Thi thử IELTS: bước 16, làm bài trong điều kiện như thi thật

Chín giờ sáng Chủ nhật, Hằng (nhân vật minh hoạ) làm bài thi thử. Listening xong, cô nghỉ uống nước mười lăm phút. Reading tới passage thứ hai thì mẹ gọi xuống ăn sáng, cô tạm dừng rồi làm tiếp sau. Writing Task 2 cô tra một từ, "cho chắc". Speaking cô bỏ qua vì không có ai hỏi. Kết quả: Listening 7.0, Reading 7.0, Writing "chắc khoảng 6.5". Hằng thấy mình đã sẵn sàng.

Mỗi sự nhượng bộ nhỏ đó đều hợp lý khi xét riêng. Gộp lại, chúng biến bài thi thử thành một buổi luyện tập thoải mái, và con số cuối cùng đo sự thoải mái đó chứ không đo khả năng của Hằng trong phòng thi. Bước 16 nói về cách làm bài thử để nó đo đúng thứ cần đo.

Bạn tới bước này khi các kỹ năng đã gần đích sau giai đoạn luyện tập, có thể sau khi đã vượt qua giai đoạn chững lại. Câu hỏi bây giờ không còn là "mình học gì" mà là "trong ba tiếng liền, dưới áp lực, mình giữ được bao nhiêu".

Bài thi thử đo điều mà luyện tập không đo

Luyện theo dạng ở bước 12 và luyện có phản hồi ở bước 13 đo kỹ năng trong điều kiện thuận lợi: từng phần, có nghỉ, đầu óc tươi. Phòng thi thì khác:

• Sức bền. Listening, Reading và Writing thường liền nhau gần ba tiếng. Writing Task 2 là phần cuối, lúc đầu óc đã mệt nhất.
• Chuyển kỹ năng. Từ nghe sang đọc sang viết không có thời gian "làm nóng".
• Áp lực giờ thật. Không có "thêm năm phút".
• Không có đường lui. Không tra, không nghe lại, không bắt đầu lại.

Một người luyện theo dạng đạt 7.0 Reading có thể chỉ đạt 6.5 khi Reading nằm giữa ba tiếng thi. Bài thi thử là cách duy nhất để thấy khoảng chênh đó trước ngày thi thật.

Luật của một bài thi thử đúng nghĩa

Liền mạch

Làm Listening, Reading, Writing liên tiếp, theo đúng thứ tự và đúng thời lượng của đề thi. Speaking có thể làm cùng ngày hoặc một ngày gần đó, vì ở thi thật Speaking cũng có thể được xếp vào ngày khác.

Đúng giờ

Dùng đồng hồ bấm giờ, và khi hết giờ thì dừng thật. Đây là luật hay bị vi phạm nhất, và cũng quan trọng nhất.

Không tra cứu

Điện thoại để ở phòng khác. Nếu gặp một từ không biết, xử lý như trong phòng thi: đoán, hoặc viết cách khác.

Đủ bốn kỹ năng

Speaking hay bị bỏ vì cần người hỏi. Nếu không có ai, tự ghi âm theo đúng cấu trúc ba phần, với đề bốc ngẫu nhiên bạn chưa xem trước. Nếu học trong hệ thống có chấm Speaking qua ghi âm, đây là lúc dùng nó.

Đúng khung giờ

Nếu bạn định thi buổi sáng, làm bài thử buổi sáng. Não bạn lúc tám giờ sáng và lúc chín giờ tối là hai bộ não khác nhau.

Làm bao nhiêu bài thử, khi nào

Bài thi thử tốn ba tiếng và tốn cả sức. Làm quá nhiều là lấy thời gian từ việc học thật. Làm quá sớm, khi các kỹ năng còn xa đích, chỉ cho bạn một con số làm nản. Bài lạm dụng đề thi thử bàn kỹ chuyện này.

Ba bài trong khoảng hai tháng cuối là mức hợp lý cho nhiều người. Giữa hai bài thử, quay về luyện theo chỗ yếu mà bài thử vừa lộ ra.

Đọc kết quả bài thi thử

Ba nguyên tắc để không tự lừa mình:

Nhìn kỹ năng thấp nhất, không nhìn overall. Nếu trường đòi sàn 6.0 mỗi kỹ năng, overall 6.5 với Writing 5.5 là chưa đạt.

So với kết quả luyện tập. Nếu Reading khi luyện là 7.0 mà bài thử chỉ 6.5, khoảng chênh đó là thông tin quý: sức bền hoặc áp lực đang ăn mất nửa band. Xem bạn sai ở passage nào. Sai dồn ở passage cuối thường là vấn đề thời gian hoặc sức bền, không phải kỹ năng.

Với Writing và Speaking, dùng người chấm hoặc hệ thống chấm theo tiêu chí. Tự chấm bài thi thử gần như luôn cao hơn thực tế, như câu "chắc khoảng 6.5" của Hằng.

Cũng đừng coi bài thử là dự đoán chính xác band thi thật. Đề thử và đề thật có thể khác nhau về độ khó; điều kiện ở nhà và ở phòng thi cũng khác. Bài thử cho bạn một vùng, không phải một điểm.

Bài thi thử dùng để đo, không dùng để học

Nhiều người làm bài thử rồi coi đó là buổi học: xem đáp án, ghi từ mới, xong. Học từ bài thử không sai, nhưng mục đích chính của nó là đo. Sau mỗi bài thử, việc quan trọng nhất là trả lời hai câu hỏi: kỹ năng nào còn dưới đích, và khoảng chênh giữa luyện tập và thi thử nằm ở đâu. Câu trả lời đó quyết định bạn luyện gì trong mấy tuần tới.

Chuẩn bị một buổi thi thử ở nhà

Làm bài thử đúng luật ở nhà cần chuẩn bị trước một hôm. Danh sách ngắn:

• Đề chưa từng xem, đủ bốn kỹ năng, lấy từ nguồn đề mẫu đáng tin. Nhờ người khác chọn đề nếu được, để bạn không lỡ nhìn trước.
• Phòng yên tĩnh trong ba tiếng liền. Báo trước với gia đình. Câu chuyện của Hằng cho thấy một lời gọi xuống ăn sáng đủ làm hỏng cả bài.
• Tai nghe cho Listening, giống loại bạn sẽ dùng khi thi nếu thi trên máy.
• Giấy nháp và bút chì, hoặc máy tính với trình soạn thảo tắt chức năng sửa lỗi chính tả nếu bạn thi trên máy.
• Đồng hồ đặt sẵn cho từng phần.
• Người hỏi Speaking, hoặc bộ câu hỏi đã được người khác xáo ngẫu nhiên và điện thoại để ghi âm.

Sau khi làm xong, đừng chấm ngay. Nghỉ ít nhất nửa tiếng, rồi mới dò Listening và Reading. Writing và Speaking gửi đi chấm theo tiêu chí. Cuối cùng, ghi một đoạn ngắn về cảm giác trong lúc làm: phần nào thấy thiếu giờ, lúc nào bắt đầu mệt, câu nào làm mình hoảng. Những ghi chú này sẽ giúp bạn đọc con số chính xác hơn và chuẩn bị cho ngày thi thật tốt hơn.

Dấu hiệu bạn đã xong bước 16

• Bạn đã làm ít nhất một bài thử đủ bốn kỹ năng theo đúng năm luật.
• Writing và Speaking được chấm theo tiêu chí, không tự chấm.
• Bạn biết khoảng chênh giữa điểm luyện tập và điểm thi thử ở từng kỹ năng.
• Bạn có kế hoạch cho khoảng thời gian giữa bài thử này và bài kế.

Lỗi hay gặp ở bước 16

Nhượng bộ từng chút. Câu chuyện của Hằng: mỗi nhượng bộ nhỏ, gộp lại thành một bài thử vô nghĩa.

Bỏ Speaking. Rồi tới phòng thi mới biết mình chưa từng nói liền mười bốn phút.

Làm bài thử mỗi tuần. Tốn thời gian học, và kết quả dao động làm bạn lo thêm.

Làm lại đề đã làm. Bạn đã nhớ đáp án, con số không nói lên gì.

Một lần đo tốt chưa phải là sẵn sàng

Bài thử cho bạn một con số. Một con số, dù đẹp, có thể là may. Trước khi đặt lịch thi, cần biết điểm đạt được có lặp lại không. Sang bước 17: đo mức sẵn sàng trước khi đặt lịch thi. Muốn biết Speaking thật diễn ra ra sao để làm bài thử cho sát, xem trang IELTS Speaking: ba phần thi nói.