Con học IELTS đều mà điểm không tăng: bố mẹ nên hỏi gì

Con trai chị Lan chưa bỏ buổi nào. Ba buổi một tuần, tối thứ Hai, Tư, Sáu, cặp sách luôn có tập đề. Bảy tháng trôi qua, điểm thi thử lần đầu là 5.5, lần gần nhất cũng 5.5. Chị không trách con được, vì con rõ ràng đã cố. Chị cũng không biết trách ai. Điều chị thấy rõ nhất là một nỗi mệt âm thầm trong nhà: con bắt đầu né nói chuyện về IELTS, và chị bắt đầu thấy mình đang trả tiền cho một vòng quay.

Đây là nỗi đau khó chịu nhất trong hành trình IELTS, vì nó không có ai để giận. Bài này dành cho bố mẹ đang ở đúng chỗ ấy. Nó không bàn chuyện con nên học lại ngữ pháp hay không (việc đó của người dạy). Nó giúp bố mẹ hiểu vì sao sự chăm chỉ có thể không đổi thành điểm, và đưa ra hai bộ câu hỏi: một cho con, một cho nơi dạy.

Chăm chỉ và tiến bộ là hai thứ khác nhau

Đi học đều là điều kiện cần. Nhưng band IELTS không đo thời gian con ngồi trong lớp. Nó đo những thay đổi cụ thể trong cách con viết, nói, nghe, đọc. Nếu thời gian ở lớp không nhắm vào đúng chỗ con đang hổng, con có thể học rất nhiều mà band vẫn đứng yên.

Hình dung một cầu thủ tập sút phạt mỗi ngày trong khi điểm yếu thật là chạy chỗ. Anh ta tập chăm, sút ngày càng đẹp, nhưng đội vẫn thua vì cùng một lý do.

Bốn nguyên nhân thường gặp

1. Học đều nhưng học chung

Lớp đông, giáo trình chung, mọi học sinh cùng làm một đề. Nếu con yếu Writing mà lớp dành phần lớn thời gian cho Listening và Reading, con sẽ giỏi thêm ở phần mình vốn đã khá, còn phần kéo band xuống thì gần như không đổi.

2. Viết nhiều, được chữa ít

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở Writing và Speaking. Con viết đều mỗi tuần, nhưng bài chỉ được chấm một con số, hoặc được nhận xét chung. Không có ai chỉ vào đúng câu nào sai và vì sao, nên con lặp lại cùng một lỗi trong bài sau.

3. Làm đề thay vì học

Làm đề thi thử liên tục cho con cảm giác đang luyện. Nhưng đề thi đo, nó không dạy. Mười đề Reading một tuần có thể chỉ giúp con quen với dạng câu hỏi, không giúp con đọc nhanh hơn hay hiểu sâu hơn.

4. Tiến bộ chưa hiện ra ở band

Đôi khi con tiến thật, nhưng chưa đủ để nhảy nửa band. Ví dụ Writing, một tiêu chí nhích từ 5.0 lên 5.5 trong khi ba tiêu chí còn lại vẫn 5.5, band tổng Writing vẫn là 5.5. Nếu chỉ nhìn band tổng, cả nhà sẽ tưởng con đứng yên.

Nguyên nhân thứ tư là tin tốt, ba nguyên nhân đầu là tín hiệu cần đổi cách học. Việc của bố mẹ là tìm hiểu xem con đang ở trường hợp nào.

Câu hỏi nên hỏi con

Chọn một lúc bình tĩnh, không ngay sau khi có điểm thi thử. Mục đích là hiểu, không phải kiểm điểm.

• "Kỹ năng nào con thấy khó nhất bây giờ?" Nếu con nói ngay được (ví dụ "Writing Task 2, phần ý tưởng"), con đang có ý thức về điểm yếu. Nếu con nói "cái gì cũng khó", con cần giúp để nhìn rõ.
• "Bài viết gần nhất, thầy cô chữa những gì?" Hỏi để xem bài có được chữa chi tiết không, không phải để đọc bài.
• "Tuần này con dành bao nhiêu thời gian cho kỹ năng khó nhất?" Nhiều học sinh né kỹ năng mình yếu, vì làm phần mình khá dễ chịu hơn.
• "Nếu được đổi một điều trong cách học, con muốn đổi gì?" Câu này thường cho câu trả lời thật nhất.

Nếu cần một nhịp hỏi đều đặn thay vì chỉ hỏi khi lo, bài mười phút mỗi tuần để đồng hành cùng con học IELTS có một khung ngắn.

Câu hỏi nên hỏi nơi dạy

Nơi dạy tốt không ngại những câu này. Nơi dạy né chúng là một dữ kiện đáng lưu ý.

1. "Theo thầy cô, kỹ năng nào đang kéo band của con xuống, và vì sao?" Câu trả lời cần cụ thể tới tiêu chí.
2. "Trong ba tháng qua, tiêu chí nào đã nhích, tiêu chí nào đứng yên?" Nếu nơi dạy chỉ có điểm tổng, họ đang không theo dõi đủ chi tiết.
3. "Bài Writing của con được chữa bao nhiêu lần một tháng, bởi ai?"
4. "Kế hoạch của con đã được chỉnh gì từ đầu khoá tới giờ?" Một kế hoạch không bao giờ chỉnh là một kế hoạch không nhìn vào dữ liệu.

Một ví dụ: ba tháng của Minh

Minh (nhân vật minh hoạ) học lớp 11, đích là 6.5 với Writing không dưới 6.0. Sau bốn tháng học lớp chung, Minh thi thử được 5.5 hai lần liền. Mẹ Minh hỏi con bốn câu ở trên và nghe được một điều quan trọng: bài Writing của Minh được trả lại với một con số và hai dòng nhận xét chung, và Minh chưa bao giờ viết lại một bài đã chữa. Khi hỏi nơi dạy câu thứ hai, mẹ Minh nhận được bảng điểm tổng của các lần kiểm tra, không có điểm theo tiêu chí.

Từ hai câu trả lời ấy, nhà Minh thấy con đang ở ô "thiếu phản hồi": học đúng kỹ năng, nhưng không ai chỉ lỗi. Việc cần làm vì vậy không phải thêm giờ học, mà là tìm một người chữa Writing có chỉ vào từng câu và yêu cầu Minh viết lại bài sau khi chữa. Minh vẫn giữ ba buổi một tuần, chỉ đổi cách dùng một trong ba buổi ấy. Ví dụ này không hứa rằng Minh sẽ lên 6.5, nhưng nó cho thấy hai bộ câu hỏi có thể biến một nỗi lo mơ hồ thành một việc cụ thể trong tuần tới.

Cái giá của việc chờ thêm

Nhiều gia đình chọn chờ, với hy vọng "chắc tháng sau sẽ lên". Nếu con đang ở ô "đúng hướng", chờ là đúng. Nhưng nếu ở ô "vòng quay", mỗi tháng chờ là một tháng học phí và một tháng động lực của con bị bào mòn. Đứa trẻ đi học đều bảy tháng mà không thấy gì thay đổi sẽ bắt đầu tin rằng mình "không có khiếu tiếng Anh", một niềm tin sai và rất khó gỡ.

Điều không nên làm

Đừng thêm một lớp nữa ngay lập tức. Nếu nguyên nhân là học chung, thêm một lớp chung khác chỉ làm con mệt hơn. Bài sợ con quá tải vì vừa học chính khoá vừa luyện IELTS bàn kỹ về điều này.

Đừng so với bạn cùng lớp. Bạn ấy có thể bắt đầu từ 6.0, còn con bắt đầu từ 4.5.

Đừng đổi nơi học trước khi đổi cách học. Đôi khi chỉ cần con được chữa bài dày hơn, hoặc có người nhìn vào tiến độ đều đặn, mà không cần rời chỗ cũ. Ở Nemo12, người học có thể gặp mentor khi chững lại, và có thể đổi mức đồng hành khi đang học mà không phải bắt đầu lại. Nếu đang cân nhắc đổi hẳn, bài khi nào nên đổi cách học IELTS cho con đưa ra các câu hỏi giúp quyết.

Bắt đầu lại từ chỗ hổng

Nếu sau hai bộ câu hỏi trên, gia đình vẫn không rõ con hổng ở đâu, bước hợp lý nhất là một lần đo lại có bài viết và bài nói thật, thay vì thêm một bài thi thử trắc nghiệm. Đo lại không tốn nhiều bằng ba tháng học tiếp theo hướng cũ. Trang lộ trình luyện IELTS mô tả con đường từ chẩn đoán tới sẵn sàng, để bố mẹ thấy một lần đo lại nằm ở đâu trong cả hành trình.