Lớp mấy nên thi IELTS: sai lầm cho con thi quá sớm

Mùa hè năm lớp 10, cả nhóm bạn của con gái chị Phương rủ nhau đăng ký thi IELTS. "Thi cho biết", "thi sớm cho có điểm", "để còn thi lại nếu chưa được". Chị thấy hợp lý, đóng lệ phí. Con thi được 5.0. Trường con nhắm đòi 6.5. Con buồn cả tuần, và sau đó suốt nửa năm, mỗi khi nhắc tới IELTS là con nói "con không hợp với thi cử".

Không có gì sai khi một học sinh lớp 10 đi thi IELTS. Sai lầm nằm ở chỗ đăng ký thi khi chưa biết con đã sẵn sàng chưa, và khi mục đích của lần thi ấy không rõ. Bài này nói về sai lầm đó: dấu hiệu nhận ra, cái giá thật, và cách sửa bằng một bước đo trước khi đăng ký.

Lớp mấy không phải là câu hỏi đúng

Phụ huynh hay hỏi "lớp mấy nên thi IELTS". Câu hỏi này giả định có một tuổi chuẩn. Nhưng một học sinh lớp 9 đã ở mức 6.5 và một học sinh lớp 12 đang ở 5.0 cần hai câu trả lời hoàn toàn khác nhau.

Câu hỏi đúng hơn có hai phần:

1. Con cần điểm vào lúc nào? Điểm IELTS có hạn hiệu lực (phổ biến là hai năm, kiểm lại quy định của trường và đơn vị tổ chức thi). Thi quá sớm có thể khiến điểm hết hạn trước khi nộp hồ sơ.
2. Con đã sẵn sàng đạt mức cần chưa? Nếu chưa, lần thi ấy chủ yếu tốn tiền và lấy đi sự tự tin.

Dấu hiệu gia đình đang đẩy con thi quá sớm

Lý do đăng ký là bạn bè cũng thi. Thi theo nhóm cho cảm giác an toàn, nhưng mỗi đứa trẻ đang ở một điểm khác nhau.

Chưa có một bài thi thử bốn kỹ năng nào. Điểm tiếng Anh ở trường, dù cao, không cho biết band IELTS. Điểm 9 môn tiếng Anh lớp 10 có thể đi cùng Writing IELTS 5.0.

Kỹ năng thấp nhất còn cách mức cần xa. Nếu trường đòi mỗi kỹ năng 6.0 mà Writing con đang 5.0, thi bây giờ gần như chắc chắn chưa đủ.

Con nói chưa sẵn sàng và bị gạt đi. Con thường biết mình ở đâu hơn bố mẹ nghĩ. Câu "con chưa sẵn sàng" đáng được hỏi thêm "vì sao" thay vì "thi cho biết thôi mà".

Hạn nộp còn rất xa. Nếu cần điểm vào năm lớp 12 mà thi ở hè lớp 10, điểm có thể hết hạn đúng lúc cần.

Cái giá thật của việc thi sớm

Về tiền

Lệ phí thi IELTS là một khoản đáng kể với nhiều gia đình (mức cụ thể kiểm lại trên trang chính thức của đơn vị tổ chức thi). Một lần thi chưa sẵn sàng là một khoản tiêu mà gần như không mang lại gì cho hồ sơ. Nếu con phải thi hai, ba lần mới đạt, tổng lệ phí có thể tương đương một phần đáng kể của chi phí học.

Về tâm lý

Đây là cái giá lớn hơn, và khó thấy hơn. Một học sinh thi được 5.0 khi cần 6.5 thường không nghĩ "mình chưa học đủ". Con nghĩ "mình kém". Niềm tin này có thể làm con né học IELTS nhiều tháng, hoặc học trong trạng thái sợ hãi, cả hai đều làm chậm tiến bộ.

Với những học sinh vốn đã lo thi cử, một lần thi thất bại sớm còn có thể làm tăng lo âu cho lần thi thật về sau.

Về thời gian

Nghe lạ, nhưng thi sớm có thể làm mất thời gian. Trước kỳ thi, con thường bỏ việc học kỹ năng để chuyển sang luyện đề. Sau kỳ thi, con cần thời gian để lấy lại tinh thần. Tổng cộng có thể mất một hai tháng không tiến bộ thật.

Hai bạn lớp 11, hai cách đăng ký

Hai học sinh minh hoạ, cùng lớp 11, cùng cần 6.5 với mỗi kỹ năng từ 6.0 trước tháng 12 năm lớp 12.

Trước (thi sớm): Bạn thứ nhất đăng ký thi vào tháng 3 lớp 11 vì bạn bè thi. Chưa làm bài thi thử nào. Kết quả 5.5, Writing 5.0. Con thất vọng, bỏ học hai tháng. Tháng 6 bắt đầu lại, thi lần hai vào tháng 10 lớp 12, được 6.5 nhưng Writing 5.5, chưa đủ. Thi lần ba tháng 11, vừa kịp. Ba lần lệ phí, một năm căng thẳng.

Sau (đo trước): Bạn thứ hai làm một bài chẩn đoán vào tháng 3 lớp 11, biết Writing là kỹ năng yếu nhất. Dồn sức vào Writing sáu tháng. Tháng 9 lớp 12 đo mức sẵn sàng, thấy Writing đã chạm 6.0 ở các lần thi thử. Đăng ký thi tháng 10, đạt. Một lần lệ phí.

Ví dụ này không hứa rằng đo trước thì chắc chắn đạt ngay lần đầu. Nhưng nó cho thấy đo trước làm giảm số lần thi "cho biết".

Sửa sai lầm: đo trước khi đăng ký

Cách sửa rất đơn giản: không đăng ký thi khi chưa có một phép đo sẵn sàng. Phép đo này nên có đủ bốn kỹ năng, trong đó Writing và Speaking được chấm theo tiêu chí, và nên được làm trong điều kiện gần với thi thật (đủ thời gian, không tra cứu).

Ở Nemo12, có đo mức sẵn sàng trước khi đặt lịch thi. Sẵn sàng cũng là bước cuối trong năm bước của hành trình học (Mục tiêu, Chẩn đoán, Khoảng cách, Lộ trình, Sẵn sàng), nghĩa là việc đặt lịch thi đến sau một phép đo chứ không đến trước.

Nói với con thế nào khi quyết định lùi ngày thi

Lùi ngày thi đôi khi khó hơn đăng ký, vì con có thể đã nói với bạn bè, hoặc đã tự đặt kỳ vọng. Cách nói có ảnh hưởng lớn tới việc con coi quyết định này là một bước lùi hay một bước chuẩn bị.

Tránh nói "con chưa đủ trình". Câu này nhắm vào con người, không nhắm vào kết quả đo. Thay vào đó, hãy dựa vào con số: "Bài thi thử vừa rồi cho thấy Writing đang ở 5.5, trường cần 6.0. Mình dời thi hai tháng để con có thời gian cho phần ấy, con thấy thế nào?" Câu này nói rõ lý do, gắn với một kỹ năng cụ thể, và mời con tham gia quyết định.

Nếu con muốn thi ngay dù kết quả đo chưa đủ, hãy nghe lý do. Có khi con có một lý do chính đáng mà bố mẹ chưa biết, ví dụ một hồ sơ sớm cần điểm dù chưa cao. Có khi đó chỉ là áp lực từ bạn bè. Cả hai trường hợp đều cần được nói ra trước khi đóng lệ phí.

Khi thi sớm là hợp lý

Có những trường hợp thi sớm là quyết định tốt:

• Con đã ở mức cần từ sớm, và thi để có điểm dùng cho các hồ sơ sớm (ví dụ chương trình mùa hè, học bổng yêu cầu điểm).
• Con cần trải nghiệm phòng thi thật, và gia đình chấp nhận chi phí như một khoản luyện tập, với kỳ vọng rõ ràng rằng kết quả không phải là mục tiêu.
• Hạn hiệu lực của điểm vẫn phủ được mùa nộp hồ sơ.

Điểm chung của cả ba trường hợp: lý do thi rõ, và cả nhà biết trước mình đang mong gì từ lần thi ấy.

Đọc tiếp

Nếu gia đình đang tính ngày thi, bài khi nào nên đi thi IELTS liệt kê các dấu hiệu sẵn sàng đo được. Nếu con vừa thi sớm và đang buồn, bài so điểm IELTS của con với con nhà người ta giúp gia đình nhìn kết quả ấy đúng mức. Và để thấy bước đo sẵn sàng nằm ở đâu trong cả con đường học, xem trang lộ trình luyện IELTS.