Nâng điểm SAT Reading and Writing khi tiếng Anh chưa mạnh

Tuấn ngồi trên xe buýt về nhà, mở điện thoại xem lại module Reading and Writing vừa làm ở trường. Đúng 16 trên 27 câu. Cậu nghĩ ngay tới con đường quen thuộc: học thêm 3000 từ vựng, đọc báo tiếng Anh mỗi ngày, và chờ sáu tháng cho tiếng Anh "lên". Rồi cậu để ý một điều lạ. Trong 11 câu sai, có 4 câu về dấu phẩy và dấu chấm phẩy, 2 câu chọn từ nối như "however" hay "therefore", và chỉ 3 câu thật sự sai vì không hiểu từ.

Nếu tiếng Anh của bạn đang ở mức đọc hiểu được nhưng chậm, bạn không phải chờ vốn từ bắt kịp mới tăng điểm Reading and Writing. Phần thi này có nhiều loại câu đo quy tắc và lập luận, và những thứ đó học được nhanh hơn nhiều so với học từ. Bài này chỉ ra dạng câu nào tăng trước, vì sao, và cách sắp giờ luyện để điểm đi lên trong khi tiếng Anh vẫn đang lớn dần.

Phần thi này thật ra đo những gì

Reading and Writing của Digital SAT có bốn miền nội dung:

• Craft and Structure: nghĩa của từ trong ngữ cảnh, mục đích của đoạn văn, cấu trúc lập luận, so sánh hai đoạn ngắn.
• Information and Ideas: ý chính, chi tiết, bằng chứng từ văn bản hoặc từ bảng biểu, suy luận.
• Standard English Conventions: ranh giới câu (dấu phẩy, dấu chấm phẩy, dấu hai chấm), hoà hợp chủ ngữ và động từ, thì, đại từ, dạng từ.
• Expression of Ideas: từ nối giữa hai câu (transitions) và tổng hợp ghi chú thành một câu phục vụ mục đích cho trước (rhetorical synthesis).

Mỗi câu đi kèm một đoạn ngắn, thường chỉ 25 tới 150 từ. Không có bài đọc dài nhiều trang như bản giấy cũ. Điều đó có nghĩa là bạn không cần đọc nhanh ba trang văn học thế kỷ 19; bạn cần hiểu thật kỹ một đoạn ngắn và biết câu hỏi đang đo điều gì.

Hai miền sau, Conventions và Expression of Ideas, là chỗ mà vốn từ ít quyết định nhất. Một câu hỏi về dấu chấm phẩy không cần bạn biết nghĩa của mọi từ trong câu; nó cần bạn nhận ra đâu là mệnh đề độc lập.

Conventions: nơi quy tắc thắng vốn từ

Học sinh Việt Nam học ngữ pháp tiếng Anh nhiều năm, nhưng thường là ngữ pháp kiểu "chọn thì đúng" chứ không phải ngữ pháp dấu câu. Trong khi đó, phần lớn câu Conventions của SAT xoay quanh một nhóm quy tắc nhỏ và lặp lại:

1. Hai mệnh đề độc lập không được nối chỉ bằng dấu phẩy. Cần dấu chấm, dấu chấm phẩy, hoặc dấu phẩy cộng liên từ (and, but, so...).
2. Dấu hai chấm đứng sau một mệnh đề độc lập hoàn chỉnh, để giới thiệu danh sách, giải thích hoặc ví dụ.
3. Cụm bổ sung chen giữa câu phải được đóng mở bằng cùng một loại dấu: hai dấu phẩy, hai gạch ngang, hoặc hai ngoặc đơn.
4. Chủ ngữ và động từ hoà hợp về số, kể cả khi giữa chúng có một cụm giới từ dài.
5. Không đặt dấu phẩy giữa chủ ngữ và động từ, hoặc giữa động từ và tân ngữ.

Câu mẫu

The research team collected soil samples from twelve sites across the valley ______ each sample was then tested for nitrogen and phosphorus levels.

A) valley, each B) valley; each C) valley each D) valley, and, each

Bạn không cần biết "phosphorus" là gì. Bạn chỉ cần thấy hai bên đều là mệnh đề độc lập (có chủ ngữ và động từ riêng), nên cần dấu chấm phẩy: đáp án B. Đáp án A là lỗi nối câu bằng dấu phẩy, C thiếu dấu, D đặt dấu phẩy thừa sau "and".

Với năm quy tắc trên, nhiều bạn chuyển từ đúng khoảng một nửa lên đúng gần hết số câu Conventions sau vài tuần luyện đều. Đây là phần tăng nhanh nhất của cả bài thi Reading and Writing.

Từ nối và tổng hợp ghi chú: lô-gíc trước, từ sau

Câu transitions cho hai câu và hỏi từ nối nào đúng. Có bốn quan hệ chính cần nhận ra: tương phản (however, nevertheless), hệ quả (therefore, as a result), bổ sung (moreover, in addition), ví dụ (for instance). Việc của bạn là xác định quan hệ giữa hai câu trước khi nhìn đáp án. Nếu câu sau nói điều ngược kỳ vọng từ câu trước, đó là tương phản, và bạn loại ngay mọi từ nối thuộc nhóm khác.

Câu rhetorical synthesis cho một danh sách ghi chú gạch đầu dòng và yêu cầu: "The student wants to emphasize a difference between the two studies. Which choice most effectively uses relevant information from the notes to accomplish this goal?" Đây gần như là câu hỏi lô-gíc thuần. Đọc kỹ mục tiêu (emphasize a difference), rồi chọn đáp án làm đúng mục tiêu đó. Những đáp án nhiễu thường đúng sự thật theo ghi chú nhưng làm một việc khác: nêu điểm giống, hoặc chỉ nói về một nghiên cứu.

Hai dạng này có một điểm chung đáng mừng: bạn trả lời đúng bằng cách hỏi "câu này đang làm việc gì?", không phải bằng cách hiểu mọi từ.

Phần cần vốn từ: đừng bỏ, nhưng đừng chờ

Craft and Structure, nhất là câu nghĩa từ trong ngữ cảnh, vẫn cần vốn từ, và vốn từ lớn chậm. Nhưng có hai cách để không mất quá nhiều điểm ở đây trong lúc chờ:

• Đoán từ bằng ngữ cảnh trước khi nhìn đáp án. Che bốn lựa chọn, tự điền một từ tiếng Việt vào chỗ trống dựa trên câu xung quanh. Sau đó mới tìm đáp án gần nhất. Cách này giảm việc bị một từ quen mặt nhưng sai nghĩa kéo đi.
• Học từ theo lớp từ học thuật hay gặp, không học danh sách dài ngẫu nhiên. Những từ mô tả thái độ và lập luận (undermine, corroborate, tentative, underscore, qualify) xuất hiện lặp lại vì chúng là từ vựng của văn bản học thuật nói chung.

Với câu Information and Ideas, kỹ năng chính là tìm bằng chứng trong đoạn cho mỗi lựa chọn. Đó là một chủ đề riêng, liên quan chặt tới việc tránh các đáp án nghe hợp lý mà không có bằng chứng, được bàn trong bài sợ bẫy đáp án trong Reading and Writing SAT.

Sắp giờ luyện theo điểm thu về

Nếu bạn có 5 giờ mỗi tuần cho Reading and Writing, đừng chia đều cho bốn miền. Một cách chia hợp lý khi tiếng Anh chưa mạnh:

Sau khoảng 4 tuần, khi Conventions và Expression of Ideas đã ổn định, chuyển dần giờ sang hai miền còn lại. Đến lúc đó, phần vốn từ bạn tích luỹ song song cũng đã có thời gian lớn thêm.

Nếu bạn luyện trong NEMO SAT, báo cáo chẩn đoán tách 4 miền Reading and Writing và xếp 3 việc làm trước theo số câu mất nhân trọng số miền chia giờ học ước tính. Đó là đúng phép tính mà bảng trên làm bằng tay: ưu tiên chỗ nhiều điểm nhất cho mỗi giờ.

Đừng nhầm điểm tăng với tiếng Anh giỏi lên

Một điều cần tỉnh táo: điểm Reading and Writing tăng nhờ quy tắc không có nghĩa là tiếng Anh của bạn đã đủ cho đại học Mỹ. Điểm SAT phản ánh những gì bài thi đo, và bài thi này đo có chọn lọc. Nếu bạn định du học, bạn vẫn cần đọc nhiều, viết nhiều, song song với luyện thi.

Nhưng đó là lý do để làm cả hai việc cùng lúc, không phải lý do để đợi. Điểm Conventions tăng trong một tháng giúp bạn có động lực và có dư địa thời gian; vốn từ tăng trong sáu tháng giúp bạn đẩy những miền còn lại.

Còn một chỗ hay mất điểm nữa không liên quan tới hiểu hay không hiểu: hết giờ. 32 phút cho 27 câu là nhịp chặt với người đọc chậm. Nếu bạn thấy mình hay bỏ trống vài câu cuối, hãy xem bài Reading and Writing SAT làm không kịp giờ để luyện nhịp riêng.

Ba tuần đầu cụ thể

• Tuần 1: học và luyện năm quy tắc dấu câu ở trên, mỗi ngày 10 câu Conventions. Ghi lại quy tắc nào bạn còn sai.
• Tuần 2: luyện transitions bằng cách gọi tên quan hệ trước khi xem đáp án. Thêm câu tổng hợp ghi chú. Tiếp tục 5 câu Conventions mỗi ngày để giữ.
• Tuần 3: làm một module 27 câu có giờ. So số câu sai theo miền với module đầu tiên bạn làm.

Nếu Conventions và Expression of Ideas giảm rõ số câu sai, bạn đã có bằng chứng rằng điểm có thể tăng trước vốn từ. Để đặt bước này vào một kế hoạch dài hơn đến ngày thi, xem trang lộ trình luyện SAT.

Tuấn không cần 3000 từ mới để lấy lại 6 câu dấu câu và từ nối. Cậu cần năm quy tắc, bốn quan hệ lô-gíc, và ba tuần luyện đều. Phần vốn từ sẽ tới sau, và khi nó tới, điểm sẽ có thêm một nấc nữa để lên.