Đặt mục tiêu IELTS cho con: ngồi cùng con để đích là của con

"Con phải được 7.0." Bố nói câu ấy vào một buổi tối tháng Tám, khi con vừa lên lớp 11. Con số đến từ một cuộc trò chuyện với đồng nghiệp có con đi du học. Con gật đầu, và suốt ba tháng sau đó học IELTS như đang trả một món nợ không phải của mình. Tới lần thi thử đầu tiên được 5.5, con nói với mẹ một câu làm cả nhà giật mình: "7.0 là của bố, không phải của con."

Mục tiêu IELTS chỉ có sức kéo khi người học coi nó là của mình. Bài này mô tả một cách cụ thể để bố mẹ và con cùng đặt mục tiêu: một buổi ngồi chung, bắt đầu từ yêu cầu thật của hồ sơ, kết thúc bằng một câu mục tiêu có hạn chót và vài mốc mà chính con nhận lấy. Bố mẹ vẫn có vai trò lớn trong buổi này, nhưng là vai trò khác với việc đưa ra con số.

Vì sao mục tiêu phải là của con

Đây không phải chuyện tâm lý học cho vui. Nó có hệ quả rất thực tế.

Khi mục tiêu là của bố mẹ, con học để tránh làm bố mẹ thất vọng. Động lực kiểu này mạnh lúc đầu nhưng mòn nhanh, nhất là khi gặp đợt chững. Con dễ giấu điểm thấp, né nói chuyện, và khi được hỏi thì trả lời cho qua.

Khi mục tiêu là của con, con học để đạt thứ mình muốn. Gặp đợt chững, con có lý do để hỏi người dạy thay vì im lặng. Con tự nhắc mình học thay vì chờ bố mẹ nhắc.

Điều này không có nghĩa là để con tự đặt mọi thứ. Con tuổi mười sáu có thể chưa biết đọc yêu cầu tuyển sinh, chưa biết tính thời gian. Việc của bố mẹ là giúp con có đủ thông tin để tự quyết, không phải quyết thay.

Trước buổi ngồi: chuẩn bị ba thứ

Danh sách trường do con liệt kê. Nếu con chưa có danh sách, buổi đặt mục tiêu nên lùi lại, vì mục tiêu IELTS là phái sinh của mục tiêu học tập. Không có trường thì không có yêu cầu để đọc.

Trang yêu cầu tiếng Anh chính thức. Không dùng thông tin từ nhóm phụ huynh hay bài tổng hợp, vì yêu cầu có thể đổi theo năm. Mở trang của trường, tìm mục yêu cầu tiếng Anh. Với xét tuyển đại học trong nước, đó là đề án tuyển sinh năm hiện hành.

Ngày hạn nộp. Không phải ngày thi, mà là ngày cần có kết quả trong tay. Kết quả IELTS có sau ngày thi một khoảng thời gian, nên ngày thi phải trước hạn nộp một quãng. Kiểm lại thời gian trả kết quả trên trang chính thức của đơn vị tổ chức thi.

Trong buổi ngồi: bốn bước

Một buổi đặt mục tiêu không cần dài, khoảng bốn mươi lăm phút là đủ. Để con cầm chuột, bố mẹ ngồi bên cạnh.

Bước một: con đọc yêu cầu, bố mẹ ghi

Con mở trang từng trường và đọc to yêu cầu: overall bao nhiêu, mỗi kỹ năng tối thiểu bao nhiêu, loại bài thi nào (Academic hay General Training), điểm có hiệu lực bao lâu. Bố mẹ ghi vào một bảng đơn giản.

Việc con đọc to có tác dụng hơn ta nghĩ. Khi chính con đọc thấy "no band less than 6.0", con hiểu đó là yêu cầu của trường, không phải của bố mẹ.

Bước hai: tìm yêu cầu cao nhất trong danh sách

Nhìn bảng, tìm trường có yêu cầu cao nhất. Nếu con có năm trường, và bốn trường đòi 6.5 còn một trường đòi 7.0, hãy hỏi con: "Trường 7.0 có quan trọng với con không?" Nếu có, đích là 7.0. Nếu đó chỉ là trường "cho có", đích có thể là 6.5 với một khoảng dư an toàn.

Bước ba: viết câu mục tiêu có ba phần

Câu mục tiêu phải có ba phần: band tổng, mức tối thiểu từng kỹ năng, và ngày có kết quả. Ví dụ:

Con cần overall 6.5, không kỹ năng nào dưới 6.0, có kết quả trước 15.12.2027.

Để con tự viết câu này, bằng chữ của con. Bố mẹ chỉ kiểm xem có đủ ba phần không.

Bước bốn: con chia thành các mốc

Hỏi con: "Từ giờ tới hạn ấy, con nghĩ nên có những mốc nào để biết mình đang đúng đường?" Nếu con chưa biết điểm hiện tại, mốc đầu tiên hiển nhiên là làm một bài chẩn đoán. Sau chẩn đoán, các mốc tiếp theo sẽ rõ hơn.

Các mốc trong ví dụ này là minh hoạ. Mốc thật phải dựa vào kết quả chẩn đoán và nên được điều chỉnh với người dạy. Bài chia đường tới band mục tiêu thành các mốc trung gian đi sâu vào cách đặt mốc.

Vai trò của bố mẹ trong buổi ngồi

Bố mẹ làm ba việc, và chỉ ba việc:

Hỏi câu mở. "Trường này quan trọng với con thế nào?", "Con nghĩ mốc này có kịp không?". Tránh câu dẫn dắt như "con không thấy 7.0 an toàn hơn à?".

Giữ con trên thông tin thật. Nếu con nói "chắc trường này cần 6.0 thôi", đề nghị mở trang kiểm lại.

Nói rõ giới hạn của gia đình. Nếu ngân sách có giới hạn, hay có mốc thời gian gia đình không thể lùi, hãy nói ra. Đây là thông tin con cần để đặt mục tiêu thực tế, và con có quyền được biết.

Khi bố mẹ và con không đồng ý

Có lúc bố mẹ thấy đích của con quá thấp, hoặc con thấy đích bố mẹ gợi ý quá cao. Khi ấy, quay về thông tin: yêu cầu của trường nói gì, thời gian còn bao nhiêu, điểm hiện tại là bao nhiêu. Phần lớn bất đồng tan đi khi cả hai phía cùng nhìn vào một bảng số.

Nếu vẫn bất đồng, có thể thống nhất một đích tối thiểu (mức trường đòi) và một đích mong muốn (mức cao hơn nếu kịp). Con cam kết đích tối thiểu, và cả nhà cùng xem đích mong muốn sau mốc đầu tiên.

Những câu nên tránh trong buổi ngồi

Có vài câu, dù nói với ý tốt, thường làm buổi đặt mục tiêu chuyển thành buổi áp đặt. "Con nhà cô Hoa được 7.0 đấy" biến đích của con thành cuộc đua với người khác. "Bố mẹ đã tốn bao nhiêu tiền rồi" biến mục tiêu thành món nợ. "Thôi cứ đặt cao cho chắc" đặt con vào một đích con không tin mình đạt được, và một đích không tin được thì không kéo được ai.

Thay vào đó, khi muốn góp ý về con số, hãy hỏi về lý do: "Con chọn 6.5 vì sao?", "Nếu thi được 6.5 mà một kỹ năng 5.5 thì trường này có nhận không?". Những câu hỏi này để con tự thấy chỗ hở trong mục tiêu của mình, và tự sửa nó.

Sau buổi ngồi

Dán câu mục tiêu ở một chỗ con nhìn thấy hằng ngày. Đưa bảng yêu cầu cho người dạy của con, để lộ trình được dựng trên cùng một đích. Ở Nemo12, bước đầu tiên của hành trình chính là Mục tiêu, trước cả Chẩn đoán, và người mới được nhận qua bốn bước (đặt mục tiêu, chẩn đoán, gặp thầy cô, kế hoạch học), trong đó bước sau chỉ mở khi bước trước đã xong. Một buổi ngồi ở nhà như trên giúp con bước vào bước đầu tiên ấy với một đích con đã tự nghĩ kỹ.

Muốn xem một vài ví dụ câu mục tiêu IELTS đã viết đúng cách, trang ví dụ mục tiêu IELTS có sẵn. Và khi đã có mục tiêu, nhịp theo dõi hằng tuần được mô tả trong bài mười phút mỗi tuần để đồng hành cùng con học IELTS.

Một câu để nhớ

Bố mẹ không cần là người biết con cần band bao nhiêu. Bố mẹ cần là người giúp con tự biết điều đó. Khác biệt nghe nhỏ, nhưng nó quyết định con sẽ học IELTS như trả nợ hay như đi tới một nơi con muốn đến.