True / False / Not Given: phân biệt False và Not Given

Đây là dạng mà người học mất điểm nhiều nhất trong IELTS Reading, và gần như luôn vì cùng một lý do: chọn False cho một câu đáng lẽ là Not Given.

Dạng này thật ra hỏi gì

Đề đưa một câu khẳng định. Việc của bạn không phải là đánh giá câu đó đúng hay sai ngoài đời, mà là xác định quan hệ giữa nó với bài đọc. Ba quan hệ có thể xảy ra: bài đọc nói đúng điều đó (True), bài đọc nói ngược lại điều đó (False), hoặc bài đọc không nói gì về điều đó (Not Given).

Chỗ hỏng nằm ở chữ "ngược lại". False không có nghĩa là "bài đọc không xác nhận". False nghĩa là bài đọc chứa một mệnh đề mâu thuẫn trực tiếp. Nếu bạn không chỉ ra được câu nào trong bài mâu thuẫn với câu đề, thì đáp án không phải False.

Một câu hỏi để phân biệt False và Not Given

Trước khi khoanh False, tự hỏi: "Tôi gạch chân được câu nào trong bài nói ngược lại không?" Nếu gạch được, đó là False. Nếu bạn chỉ đang nghĩ "bài không nói vậy" hoặc "chắc là không phải", đó là Not Given.

Phép thử này nghe đơn giản nhưng nó chặn đúng lỗi phổ biến nhất: dùng hiểu biết sẵn có của mình để phán xét câu đề. Bài đọc là toàn bộ vũ trụ của câu hỏi này. Điều gì không có trong đó thì không tồn tại.

Bốn cái bẫy hay gặp

Các bẫy dưới đây lặp lại ở hầu hết các đề, và nhận ra chúng nhanh hơn nhiều so với đọc lại lần thứ ba.

• Bẫy định lượng: câu đề nói "most", "the majority", "all" trong khi bài chỉ nói "many" hoặc "some". Đây là False, vì hai lượng này mâu thuẫn nhau.
• Bẫy so sánh: câu đề nói A hiệu quả HƠN B, bài chỉ mô tả A tốt và mô tả B tốt, không hề đặt hai cái cạnh nhau. Đây là Not Given, vì bài chưa từng so sánh.
• Bẫy nguyên nhân: bài nói hai việc cùng xảy ra, câu đề nói việc này GÂY RA việc kia. Bài không khẳng định quan hệ nhân quả thì đáp án là Not Given.
• Bẫy tuyệt đối hoá: câu đề dùng "always", "never", "only" trong khi bài để ngỏ ngoại lệ. Cần đọc kỹ xem bài có thực sự phủ nhận không, hay chỉ đơn giản là không bàn tới.

Trình tự làm bài

Các câu trong dạng này ra theo đúng thứ tự của bài đọc. Đó là tài sản lớn nhất bạn có: sau khi tìm được vùng của câu 3, câu 4 chắc chắn nằm phía dưới, không cần quét lại từ đầu.

• Đọc câu đề, gạch chân từ khoá KHÔNG thể diễn đạt lại được: tên riêng, con số, năm, thuật ngữ.
• Quét tìm vùng chứa từ khoá đó, bắt đầu từ chỗ câu trước dừng lại.
• Đọc trọn câu chứa từ khoá và một câu trước, một câu sau. Đáp án gần như luôn nằm trong ba câu ấy.
• So mệnh đề, không so từ. Từ giống nhau không có nghĩa là ý giống nhau.
• Quá 90 giây mà chưa quyết được thì chọn Not Given rồi đi tiếp. Không có điểm thưởng cho câu bạn nghiền ngẫm lâu nhất.

Luyện thế nào cho có tiến bộ

Luyện dạng này bằng cách làm thêm đề thường không hiệu quả, vì bạn lặp lại đúng cách suy nghĩ đang sai. Cách hiệu quả hơn là chữa ngược: với mỗi câu sai, tìm bằng được câu trong bài đọc quyết định đáp án, rồi viết ra một dòng vì sao mình đã hiểu khác.

Sau khoảng ba mươi câu chữa theo cách đó, bạn sẽ thấy lỗi của mình thu về một hoặc hai kiểu lặp đi lặp lại. Sửa hai kiểu đó có tác dụng hơn làm thêm mười đề.

Câu hỏi thường gặp

Không chắc giữa False và Not Given thì nên chọn cái nào?

Chọn Not Given. Người học Việt Nam chọn False nhiều hơn thực tế đáng có, vì thói quen suy luận từ kiến thức nền. Khi lưỡng lự, xác suất nghiêng về Not Given.

True / False / Not Given khác Yes / No / Not Given ở đâu?

Khác ở đối tượng đối chiếu. True/False/Not Given đối chiếu với dữ kiện trong bài. Yes/No/Not Given đối chiếu với quan điểm hoặc lập luận của tác giả. Cách suy nghĩ giống nhau, nhưng nhóm sau đòi bạn nhận ra tác giả đang nghĩ gì, không chỉ bài viết gì.

Có nên đọc hết bài trước khi làm dạng này không?

Không cần. Các câu ra theo thứ tự bài đọc nên bạn định vị được từng vùng. Đọc hết bài trước tốn khoảng năm phút mà phần lớn nội dung không liên quan tới câu hỏi nào.