Checklist trước buổi luyện nói tiếng Anh đầu tiên

Buổi đầu tiên luôn run hơn các buổi sau. Không phải vì nội dung khó hơn, mà vì có quá nhiều điều chưa biết: phòng Zoom trông thế nào, micro có hoạt động không, người luyện cùng là ai, mình sẽ phải nói gì đầu tiên. Mỗi điều chưa biết là một mẩu lo lắng nhỏ, và chúng cộng lại.

Checklist này làm một việc đơn giản: biến càng nhiều điều chưa biết thành điều đã biết, trước khi buổi học bắt đầu. Mười mục, chia làm ba nhóm: kỹ thuật, nội dung, và tâm thế. Mỗi mục có lý do, để bạn biết vì sao nó đáng làm, và có thể bỏ những mục không hợp với mình.

Nhóm 1: Kỹ thuật

1. Tai nghe có micro, đã thử trước

Loa ngoài của laptop thường gây tiếng vọng, và micro laptop bắt cả tiếng quạt, tiếng xe. Với luyện nói, người kia cần nghe rõ bạn và bạn cần nghe rõ người kia, nhất là khi cả hai đều đang nói một ngôn ngữ chưa thạo. Một tai nghe có dây rẻ tiền thường tốt hơn loa ngoài.

Làm thế nào: mười phút trước buổi, mở phần cài đặt âm thanh, nói thử một câu, xem thanh âm lượng có nhảy không.

2. Mạng ổn định

Luyện hỏi đáp theo lượt rất nhạy với độ trễ. Mạng chập chờn khiến hai người nói đè lên nhau, rồi cùng im, rồi cùng nói. Nếu mạng nhà bạn không chắc, ngồi gần bộ phát wifi, hoặc tắt các thiết bị đang tải dữ liệu nặng.

3. Phần mềm đã cài và đã đăng nhập

Nếu buổi học qua Zoom, cài và cập nhật trước ít nhất một ngày. Cập nhật phần mềm ngay trước giờ học là cách chắc chắn để vào trễ năm phút và bắt đầu buổi đầu trong trạng thái hốt hoảng.

4. Chỗ ngồi yên tĩnh, ít người qua lại

Với người hay ngại, việc có người nhà đi qua lại phía sau trong lúc mình nói tiếng Anh có thể làm tăng lo lắng đáng kể. Chọn một góc có thể đóng cửa. Nếu không có, báo trước với người nhà là bạn cần 90 phút yên tĩnh.

Nhóm 2: Nội dung

5. Đọc trước chủ đề nếu biết

Nếu buổi học có chủ đề báo trước, như gia đình, đồ ăn, hay cuối tuần, dành mười phút đọc lướt. Không cần chuẩn bị câu trả lời, chỉ cần nghĩ bằng tiếng Việt: "Về chủ đề này mình có chuyện gì để kể?". Khi có ý sẵn, bạn chỉ phải lo phần tiếng Anh.

Ví dụ, chủ đề là cuối tuần. Nghĩ nhanh: cuối tuần mình hay ngủ muộn, chiều đi cà phê với bạn, tối xem phim. Ba ý là đủ.

6. Ba câu về bản thân

Gần như mọi buổi đầu đều có lúc bạn phải giới thiệu mình. Chuẩn bị ba câu ngắn, và chỉ ba câu:

• "Hi, I'm Trang. I'm a university student in Da Nang."
• "I'm studying accounting, and I'm in my second year."
• "I want to practise speaking because I get really nervous when I have to talk in English."

Câu thứ ba đáng chú ý: nói thẳng rằng bạn hay run không phải điều xấu hổ. Trong một buổi luyện dành cho người đang ngại, bạn luyện cùng rất có thể sẽ đáp "Me too!", và không khí nhẹ đi ngay.

Đừng chuẩn bị cả đoạn dài. Lý do nằm ở bài học thuộc cả đoạn văn để nói.

7. Hai câu đệm để mua thời gian

Chọn hai câu dùng khi bí, và thuộc chúng:

• "Hmm, let me think."
• "Sorry, could you say that again?"

Câu thứ hai đặc biệt hữu ích trong buổi đầu, khi bạn chưa quen giọng người luyện cùng. Xin nhắc lại là hoàn toàn bình thường. Bài đầu trống rỗng khi phải nói tiếng Anh có thêm các câu khác.

Nhóm 3: Tâm thế

8. Đặt mục tiêu nhỏ

Mục tiêu của buổi đầu nên là thứ bạn chắc chắn đạt được. Ví dụ:

• "Có mặt đủ 90 phút."
• "Nói hết các lượt của mình, dù có đọc mẫu."
• "Hỏi thêm một câu ngoài bài."

Tránh mục tiêu như "nói không sai" hay "không run". Bạn sẽ không đạt được chúng ở buổi đầu, và thất bại với mục tiêu sai sẽ làm bạn nản dù buổi học thật ra rất ổn.

9. Vào sớm năm phút

Năm phút sớm cho bạn thời gian kiểm tra âm thanh, làm quen giao diện, và nhìn thấy những người khác cũng đang vào. Người vào muộn hai phút phải bước vào một cuộc trò chuyện đang diễn ra, cảm giác đó khó hơn nhiều.

Nếu buổi luyện có đăng ký trước, như các buổi học thử NEMO SPEAK cho đăng ký chậm nhất hai giờ trước giờ bắt đầu, hãy đăng ký sớm hơn thế, để có thời gian nhận thông tin và chuẩn bị phần kỹ thuật.

10. Chuẩn bị chỗ ghi ba dòng sau buổi

Để sẵn một tờ giấy hoặc một ghi chú trên điện thoại. Sau buổi, ghi ba dòng:

• Một cụm từ mới học được.
• Một lúc mình nói tốt hơn mình nghĩ.
• Một điều muốn làm khác ở buổi sau.

Ba dòng này là dữ liệu đầu tiên để bạn thấy mình tiến bộ qua các buổi. Bài đo sự tự tin khi nói tiếng Anh hướng dẫn cách dùng chúng lâu dài.

Checklist rút gọn để in ra

Điều checklist không làm được

Checklist giảm những lo lắng đến từ điều chưa biết. Nó không xoá hết nỗi run. Bạn vẫn sẽ hồi hộp khi lượt nói đầu tiên đến. Đó là bình thường, và nó giảm rất nhanh sau lượt thứ hai, thứ ba. Trong một buổi luyện theo cặp, lượt đầu thường là đọc theo câu mẫu, nên ngay cả khi run, bạn vẫn có thứ để bám.

Nếu có sự cố giữa buổi

Dù chuẩn bị kỹ, vài chuyện vẫn có thể xảy ra. Chuẩn bị sẵn cách xử lý giúp bạn không hoảng:

• Mất tiếng hoặc mất hình: gõ vào khung chat "Sorry, my connection is bad, give me a minute" rồi thoát ra vào lại. Người điều phối và bạn luyện đều quen với chuyện này.
• Không hiểu yêu cầu của bài: hỏi thẳng bằng tiếng Anh đơn giản, "Sorry, what should we do now?". Đây cũng là một lượt nói.
• Bạn luyện im lặng quá lâu: nhắc lại câu hỏi chậm hơn, hoặc hỏi theo cách khác. Bạn ấy có thể đang đứng hình, và bạn vừa giúp họ.
• Bạn run tới mức muốn thoát ra: tắt camera một lúc nếu cần, nhưng ở lại. Nghe thôi cũng được, rồi quay lại nói ở lượt sau.

Điều quan trọng nhất là không bỏ về giữa chừng. Một buổi đầu vụng về nhưng trọn vẹn tốt hơn nhiều so với một buổi đầu bỏ dở, vì bỏ dở để lại ký ức khó quay lại hơn.

Bước tiếp theo

In bảng rút gọn ở trên hoặc chép vào điện thoại. Nếu bạn chưa có buổi luyện đầu tiên để chuẩn bị, bài luyện nói theo cặp qua Zoom mô tả một buổi diễn ra thế nào. Còn nếu muốn làm quen trước với dạng câu hỏi chủ đề quen, trang IELTS Speaking Part 1 là chỗ bắt đầu.