Chủ đề 2: Language analysis and awareness

Đây thường là chủ đề làm người học CELTA lo nhất, kể cả người dùng tiếng Anh rất giỏi. Dùng một cấu trúc đúng là một chuyện; giải thích được dạng, nghĩa và cách dùng của nó cho một người đang học là chuyện khác hẳn.

Bảy mảng của chủ đề

Thuật ngữ cơ bản để nói về dạng và cách dùng ngôn ngữ; ngữ pháp; từ vựng; ngữ âm; ý nghĩa thực tế của sự giống và khác nhau giữa các ngôn ngữ; tài liệu tra cứu; và các chiến lược để phát triển kiến thức ngôn ngữ của người học.

Ngữ pháp: nhìn vào cụm động từ và cụm danh từ

Syllabus yêu cầu một kiến thức nền vững về cách cụm động từ và cụm danh từ được tạo ra và dùng. Các ví dụ nó nêu tên: thì và thể (tense and aspect), dạng chủ động và bị động (voice), động từ khuyết thiếu kể cả cách diễn đạt nghĩa giả định, dạng có chia và không chia của động từ, thành phần trạng ngữ, và danh từ đếm được hay không đếm được.

Điều CELTA đòi không phải là thuộc thêm quy tắc, mà là phân tích được một cấu trúc theo ba mặt: dạng (form), nghĩa (meaning) và cách phát âm (phonology), bằng thuật ngữ đúng.

Từ vựng: một từ không chỉ là nghĩa của nó

Dạy một từ là dạy nghĩa, cách phát âm, cách viết, cách nó được tạo ra từ tiền tố, hậu tố hoặc ghép từ, và quan hệ của nó với các từ khác như từ đồng nghĩa hay từ thuộc một nhóm nghĩa.

Syllabus còn nhắc hai yếu tố ảnh hưởng tới việc chọn từ: từ đi kèm với nó (collocation), và văn phong của tình huống. Học viên dùng một từ đúng nghĩa nhưng sai văn phong vẫn nghe lạ, và đó là thứ giáo viên phải chỉ ra được.

Ngữ âm: âm, trọng âm và lời nói nối

Bạn cần một kiến thức làm việc được về các âm của tiếng Anh, và hiểu một số hiện tượng của lời nói nối: nối âm (linking), đồng hoá và nuốt âm (assimilation and elision), trọng âm từ và trọng âm câu, và ngữ điệu.

Trên thực tế, phần này có nghĩa là bạn phải đọc được và viết được ký hiệu phiên âm, và làm mẫu một câu theo cách người nói thật nói nó, chứ không đọc từng từ tách rời.

Tra cứu và so sánh ngôn ngữ

Bạn được kỳ vọng dùng tài liệu tra cứu để phân tích ngôn ngữ phục vụ việc dạy, và chỉ ra một số khác biệt quan trọng giữa ngôn ngữ của mình và một ngoại ngữ, rồi dùng hiểu biết ấy khi dạy.

Quy nạp hay diễn dịch

Syllabus nêu tên hai cách giới thiệu ngôn ngữ: quy nạp (inductive), khi học viên tự rút ra quy tắc từ ví dụ, và diễn dịch (deductive), khi quy tắc được đưa ra trước rồi mới tới ví dụ. Không cách nào luôn đúng. Điều bạn cần là chọn được cách hợp với nhóm học viên và với cấu trúc đang dạy.

Chủ đề này được đánh giá ở đâu

Bài viết chính là Language related tasks. Trong dạy thực hành, các tiêu chí về phân tích ngôn ngữ khi soạn bài và làm rõ nghĩa, dạng, cách phát âm khi dạy thuộc chủ đề này.