Sợ câu khó SAT Math ở module 2 bản khó và cách chia giờ

Tuấn bấm sang module 2 của phần Math. Câu đầu tiên là một phương trình đường tròn chưa ở dạng chuẩn, kèm một tham số k. Câu thứ hai là hệ phương trình hỏi giá trị nào của a làm hệ vô nghiệm. Câu thứ ba có một bảng số liệu dài. Tay cậu bắt đầu lạnh. Cậu dành gần 4 phút cho câu 1, vẫn chưa ra, và đồng hồ đếm ngược bắt đầu trông như một lời đe doạ. Đến cuối module, Tuấn bỏ trống 3 câu ở gần cuối, trong đó có một câu thống kê mà bình thường cậu làm trong 40 giây.

Nếu bạn từng trải qua cảnh này, điều đầu tiên cần biết là: gặp câu khó ở module 2 không phải dấu hiệu bạn đang làm tệ. Ngược lại. Bài này nói về nỗi sợ riêng của khoảnh khắc đó, những dạng câu khó hay xuất hiện, và một cách chia 35 phút để câu khó không kéo theo cả những câu bạn làm được.

Gặp câu khó nghĩa là bạn đang ở đúng chỗ

Digital SAT chọn bản module 2 dựa trên kết quả module 1. Nếu bạn thấy module 2 khó hơn rõ rệt, nhiều khả năng bạn đã làm tốt module 1 và được đưa vào bản có trần điểm cao hơn. Chi tiết cơ chế này có trong bài module thích ứng của Digital SAT hoạt động thế nào; ở đây chỉ cần giữ lấy một ý: cảm giác "sao khó thế" là tin tốt đội lốt tin xấu.

Nỗi sợ nảy sinh vì bạn so module 2 với module 1. Ở module 1, bạn quen trả lời nhanh và chắc. Sang module 2, tỉ lệ câu khó tăng lên, và não diễn giải điều đó thành "mình đang tụt". Thật ra, trong bản khó, không ai kỳ vọng bạn làm đúng hết. Điểm cao vẫn đạt được khi bỏ vài câu khó nhất, miễn là bạn không để mất những câu còn lại.

Một điều nữa: SAT không trừ điểm câu sai. Bỏ trống một câu luôn tệ hơn đoán.

Những dạng câu khó hay gặp

Câu khó ở SAT Math hiếm khi khó vì kiến thức cao. Chúng khó vì cách đặt vấn đề: có tham số, có điều kiện ẩn, hoặc cần nhận ra một dạng quen dưới một vẻ ngoài lạ. Một số dạng lặp lại:

• Hệ phương trình có tham số: tìm giá trị để hệ vô nghiệm hoặc vô số nghiệm. Mấu chốt là so sánh tỉ lệ hệ số.
• Phương trình bậc hai có tham số: tìm k để phương trình có đúng một nghiệm, dùng biệt thức bằng 0.
• Đường tròn chưa ở dạng chuẩn: phải hoàn thành bình phương để tìm tâm và bán kính.
• Hàm mũ và tăng trưởng: đọc đúng chu kỳ khi đề cho tăng theo tháng mà hỏi theo năm, hoặc ngược lại.
• Phần trăm chồng phần trăm: giảm 20% rồi tăng 20% không về giá gốc.
• Hình học có góc và cung: tỉ lệ độ dài cung, liên hệ với radian.
• Câu thống kê có điều kiện ẩn: thêm một giá trị vào tập dữ liệu thì trung vị, trung bình thay đổi thế nào.

Nếu bạn nhìn danh sách này và thấy quen phần lớn, điều đó đúng với nhiều học sinh Việt Nam. Chỗ khó thường là nhận ra dạng nhanh khi nó được viết bằng tiếng Anh và trong một ngữ cảnh lạ.

Câu mẫu

In the xy-plane, the graph of x² + y² - 6x + 8y = k is a circle with radius 7. What is the value of k?

Hoàn thành bình phương: (x - 3)² + (y + 4)² = k + 9 + 16 = k + 25. Bán kính 7 nên k + 25 = 49, suy ra k = 24.

Câu này làm nhiều bạn chùn tay vì trông lạ, nhưng toán ở đây là lớp 10. Cảm giác sợ đến từ vẻ ngoài, không từ độ khó thật. Nhận ra điều này trong phòng thi chiếm một nửa trận chiến.

Chia 35 phút thành hai lượt

Sai lầm của Tuấn không phải là không giải được câu 1. Đó là để câu 1 ăn 4 phút ngay đầu module, trong khi 21 câu còn lại chưa ai đụng tới. Một cách chia giờ an toàn hơn:

Một vài quy tắc đi kèm:

• Giới hạn 90 giây cho câu lạ ở lượt một. Nếu sau 90 giây bạn chưa thấy hướng đi, chọn một đáp án hợp lý nhất (hoặc điền một con số với câu tự điền), đánh dấu, rồi đi tiếp. Bạn không bỏ câu đó; bạn chỉ dời nó.
• Không làm theo thứ tự nếu thứ tự đang hại bạn. Câu 1 khó với bạn không có nghĩa câu 2 cũng khó với bạn. Cái "khó" là khó với riêng mỗi người: một câu thống kê có thể là câu dễ nhất với Tuấn dù nằm gần cuối. Lượt một là để gom hết những câu như thế.
• Lượt hai chọn câu có khả năng ra nhất. Không quay lại theo thứ tự số câu; quay lại câu mà lượt một bạn đã thấy le lói hướng giải.
• Hai phút cuối không giải gì mới. Chỉ kiểm để chắc chắn mọi câu có đáp án.

Nếu bạn đã có một câu từng dùng Desmos để kiểm nhanh, như tìm giao điểm hay nghiệm, lượt hai là lúc tốt để dùng nó. Cách luyện Desmos cho quen tay có trong bài dùng máy tính Desmos trong SAT Math.

Luyện để nỗi sợ nhỏ lại trước ngày thi

Nỗi sợ câu khó giảm khi bạn đã gặp đủ nhiều câu khó ở điều kiện giống thật. Một vài cách:

1. Luyện riêng các dạng khó theo nhóm. Mỗi tuần chọn một dạng trong danh sách ở trên, làm 10 câu dạng đó. Mục tiêu không phải giải hết, mà là rút ngắn thời gian nhận ra dạng.
2. Tập quy tắc 90 giây trong module có giờ. Rất nhiều bạn biết quy tắc này nhưng không dám dùng trong phòng thi vì cảm thấy "bỏ cuộc". Nếu đã tập nhiều lần ở nhà, bạn sẽ làm được theo phản xạ.
3. Ghi thời gian mỗi câu khi xem lại. Sau một module có giờ, ghi lại câu nào bạn mất trên 2 phút. Nếu phần lớn là những câu bạn cuối cùng vẫn sai, đó là thời gian đáng lẽ dành cho câu khác.
4. Tập bình tĩnh bằng một thói quen cố định. Khi gặp câu lạ, hít một hơi, đọc lại câu hỏi cuối cùng, viết "Tìm: ..." lên nháp. Một động tác quen giúp não thoát khỏi phản ứng hoảng.

Thứ bạn đang tập không phải là giải được mọi câu khó, mà là không để câu khó lấy thời gian của câu dễ. Chênh lệch đó thường đáng giá hơn một câu khó giải thêm được.

Khi nào mới nên dồn sức vào câu khó

Không phải ai cũng nên dành nhiều giờ luyện cho câu khó nhất. Nếu bạn còn sai câu dễ ở module 1, hoặc chưa vào được bản module 2 khó một cách đều đặn, giờ luyện nên đi vào độ chính xác trước. Luyện câu khó chỉ sinh điểm khi bạn thực sự được gặp chúng trong bài thi.

Một dấu hiệu tốt để chuyển trọng tâm: trong ba lần làm thử gần nhất, bạn đều vào bản khó và số câu sai ở nhóm câu thường đã về gần 0. Lúc đó, mỗi câu khó giải thêm được là điểm thật. Nếu bạn luyện trong NEMO SAT, báo cáo chẩn đoán tách nguyên nhân "hết giờ" khỏi "thiếu nền", nên bạn biết được câu khó của mình đang mất vì chưa biết cách giải hay vì bị dồn giờ.

Để biết khoảng điểm Math nào đủ cho danh sách trường của bạn, và vì thế có cần chinh phục các câu khó nhất hay không, hãy xem trang điểm SAT mục tiêu của bạn. Có những mục tiêu mà bạn đạt được mà không cần giải câu khó nhất nào cả.

Lần sau khi mở module 2 và thấy một câu lạ ngay đầu, hãy nhớ lại cảnh của Tuấn và làm khác đi: 15 giây phân loại, 90 giây thử, rồi đánh dấu và đi tiếp. Câu khó vẫn sẽ ở đó chờ bạn ở lượt hai. Những câu bạn làm được thì không nên phải chờ.