Một phút chuẩn bị: ghi gì và không ghi gì

Part 2 cho một phút và một tờ giấy nháp trước khi nói. Cách dùng một phút này khác biệt rõ giữa bài nói band 6 và bài nói band 7.

Việc đầu tiên là chọn nội dung, không phải nghĩ từ vựng

Nhiều người dùng cả một phút để nghĩ từ tiếng Anh, rồi tới lúc nói mới phát hiện mình không có gì để kể. Đó là thứ tự ngược.

Mười lăm giây đầu chỉ để quyết định: kể về ai, về cái gì, câu chuyện nào. Quyết rồi thì không đổi nữa, kể cả khi bạn nghĩ ra lựa chọn hay hơn — đổi giữa chừng là cách chắc chắn nhất để hết giờ mà chưa có dàn ý.

Ghi từ khoá, không ghi câu

Đây là lời khuyên quan trọng nhất về một phút chuẩn bị, và nó có lý do kỹ thuật chứ không phải một quy ước.

Nếu bạn viết câu hoàn chỉnh, bạn sẽ đọc chúng. Giọng đọc khác giọng nói rất rõ: ngữ điệu phẳng, không có chỗ ngập ngừng tự nhiên, mắt cắm xuống giấy. Tiêu chí Fluency and Coherence trừ điểm cho lối nói này.

Từ khoá thì ngược lại: chúng nhắc bạn nội dung nhưng buộc bạn tự dựng câu, và câu tự dựng luôn nghe tự nhiên hơn.

Ghi theo bốn gạch đầu dòng của cue card

Cue card luôn có ba tới bốn gạch đầu dòng. Chúng không phải gợi ý tuỳ chọn; chúng là cấu trúc bài nói được cho sẵn.

Ghi hai tới ba từ khoá cho mỗi gạch đầu dòng. Bốn dòng, mỗi dòng ba từ — đó là toàn bộ giấy nháp bạn cần, và nó đủ để nói hai phút.

Dành mười giây cuối cho phần mở đầu

Câu đầu tiên khó nhất, vì lúc đó bạn chưa vào nhịp. Nghĩ trước câu mở đầu giúp bạn khởi động trơn tru thay vì ngập ngừng ngay từ giây đầu.

Nhưng chỉ nghĩ một câu, không nghĩ cả đoạn. Một câu mở đầu chuẩn bị trước nghe tự nhiên; một đoạn mở đầu học thuộc thì nghe rất rõ là học thuộc.

Được nhìn giấy nháp trong lúc nói

Hoàn toàn được phép, và bạn nên nhìn. Điều cần tránh là nhìn liên tục hoặc đọc theo dòng.

Cách dùng đúng: liếc xuống khi chuyển sang gạch đầu dòng tiếp theo, rồi ngẩng lên nói. Nếu giấy nháp chỉ có từ khoá thì việc này tự nhiên xảy ra, vì không có gì để đọc cả.

Luyện riêng một phút chuẩn bị

Lấy mười cue card, và với mỗi cái chỉ làm đúng phần chuẩn bị: một phút, ghi giấy nháp, rồi dừng. Không nói.

Bài tập này rẻ và luyện đúng kỹ năng quyết định nhanh dưới sức ép, vốn là chỗ hỏng thật sự của phần lớn người học ở Part 2. Sau mười lần, việc chọn nội dung trong mười lăm giây trở thành phản xạ.

Câu hỏi thường gặp

Có được viết bằng tiếng Việt trên giấy nháp không?

Được. Giấy nháp không được chấm và không ai đọc nó. Nếu ghi tiếng Việt giúp bạn nghĩ nhanh hơn thì cứ ghi tiếng Việt.

Nếu nghĩ không ra gì trong một phút thì sao?

Chọn bất cứ thứ gì bạn nhớ rõ rồi diễn giải đề cho vừa với nó. Nói lệch đề một chút mà trôi chảy vẫn tốt hơn im lặng vì không tìm được ví dụ hoàn hảo.