Bước 20/20 · Hành trình 20 bước: từ ngại mở miệng tới nói được thật
Bước 20: Nhìn lại lộ trình luyện nói tiếng Anh và đặt mục tiêu mới
Bước cuối của lộ trình luyện nói tiếng Anh: rút kinh nghiệm sau dịp thật, so với điểm xuất phát ở bước 1, và chọn mục tiêu nói tiếp theo, có thể là một khoá sâu hơn.
NEMO SPEAK · · 5 phút đọc
Một tuần sau buổi phỏng vấn học bổng, Khánh mở lại tờ giấy cô viết năm tháng trước, ở bước đầu tiên. Dòng chữ hơi nguệch ngoạc: "Điều tôi sợ nhất là người ta hỏi một câu dài, tôi hiểu một nửa, rồi im lặng và cả phòng nhìn tôi." Trong buổi phỏng vấn thật, đã có một câu hỏi dài mà cô chỉ hiểu một nửa. Cô đã nói "Sorry, do you mean...?", và cuộc phỏng vấn đi tiếp. Khánh chưa biết kết quả học bổng. Nhưng cô biết nỗi sợ trên tờ giấy đó đã xảy ra, và cô đã không im lặng.
Bạn đã đi qua ngày thật ở bước 19. Bước 20 là bước cuối của hành trình này, nhưng không phải là điểm dừng. Việc của nó là nhìn lại một cách công bằng, rồi chọn chặng tiếp theo.
Bạn đang ở đâu
Bạn đã có ít nhất một lần nói tiếng Anh trong tình huống thật. Bạn có ba dòng ghi chú sau đó. Có thể kết quả tốt, có thể chưa như mong muốn, có thể bạn chưa biết kết quả. Bạn đang ở một ngã ba: dừng lại vì đã xong dịp mình nhắm tới, hay đi tiếp.
Nhiều người dừng ở đây. Dịp thật đã qua, lý do luyện không còn, và nhịp hai buổi mỗi tuần dần mất. Sáu tháng sau, khi có dịp mới, họ thấy mình phải bắt đầu lại gần như từ đầu. Bước 20 tồn tại để điều đó không xảy ra.
Việc của bước này: nhìn lại ba lớp
Lớp 1: nhìn lại ngày thật
Mở ba dòng ghi chú từ bước 19. Giờ đã qua vài ngày, bạn nhìn chúng với đầu óc bình tĩnh hơn. Trả lời thêm hai câu:
- Điều gì đã giúp mình nhiều nhất? Có thể là câu đệm, có thể là lần tập dượt thứ hai, có thể là ba câu giới thiệu.
- Nếu làm lại, mình sẽ luyện thêm gì? Chỉ chọn một điều.
Câu thứ hai sẽ trở thành gợi ý cho mục tiêu tiếp theo.
Lớp 2: so với điểm xuất phát
Lấy tờ giấy ở bước 1 và câu mục tiêu ở bước 2. So với bây giờ:
| Lúc bắt đầu | Bây giờ | |
|---|---|---|
| Nỗi sợ chính | Đứng hình khi bị hỏi | Có câu đệm, im lặng tối đa vài giây |
| Câu trả lời dài nhất | 1 tới 2 câu | Khoảng 2 phút liền |
| Chủ đề nói được | Bản thân, gia đình | Thêm ý kiến, so sánh |
| Nói với người lạ | Né | Đã đổi cặp nhiều lần |
| Tình huống thật | Chưa có | Đã đi qua một lần |
Bảng trên là ví dụ. Hãy tự điền bảng của bạn. Nếu bạn đã ghi âm câu hỏi mốc từ bước 13, nghe bản đầu tiên và bản gần nhất liền nhau. Khác biệt thường rõ hơn bạn nghĩ.
Lớp 3: nhìn lại cách luyện
Không chỉ nhìn kết quả, nhìn cả quá trình:
- Nhịp hai buổi mỗi tuần có giữ được không? Nếu không, vì sao?
- Kiểu bạn luyện nào hợp nhất: bạn quen, bạn mới, lớp có tổ chức?
- Bước nào bạn đi nhanh, bước nào bạn kẹt lâu?
Những câu trả lời này quan trọng cho chặng sau, vì chúng cho biết cách luyện nào hợp với bạn, không chỉ luyện cái gì.
Chọn mục tiêu tiếp theo
Mục tiêu mới nên theo đúng luật ở bước 2: có với ai, về gì, bao nhiêu, đến khi nào. Nhưng giờ bạn có thêm thông tin từ ba lớp nhìn lại. Có ba hướng hay gặp:
Hướng 1: sâu hơn cùng loại dịp. Nếu dịp vừa qua là phỏng vấn và bạn sẽ còn phỏng vấn nữa, mục tiêu có thể là làm tốt hơn ở điểm yếu nhất vừa phát hiện. Ví dụ: "Trong sáu tuần, trả lời được câu hỏi nối tiếp về kế hoạch học tập bằng ít nhất bốn câu có ví dụ."
Hướng 2: một dịp mới khó hơn. Từ du lịch sang họp công việc, từ nói về bản thân sang thuyết trình. Ví dụ: "Trong hai tháng, trình bày được một báo cáo năm phút bằng tiếng Anh trong buổi họp nhóm."
Hướng 3: nâng độ khó của chủ đề. Nếu bạn đã thạo chủ đề quen thuộc, bước tiếp theo là những chủ đề cần quan điểm, lý luận, giải quyết vấn đề. Đây là hướng nhiều người chọn khi nhắm tới IELTS band cao hơn hoặc môi trường học thuật.
Khi nào nên chọn một khoá sâu hơn
Nếu bạn đã luyện với các chủ đề quen thuộc và thấy vững, một khoá có chủ đề sâu hơn giúp bạn không phải tự soạn những câu hỏi quan điểm khó. Với NEMO SPEAK, lộ trình có ba bậc: SPEAK 1 là 3 bài đầu với 2 buổi miễn phí; SPEAK 2 gồm 8 bài trong 5 buổi, mỗi buổi 120 phút, học phí 1.980.000đ; SPEAK 3 có 10 bài mới sâu hơn về nêu ý kiến, lý do, so sánh, vấn đề và giải pháp, và câu hỏi nối kiểu IELTS Part 3. Bài chọn NEMO SPEAK 1, 2 hay 3 giúp bạn so từng khoá với mục tiêu của mình.
Dù chọn khoá nào, hay tự luyện tiếp, điều quan trọng không đổi: một mục tiêu cụ thể và một nhịp đều.
Lỗi hay gặp ở bước này
Dừng hẳn sau dịp thật. Lỗi phổ biến nhất. Kỹ năng nói mất dần nếu không dùng. Dù chưa có mục tiêu mới, hãy giữ ít nhất một buổi mỗi tuần.
Chỉ nhìn kết quả. "Mình không đạt học bổng, vậy là luyện vô ích." Kết quả của một dịp phụ thuộc vào nhiều thứ ngoài tiếng Anh. Nhìn cả những gì bạn đã làm được trong dịp đó.
Đặt mục tiêu mới quá to. Sau khi thành công, người ta hay nhảy thẳng lên mục tiêu rất xa. Luật ở bước 2 vẫn áp dụng: vừa sức, đo được.
Không so với điểm xuất phát. Không nhìn lại tờ giấy bước 1, bạn dễ quên mình đã đi xa thế nào, và dễ nản ở chặng tiếp theo.
Dấu hiệu bạn đã xong bước 20
- Bạn đã so được bây giờ với lúc bắt đầu, bằng ít nhất ba điểm cụ thể.
- Bạn đã viết một câu mục tiêu mới, có đủ bốn phần.
- Bạn đã chọn cách luyện cho chặng sau, và có lịch cho buổi đầu tiên của chặng đó.
Hành trình tiếp theo
Hai mươi bước này đi từ lúc bạn ngại mở miệng tới lúc bạn nói được trong một tình huống thật. Nhưng không có bước 21 theo nghĩa kết thúc. Mục tiêu mới của bạn sẽ đưa bạn quay lại bước 2, với một người đã khác hẳn người viết tờ giấy ở bước 1. Nếu mục tiêu mới gắn với IELTS, trang IELTS Speaking Part 3 là nơi tốt để xem những câu hỏi bạn sẽ gặp khi đi sâu hơn.
Giữ tờ giấy ở bước 1. Một ngày nào đó, bạn sẽ muốn đọc lại nó.
