Biểu đồ cột có hai kiểu rất khác nhau, và nhận ra mình đang gặp kiểu nào quyết định toàn bộ cách tổ chức bài viết.
Kiểu thứ nhất có trục ngang là thời gian. Nó hành xử y hệt biểu đồ đường: bạn kể một câu chuyện có trước có sau, dùng từ vựng tăng giảm, và dùng thì quá khứ.
Kiểu thứ hai có trục ngang là các hạng mục không theo thời gian: các quốc gia, các loại sản phẩm, các nhóm tuổi. Ở đây không có xu hướng nào cả, chỉ có so sánh. Dùng từ vựng tăng giảm cho kiểu này là một lỗi nội dung, không chỉ là chọn từ vụng.
Một biểu đồ so sánh tám quốc gia không nên thành tám câu. Hãy nhóm chúng: nhóm cao hẳn, nhóm ở giữa, nhóm thấp hẳn. Rồi mỗi nhóm một câu, kèm số liệu tiêu biểu.
Việc nhóm này chính là thứ tiêu chí Task Achievement gọi là chọn lọc và làm nổi bật đặc điểm. Nó cũng làm bài viết mạch lạc hơn hẳn, vì nó cho bạn một lý do để sắp câu theo thứ tự đó.
Với kiểu so sánh, vốn từ cần là từ so sánh chứ không phải từ mô tả biến động. Đây là chỗ nhiều bài viết dùng nhầm nhóm từ.
Nếu một cột là 30% và cột kia là 45%, khoảng cách là 15 điểm phần trăm, không phải 15%. Viết "15% higher" là sai về số học, và giám khảo có thể tính điều đó vào độ chính xác của bài.
Cách an toàn khi không chắc: dùng "15 percentage points higher" hoặc diễn đạt bằng tỉ lệ, ví dụ "one and a half times as high".
Cột chồng (stacked bar) hiển thị các thành phần cộng lại thành một tổng. Với dạng này, đoạn tổng quan nên nói về TỔNG trước, rồi mới nói thành phần nào chiếm phần lớn.
Cột nhóm (grouped bar) đặt nhiều cột cạnh nhau cho mỗi hạng mục. Ở đây bạn có hai chiều để tổ chức bài: theo hạng mục, hoặc theo nhóm. Chọn chiều nào cho câu chuyện rõ hơn, và giữ nguyên chiều đó suốt bài.
Đọc lại và tự hỏi ba câu: bài có đoạn tổng quan riêng không, mọi số liệu có đúng đơn vị trên trục không, và có câu nào đang giải thích nguyên nhân không.
Câu thứ ba bắt được lỗi hay gặp nhất ở người viết khá: viết thêm một câu suy đoán vì sao một nước cao hơn nước khác. Câu đó không được tính điểm và tốn mất chỗ của một câu mô tả có tính điểm.
Được, và nên. Trục thời gian mới là thứ quyết định cách viết, không phải hình dạng cột hay đường.