Ôn thi IELTS cấp tốc 2 tuần cuối: bớt học mới, luyện theo giờ thật

Mười bốn ngày trước kỳ thi, Duy mở một file từ vựng "300 từ IELTS band 8" và đặt mục tiêu học hết. Cậu cũng tải thêm một khoá kỹ thuật làm dạng Matching Headings vì thấy mình hay sai dạng này. Tới ngày thứ mười, cậu ngủ mỗi đêm năm tiếng, nhớ được khoảng một phần ba số từ, và bắt đầu nghi ngờ cả những kỹ thuật cũ mà trước đó cậu làm khá tốt.

Hai tuần cuối là giai đoạn mà bản năng thường dẫn ta đi sai. Bản năng nói: còn ít thời gian, phải học thêm. Thực tế là: còn ít thời gian, nên phải dùng những gì đã có cho thật tốt. Bài này là một kế hoạch cụ thể cho mười bốn ngày ấy, không dạy kỹ thuật từng dạng câu hỏi, mà sắp xếp lại cách bạn dùng thời gian.

Vì sao hai tuần không phải lúc học mới

Một kiến thức mới, dù là từ vựng hay kỹ thuật, cần thời gian để chuyển từ "biết" sang "dùng được dưới áp lực". Hai tuần thường không đủ cho chuyển đổi ấy. Tệ hơn, khi bạn đang học dở một cách làm mới, nó có thể chen vào cách làm cũ đã ổn định, khiến cả hai đều lung lay.

Điểm IELTS của bạn trong hai tuần tới được quyết định chủ yếu bởi ba thứ: trình độ đã có, cách bạn dùng trình độ ấy trong điều kiện thật, và trạng thái cơ thể khi vào phòng thi. Thứ nhất gần như cố định trong hai tuần. Thứ hai và thứ ba thì vẫn thay đổi được nhiều. Kế hoạch dưới đây tập trung vào hai thứ đó.

Tuần thứ nhất: luyện theo giờ thật

Ngày 1: làm một bài thử đầy đủ trong điều kiện thật. Đúng khung giờ ca thi của bạn, Listening, Reading, Writing liền nhau, đúng hình thức máy hoặc giấy. Speaking làm riêng, ghi âm. Mục đích không phải để lấy điểm, mà để có một bản đồ: phần nào mất thời gian, phần nào mệt, dạng câu nào vấp.

Ngày 2: đọc kỹ bài thử, lập danh sách ba lỗi lặp lại. Không phải mọi lỗi, chỉ ba lỗi xuất hiện nhiều nhất hoặc tốn điểm nhất. Ví dụ: chép đáp án Listening sai chính tả, Reading hết giờ ở passage cuối, Task 2 thiếu kết luận. Đây là ba thứ bạn sẽ sửa trong hai tuần, không hơn.

Ngày 3 tới 6: luyện có chủ đích từng lỗi. Mỗi ngày một buổi chính, dài bằng một phần thi thật. Ví dụ nếu lỗi là Reading hết giờ, làm một bài Reading đúng giờ mỗi ngày với một luật cụ thể về thời gian cho mỗi passage. Nếu lỗi là Task 2 thiếu kết luận, viết một bài mỗi ngày, bắt đầu bằng dàn ý trong vài phút đầu, và dừng thân bài sớm hơn để chắc có kết luận.

Ngày 7: bài thử đầy đủ thứ hai. Cùng điều kiện với ngày 1. So sánh ba lỗi đã chọn: giảm chưa?

Tuần thứ hai: giữ nhịp, giảm tải

Ngày 8 tới 10: tiếp tục luyện, nhưng nhẹ hơn. Vẫn mỗi ngày một buổi đúng khung giờ thi, nhưng ngắn hơn: một phần thi thay vì cả bài. Dành thêm thời gian cho Speaking, vì Speaking hưởng lợi nhiều từ việc nói đều mỗi ngày: trả lời vài câu Part 1, một đề Part 2, vài câu Part 3, ghi âm và nghe lại một lượt.

Ngày 11: bài thử đầy đủ cuối cùng. Đây là lần cuối bạn làm cả bài trước ngày thi. Sau bài này, đừng làm thêm bài đầy đủ nào nữa, vì cơ thể cần hồi sức.

Ngày 12 và 13: ôn nhẹ, chuẩn bị hậu cần. Đọc lại danh sách lỗi của mình, đọc lại vài bài Writing đã được chữa, nghe lại vài bản ghi Speaking tốt nhất. Chuẩn bị giấy tờ, đọc lại thư xác nhận, kiểm đường đi. Bài checklist trước ngày thi IELTS có danh sách chi tiết.

Ngày 14 (đêm trước ngày thi): không học. Nếu buộc phải làm gì đó, nói tiếng Anh vài phút cho quen miệng, rồi dừng. Ngủ sớm.

Luyện theo giờ thật nghĩa là gì, cụ thể

"Luyện theo giờ thật" có ba nghĩa, và bạn cần cả ba:

1. Đúng khung giờ trong ngày. Nếu ca thi bắt đầu buổi sáng, luyện buổi sáng. Não có nhịp sinh học, và bạn muốn nó quen tập trung vào đúng khung giờ ấy.
2. Đúng thời lượng. Không dừng đồng hồ khi đi uống nước, không cho mình thêm vài phút "vì lần này đề khó".
3. Đúng trình tự. Listening, Reading, Writing liền nhau như trong ngày thi. Mệt sau Reading rồi mới viết là điều sẽ xảy ra thật, và bạn cần quen với nó.

Nếu bạn thi trên máy, cả ba điều trên đều làm trên máy. Nếu thi giấy, làm trên giấy với bút chì và tờ đáp án. Bài thi IELTS trên máy tính có lợi gì nói thêm về chuyện luyện đúng hình thức.

Giữ sức: phần hay bị coi nhẹ

Một bài thi dài đòi hỏi sức tập trung liên tục. Nếu bạn vào phòng thi sau một tuần ngủ ít, phần Reading và Writing, vốn đến sau Listening, sẽ chịu thiệt nhiều nhất.

Trong hai tuần cuối:

• Ngủ đều giờ, và dịch dần giờ thức dậy cho khớp với giờ phải dậy ngày thi.
• Ăn uống như bình thường, đừng thử món mới hay chế độ mới.
• Vận động nhẹ mỗi ngày, đi bộ là đủ.
• Cắt bớt các việc gây căng không cần thiết, nếu có thể.

Nghe có vẻ không liên quan tới IELTS, nhưng với nhiều người, riêng việc ngủ đủ trong tuần cuối đã giữ được sự tỉnh táo ở phần Writing, phần thường bị ảnh hưởng nhất bởi mệt mỏi.

Giới hạn của kế hoạch này

Kế hoạch này giả định bạn đã ở gần mức cần, và hai tuần là để chuyển trình độ sẵn có thành điểm. Nếu bài thử ngày 1 cho thấy bạn còn cách đích xa, ví dụ một band trở lên ở một kỹ năng, thì hai tuần luyện theo giờ thật không lấp được khoảng ấy. Lúc đó câu hỏi thật là có nên dời ngày thi không, và bạn cần đọc kỹ chính sách đổi ngày trên trang của đơn vị tổ chức. Bài còn quá ít thời gian mà band còn xa bàn về lựa chọn này.

Kế hoạch này cũng không thay thế phản hồi cho Writing và Speaking. Nếu ba lỗi bạn chọn đều ở Writing mà bạn tự chấm, có thể bạn đang chọn sai lỗi. Nhờ người chấm theo tiêu chí, dù chỉ một hai bài, sẽ cho bạn danh sách lỗi chính xác hơn. Trang IELTS Writing: Task 1 và Task 2 mô tả các tiêu chí ấy.

Dấu hiệu hai tuần đã được dùng đúng

Tới ngày 11, so với ngày 1, bạn nên thấy ít nhất hai trong những điều sau:

• Ba lỗi đã chọn xuất hiện ít hơn rõ rệt.
• Bạn làm xong Reading và Writing còn thời gian soát.
• Bạn không còn thấy mệt bất thường ở phần Writing.
• Bạn biết chính xác mình sẽ làm gì nếu gặp một câu khó.

Nếu thấy những điều đó, bạn đã sẵn sàng để thi ở mức trình độ của mình, và đó là điều tốt nhất hai tuần có thể làm. Khi ngày thi tới, bài lịch trình ngày thi IELTS từ sáng tới lúc ra về giúp bạn đi qua ngày ấy theo từng giờ.