Làm đề SAT thật nhiều có tăng điểm không: hiểu lầm phổ biến

Trong nhóm chat ôn thi của lớp 11A, có người gửi một thư mục tên "40 đề SAT full" kèm dòng "cày hết là 1500". Hai mươi phút sau đã có mười bảy lượt thả tim. Duy tải về ngay tối đó và đặt mục tiêu mỗi ngày một đề.

Ba tuần sau, Duy đã làm mười tám đề. Điểm của cậu đi thế này: 1280, 1310, 1290, 1300, 1320, 1290, 1310... Con số dao động trong khoảng 40 điểm và không đi lên. Cậu kết luận mình "chạm trần", có lẽ không đủ giỏi cho 1500.

Duy không chạm trần. Cậu đang tin vào một câu nói rất phổ biến: làm càng nhiều đề, điểm càng tăng. Bài này xem câu nói đó đúng ở đâu, sai ở đâu, và điều gì mới thật sự đưa điểm lên.

Vì sao ai cũng tin câu này

Niềm tin này không vô căn cứ. Nó có ba chỗ dựa, và mỗi chỗ đều đúng một phần.

Nó từng đúng với chính bạn. Mấy đề đầu tiên thường tăng điểm thật. Lần đầu, bạn chưa quen giao diện, chưa biết phân bổ 32 phút cho 27 câu, chưa biết dạng câu nào sẽ xuất hiện. Đề thứ hai, thứ ba gỡ bớt những bỡ ngỡ đó, và điểm nhảy 50-80 điểm là chuyện thường. Não bạn ghi nhớ: làm đề thì tăng điểm.

Nó có vẻ giống cách học ở trường. Nhiều bạn đã ôn thi vào lớp 10 bằng cách giải hàng chục đề các năm, và nó hiệu quả. Nhưng ở đó, thường có thầy cô chữa từng đề, chỉ ra lỗi. Phần chữa đề mới là phần làm bạn giỏi lên; phần làm đề chỉ tạo ra nguyên liệu cho việc chữa.

Nó cho cảm giác chăm chỉ đo được. "Hôm nay làm xong một đề" là một việc có đầu có cuối, dễ đếm, dễ khoe. "Hôm nay hiểu ra vì sao mình hay chọn nhầm đáp án có từ tuyệt đối" khó thấy hơn nhiều, dù giá trị hơn nhiều.

Bằng chứng ngược: đề đo, đề không sửa

Hãy nghĩ về một đề SAT như một chiếc cân. Cân cho bạn biết cân nặng hôm nay. Bước lên cân mười lần mỗi ngày không làm bạn nhẹ đi. Muốn nhẹ đi thì phải thay đổi điều gì đó giữa các lần cân.

Một đề đầy đủ làm đúng việc đó: nó đo. Nó cho bạn một con số và một danh sách câu sai. Nhưng nếu giữa đề thứ 5 và đề thứ 20 bạn không thay đổi gì trong cách hiểu hay cách làm, thì đề thứ 20 chỉ đo lại cùng một con người. Điểm sẽ dao động quanh cùng một chỗ, vì mỗi đề có một ít may rủi.

Dấu hiệu bạn đang rơi vào bẫy này:

• Điểm của năm đề gần nhất dao động trong khoảng 30-50 điểm và không có xu hướng đi lên.
• Bạn sai những câu cùng loại ở nhiều đề khác nhau: ví dụ câu Transitions sai ở đề 4, đề 9, đề 13.
• Bạn không nhớ nổi ba câu sai của đề hôm qua là câu gì.
• Thời gian bạn xem lại đề ít hơn thời gian bạn làm đề.

Nếu bạn có hai dấu hiệu trở lên, đề tiếp theo gần như chắc chắn sẽ cho một con số giống đề trước.

Một ví dụ: cùng một lỗi, năm đề liền

Đây là dạng câu Duy sai lặp lại. Ví dụ tự soạn:

Researchers expected the new irrigation method to reduce water use on the farms. ______, the farms using it consumed slightly more water than before, because workers ran the system longer to compensate for its lower pressure.

A) Similarly B) For instance C) Surprisingly D) Therefore

Đáp án C. Câu trước nói kỳ vọng giảm, câu sau nói thực tế tăng: đây là quan hệ trái với kỳ vọng. "Therefore" sai vì kết quả không đi theo kỳ vọng. "Similarly" và "For instance" sai vì câu sau không lặp lại hay minh hoạ câu trước.

Duy sai câu kiểu này ở năm đề khác nhau, lần nào cũng chọn "Therefore". Mỗi lần xem đáp án, cậu nghĩ "à, đọc vội". Nhưng đó không phải đọc vội: cậu có thói quen chọn từ nối nguyên nhân hệ quả mỗi khi thấy hai câu cùng nói về một chủ đề. Chừng nào chưa gọi đúng tên thói quen đó, cậu sẽ sai nó ở đề thứ 30 y như ở đề thứ 5.

Mười tám đề đã cho Duy đủ dữ liệu. Thứ còn thiếu là việc đọc dữ liệu đó.

Điều đúng hơn: đề là điểm kiểm, không phải đường đi

Câu nói chính xác hơn là: làm đề đều đặn để đo, luyện có mục tiêu để tăng. Đề đầy đủ có ba việc chính đáng:

1. Đo điểm hiện tại trên một bài có đủ hai module và module 2 thích ứng.
2. Tìm ra miền và nguyên nhân mất điểm, nếu bạn phân tích câu sai.
3. Luyện sức bền và nhịp cho một bài thi dài hơn hai tiếng.

Phần "tăng điểm" xảy ra ở khoảng giữa hai đề: luyện miền yếu bằng bộ câu ngắn có lời giải, làm lại câu sai theo lịch, luyện module có giờ nếu thiếu thời gian.

Tần suất bao nhiêu là hợp lý? Với phần lớn người ôn trong 3-4 tháng, một bài đo đầy đủ mỗi 3-4 tuần là đủ để thấy chuyển biến. Đo dày hơn thì khoảng giữa hai lần quá ngắn để kịp sửa gì. Đó cũng là nhịp đo lại mà lộ trình của NEMO SAT dùng. Tuần cuối trước ngày thi có thể đo dày hơn để luyện sức bền, nhưng đó là giai đoạn khác.

Chữa một đề trong 60 phút

Nếu bạn đã làm xong một đề, đừng làm đề tiếp theo ngay. Dành một giờ cho việc chữa:

• 15 phút: liệt kê mọi câu sai và câu đoán, ghi miền của từng câu.
• 20 phút: với mỗi câu, viết một dòng vì sao sai: thiếu kiến thức, đọc sai yêu cầu, hết giờ, hay bất cẩn lặp lại.
• 15 phút: đếm. Miền nào nhiều câu sai nhất? Nguyên nhân nào nhiều nhất?
• 10 phút: chọn một hai việc cho tuần tới, ví dụ "luyện Transitions, tập gọi tên quan hệ giữa hai câu trước khi nhìn phương án".

Những câu sai đó nên đi vào một sổ lỗi SAT để quay lại theo lịch. Còn việc luyện miền giữa hai lần đo được hướng dẫn trong bài luyện SAT theo miền nội dung.

Khi nào làm nhiều đề thật sự có ích

Để công bằng với câu nói ban đầu: có những lúc làm thêm đề là đúng.

• Khi bạn mới bắt đầu. Hai ba đề đầu tiên giúp quen dạng và giao diện. Điểm tăng lúc này là thật, chỉ là nó sẽ chững lại.
• Khi lỗi chủ yếu là hết giờ. Nếu bạn biết làm mà không kịp, luyện nhịp trong điều kiện thi thật có tác dụng. Nhưng ngay cả khi đó, một module có giờ 32 hoặc 35 phút thường hiệu quả hơn cả đề hai tiếng.
• Hai ba tuần cuối trước ngày thi. Lúc này mục tiêu là sức bền và sự ổn định, không phải học thêm kiến thức.

Ngoài ba trường hợp đó, đề thứ n+1 cho bạn ít hơn nhiều so với một giờ chữa đề thứ n.

Sau ba tuần đổi cách, Duy làm ít đề hơn hẳn: hai đề thay vì mười tám. Đề thứ hai cho 1370. Cậu không giỏi lên nhờ đề đó; cậu giỏi lên nhờ hai tuần ở giữa, và đề chỉ đo lại điều đã xảy ra. Nếu bạn muốn biết điểm hiện tại của mình cách mục tiêu bao xa trước khi quyết định luyện gì, hãy bắt đầu với điểm SAT mục tiêu của bạn.