Đồng hành cùng con học tiếng Anh: mười phút mỗi tuần cho IELTS

Nhà chị Thu có một luật mới từ tháng trước: không ai được hỏi về IELTS trong bữa tối. Luật này do chính chị đặt ra, sau một tối con trai buông đũa đứng dậy vì câu hỏi thứ ba liên tiếp về bài thi thử. Nhưng luật mới lại sinh ra một vấn đề khác: giờ chị không biết gì cả. Không hỏi thì lo, hỏi thì con khó chịu. Chị cần một cách thứ ba.

Cách thứ ba ấy rất đơn giản, và bài này mô tả nó từng bước: một buổi hỏi chuyện ngắn, mười phút, cố định mỗi tuần, với ba câu hỏi không bao giờ đổi và không câu nào hỏi điểm. Nghe có vẻ quá nhỏ để có tác dụng. Nhưng chính vì nhỏ và đều mà nó làm được điều những cuộc hỏi dồn không làm được.

Vì sao mười phút, vì sao mỗi tuần

Phụ huynh thường hỏi con về việc học theo hai nhịp: hỏi liên tục khi lo, và không hỏi gì khi bận. Cả hai nhịp đều có vấn đề. Hỏi liên tục làm con thấy bị theo dõi. Không hỏi thì bố mẹ chỉ biết khi có chuyện.

Một buổi cố định mỗi tuần giải quyết cả hai. Con biết sẽ có một lúc bố mẹ hỏi, và ngoài lúc ấy thì không. Bố mẹ biết mình sẽ có thông tin mỗi tuần, nên không phải lo dồn.

Mười phút là đủ ngắn để không thành gánh nặng cho con đang có lịch học dày, và đủ dài để nghe một câu trả lời thật. Nếu buổi nói chuyện tự kéo dài vì con muốn kể, tốt. Nhưng đừng kéo dài nó vì bố mẹ muốn hỏi thêm.

Chuẩn bị: chọn giờ và chọn chỗ

Chọn một khung giờ cả nhà ít bận nhất, thường là tối Chủ nhật hoặc sáng thứ Bảy. Tránh ngay sau giờ học, khi con còn mệt, và tránh bữa ăn, vì bữa ăn nên là lúc nghỉ.

Chỗ ngồi cũng quan trọng hơn ta nghĩ. Ngồi cạnh nhau thay vì đối diện làm cuộc nói chuyện bớt giống phỏng vấn. Nếu con đang dùng một trang tổng quan học tập, ngồi cạnh nhau cùng nhìn vào màn hình là cách tự nhiên nhất.

Ba câu hỏi cố định

Ba câu hỏi dưới đây được chọn vì mỗi câu làm một việc riêng, và không câu nào đòi bố mẹ hiểu tiếng Anh.

Câu một: "Tuần này có gì con thấy ổn hơn tuần trước không?"

Câu này mở đầu bằng điều tích cực, và quan trọng hơn, nó tập cho con thói quen nhận ra tiến bộ nhỏ. IELTS là hành trình dài mà band thì đổi chậm. Nếu con chỉ nhìn band, con sẽ thấy mình đứng yên suốt nhiều tuần. Nếu con nhìn những thứ nhỏ, như "hôm nay viết xong bài trong 40 phút", "nghe được hết đoạn hội thoại mà không cần dừng", con sẽ thấy mình đang đi.

Ở Nemo12, trang tổng quan của người học có mục những tiến bộ nhỏ gần đây, gọi là Recent wins. Nếu con học ở đây, đó là chỗ tự nhiên để bắt đầu câu hỏi một.

Nếu con trả lời "không có gì", đừng ép. Có thể hỏi nhỏ hơn: "Có bài nào con làm xong mà thấy nhẹ nhõm không?"

Câu hai: "Chỗ nào đang làm con vướng?"

Câu này không hỏi "con có khó khăn gì không" (con sẽ trả lời "không"). Nó giả định rằng có chỗ vướng, vì trong học IELTS luôn có chỗ vướng, và mời con gọi tên nó.

Lắng nghe câu trả lời mà không vội giải quyết. Việc của bố mẹ ở câu này là nghe, không phải sửa. Nếu con nói "Writing Task 2 con không nghĩ ra ý", bố mẹ không cần gợi ý cách nghĩ ý. Chỉ cần hỏi: "Thầy cô đã biết chuyện này chưa?"

Câu ba: "Tuần tới con cần gì từ bố mẹ?"

Câu này chuyển vai trò của bố mẹ từ người kiểm tra sang người hỗ trợ. Câu trả lời thường rất thực tế: "con cần yên tĩnh tối thứ Tư để làm bài thi thử", "con cần bố chở đi sớm hôm thứ Bảy", "con cần mẹ đừng hỏi về điểm". Làm được điều con xin là cách nhanh nhất để con tin rằng buổi mười phút này là để giúp con.

Vì sao không hỏi điểm

Điểm là thứ bố mẹ muốn biết nhất, và cũng là thứ nên hỏi ít nhất trong buổi này. Có ba lý do.

Thứ nhất, điểm đổi chậm hơn tuần. Hỏi điểm mỗi tuần thì phần lớn các tuần câu trả lời sẽ giống nhau, và cảm giác "sao mãi không lên" sẽ lớn dần ở cả hai phía.

Thứ hai, câu hỏi về điểm đóng cuộc nói chuyện. Con trả lời một con số, và thế là hết chuyện để nói. Ba câu hỏi ở trên mở ra câu chuyện.

Thứ ba, điểm có kênh riêng. Nếu con học ở nơi có báo cáo tiến độ, điểm và tiêu chí nằm trong báo cáo. Bố mẹ đọc báo cáo, và dùng buổi mười phút cho những thứ báo cáo không có: cảm nhận của con, chỗ con đang vướng, điều con cần.

Giữ buổi này không thành buổi kiểm điểm

Mọi thói quen tốt đều có thể biến chất. Ba dấu hiệu buổi mười phút đang biến thành buổi kiểm điểm:

• Bố mẹ bắt đầu thêm câu hỏi thứ tư, thứ năm.
• Câu trả lời của con bị đáp lại bằng lời khuyên hoặc lời trách.
• Buổi nói chuyện kéo dài hơn hai mươi phút vì bố mẹ chưa hài lòng.

Nếu thấy một trong ba dấu hiệu, hãy quay về khung cũ. Ba câu, mười phút, nghe nhiều hơn nói.

Khi con không muốn nói

Có những tuần con không muốn nói gì. Tôn trọng điều đó, nhưng giữ lịch. Có thể nói: "Không sao, tuần này mình bỏ qua, tuần sau mình ngồi lại nhé." Việc giữ lịch, kể cả khi bỏ qua, cho con thấy đây là một nhịp ổn định chứ không phải một phản ứng khi bố mẹ lo.

Nếu con không muốn nói ba tuần liên tiếp, đó là một tín hiệu cần để ý. Có thể con đang chững và ngại nói, có thể con đang quá tải. Lúc này nên chủ động hỏi người dạy, và đọc thêm bài sợ con quá tải vì vừa học chính khoá vừa luyện IELTS.

Ghi lại một dòng mỗi tuần

Sau mỗi buổi, bố mẹ ghi một dòng vào sổ hoặc điện thoại: ngày, điều ổn, chỗ vướng, điều con cần. Không cần đẹp. Sau hai tháng, tám dòng này là một bức tranh tiến trình mà không bảng điểm nào cho được. Bố mẹ sẽ thấy, ví dụ, rằng "Writing không nghĩ ra ý" xuất hiện năm tuần liền, rồi biến mất. Hoặc không biến mất, và đó là lúc hỏi người dạy.

Buổi mười phút và báo cáo tiến độ

Buổi mười phút không thay được báo cáo tiến độ, và báo cáo không thay được buổi mười phút. Báo cáo cho bố mẹ biết những thứ đo được: giờ học, mốc, tiêu chí. Buổi mười phút cho bố mẹ biết những thứ chỉ con kể được: con cảm thấy thế nào, vướng ở đâu, cần gì. Ở mức đồng hành Marlin của Nemo12, gia đình có báo cáo tiến độ cho bố mẹ; nếu con đang học ở đó, hãy đọc báo cáo trước buổi mười phút để câu hỏi của mình gắn với thực tế. Bài đọc báo cáo tiến độ IELTS của con: nhìn vào đâu giúp phần này.

Bắt đầu tuần này

Không cần báo trước với con một kế hoạch lớn. Chỉ cần chọn giờ, ngồi xuống, và hỏi câu một. Nếu tuần đầu gượng gạo, đó là bình thường. Tuần thứ ba, thứ tư thường mới bắt đầu tự nhiên.

Và nếu gia đình chưa có một mục tiêu rõ để làm nền cho những buổi nói chuyện này, bài cùng con đặt mục tiêu IELTS có hạn chót nên đi trước. Muốn hình dung con đường học mà những buổi mười phút sẽ theo dõi, trang lộ trình luyện IELTS mô tả các chặng chính.