xem bài hai tuần cuối trước ngày thi), ngày thi nên giống hệt một ngày luyện ấy. Cùng giờ thức dậy, cùng bữa sáng, cùng lượng cà phê. Chỉ có địa điểm là khác.

Đừng làm điều gì lần đầu tiên vào ngày thi. Không thử đồ uống tăng lực mới, không ăn món lạ, không dậy sớm hơn thường lệ hai tiếng.

Buổi sáng trước khi đi

Thức dậy. Dậy vào giờ bạn đã tập trong tuần cuối, đủ để không vội nhưng không dư quá nhiều thời gian ngồi lo.

Ăn sáng. Ăn một bữa quen thuộc, có đủ năng lượng để giữ được suốt phần Listening, Reading và Writing liền nhau. Một bữa quá nhẹ khiến bạn đói giữa Reading; một bữa quá nặng khiến bạn buồn ngủ ở Listening. Nếu bạn hay uống cà phê, uống lượng như thường ngày, không hơn.

Ôn hay không ôn. Không làm bài mới. Nếu muốn làm nóng đầu óc, nghe một đoạn podcast tiếng Anh ngắn hoặc đọc một bài báo ngắn, không phải để học mà để não quen nghe và đọc tiếng Anh. Nói vài câu tiếng Anh thành tiếng nếu Speaking cùng ngày.

Kiểm túi lần cuối. Giấy tờ tuỳ thân đã khai khi đăng ký, thư xác nhận (bản in hoặc bản trên điện thoại, tuỳ yêu cầu), và những gì được phép mang. Bài checklist trước ngày thi IELTS có danh sách đầy đủ.

Đi đường và lúc chờ

Xuất phát sao cho tới nơi trước giờ có mặt ghi trong thư xác nhận, với một khoảng dự phòng vừa đủ. Tới quá sớm không giúp gì, chỉ thêm thời gian đứng lo và nghe người khác bàn về đề.

Lúc chờ là lúc dễ bị cuốn vào căng thẳng của người xung quanh. Vài điều nên làm:

• Đừng tham gia các cuộc bàn "đề hôm nay chắc là..." Không ai biết, và bàn chỉ làm bạn rối.
• Đi vệ sinh trước khi vào phòng. Phần thi đầu kéo dài, rời phòng giữa chừng tốn thời gian của chính bạn.
• Làm theo thủ tục. Kiểm tra danh tính, gửi đồ, chụp ảnh hoặc lấy dấu vân tay nếu có. Nghe kỹ hướng dẫn, hỏi lại nếu không rõ.

Trong phòng: Listening, Reading, Writing liền nhau

Ba phần này đi liền nhau, không có nghỉ dài ở giữa. Đây là đoạn dài nhất của ngày, và cách bạn chuyển giữa các phần quan trọng không kém cách bạn làm từng phần.

Trước Listening. Kiểm âm thanh ngay khi được hướng dẫn. Nếu tai nghe hoặc loa có vấn đề, giơ tay báo ngay, trước khi băng chạy.

Chuyển từ Listening sang Reading. Khi Listening kết thúc, bỏ lại nó phía sau. Bạn không biết mình làm tốt hay kém, và nghĩ về nó chỉ lấy thời gian của Reading. Thở một hơi, đọc hướng dẫn phần Reading, bắt đầu.

Chuyển từ Reading sang Writing. Đây thường là lúc mệt nhất. Nếu được phép, uống một ngụm nước. Đọc kỹ đề cả hai task trước khi viết. Nhiều người lao vào Task 1 ngay rồi mới phát hiện Task 2 là chủ đề khó, và đã tiêu mất thời gian dự định cho nó. Việc phân bổ thời gian giữa hai task là chuyện riêng, được bàn trong bài sai lầm phân bổ thời gian trong phòng thi.

Khi một phần làm không như mong muốn

Đây là phần quan trọng nhất của kịch bản, vì nó gần như chắc chắn sẽ xảy ra ở một mức nào đó.

Giả sử bạn ra khỏi Listening với cảm giác đã mất năm sáu câu. Bản năng sẽ nói: xong rồi, overall hỏng rồi. Hãy nhớ ba điều:

1. Cảm giác sau một phần thi thường bi quan hơn thực tế. Bạn nhớ rõ những câu bí, nhưng không nhớ những câu làm trơn tru.
2. Overall là trung bình của bốn kỹ năng. Một phần kém có thể được bù bởi các phần khác, nhưng chỉ khi bạn không để nó kéo các phần sau xuống theo.
3. Việc duy nhất bạn còn kiểm soát được là phần đang làm.

Hãy có một câu tự nói cố định cho những lúc này, luyện từ trước. Ví dụ: "Phần đó xong. Giờ chỉ có phần này." Nghe đơn giản, nhưng nó giúp cắt vòng suy nghĩ. Bài giữ bình tĩnh trong phòng thi có thêm cách tập.

Speaking: cùng ngày hay khác ngày

Lịch Speaking có thể cùng ngày hoặc khác ngày, tuỳ lịch mà đơn vị tổ chức sắp xếp; thư xác nhận ghi rõ.

Nếu cùng ngày, bạn sẽ có một khoảng nghỉ giữa phần thi liền và Speaking. Ăn nhẹ, uống nước, đi lại một chút. Đừng ngồi ôn chủ đề Speaking, vì đề là ngẫu nhiên. Trước khi vào, nói vài câu tiếng Anh cho quen miệng.

Nếu khác ngày, coi đó như một buổi thi riêng: cùng quy trình buổi sáng, cùng thủ tục giấy tờ, cùng giờ có mặt. Nhiều người chuẩn bị kỹ cho ngày thi chính rồi đi Speaking một cách lơ là, và quên giấy tờ. Trang IELTS Speaking: ba phần thi nói mô tả cách buổi nói diễn ra.

Sau khi ra về

Ngay trong ngày hoặc hôm sau, ghi lại vài dòng: phần nào ổn, phần nào vấp, dạng câu hỏi nào lạ, đề Writing và chủ đề Speaking là gì. Đừng cố đoán điểm. Ghi chép này hữu ích nếu bạn cần thi lại, và giúp bạn đọc kết quả tỉnh táo hơn khi nó về.

Rồi nghỉ. Bạn đã làm xong phần của mình. Thời gian trả kết quả phụ thuộc hình thức thi, hãy xem trên trang của đơn vị tổ chức để biết khi nào bắt đầu kiểm email, thay vì kiểm mỗi sáng.

Những tình huống bất ngờ nhỏ

Ngoài chuyện làm bài không tốt, ngày thi có thể có vài bất ngờ nhỏ. Có sẵn cách phản ứng giúp bạn không mất nhịp.

Người ngồi cạnh gây ồn. Ho, gõ bút, thở mạnh. Nếu nó thật sự ảnh hưởng, giơ tay báo nhân viên coi thi. Nếu không đáng, tập trung vào câu hỏi trước mặt; sau vài phút, não sẽ tự lọc tiếng ồn quen thuộc.

Đói hoặc khát giữa chừng. Đây là lý do bữa sáng quan trọng. Nếu vẫn xảy ra, đừng để nó chiếm suy nghĩ; ghi nhớ để lần sau ăn khác đi.

Phòng lạnh. Một lớp áo khoác mỏng giải quyết được. Nếu quên, cứ tiếp tục, và lần sau nhớ mang.

Đề Writing về chủ đề bạn không có ý. Dành thêm một chút thời gian lập dàn ý, nghĩ từ trải nghiệm hằng ngày, không cần ý "hay". Một bài có lập luận rõ với ý đơn giản tốt hơn một bài đầy ý phức tạp mà rối.

Chờ Speaking lâu hơn dự kiến. Nếu lịch bị chậm, đừng ôn dồn trong lúc chờ. Đi lại nhẹ, uống nước, nói vài câu tiếng Anh nhỏ với chính mình.

Điều chung của mọi bất ngờ: phản ứng ngắn, rồi quay lại việc đang làm. Bất ngờ nhỏ trở thành vấn đề lớn khi ta để nó chiếm nhiều phút suy nghĩ.

Tập kịch bản trước, không chỉ đọc

Một kịch bản chỉ có tác dụng khi bạn đã chạy thử nó. Trong tuần cuối, chọn một ngày làm bài thử đầy đủ và đi theo đúng kịch bản trên: cùng giờ dậy, cùng bữa sáng, cùng câu tự nhắc sau mỗi phần. Ghi lại chỗ nào không khớp với bạn và chỉnh. Tới ngày thi, bạn chỉ cần lặp lại một điều đã làm.