Ôn SAT phần nào trước: Math hay Reading and Writing

Lan Chi (nhân vật minh hoạ, lớp 11) vừa nhận kết quả bài đo đầy đủ đầu tiên: Math 640, Reading and Writing 590. Mẹ bảo "Reading thấp hơn thì ôn Reading trước". Anh họ đang học ở Mỹ nhắn "Math dễ lên nhất, dồn vào Math đi". Còn Lan Chi thì thích Math hơn, nên nghiêng về phía anh họ. Ba lời khuyên, hai hướng ngược nhau, và không ai nhìn vào bài làm.

Câu hỏi "ôn SAT phần nào trước" rất hay được trả lời theo sở thích, theo phần thấp hơn, hoặc theo kinh nghiệm của người khác. Cả ba đều có lúc đúng, nhưng đúng do may. Bài này đưa ra một cách chọn dựa trên chính bài làm của bạn: đếm câu mất, nhân với mức quan trọng của miền, chia cho số giờ cần để sửa. Phần có điểm cao hơn trên một giờ học được ưu tiên.

Vì sao "phần thấp hơn thì ôn trước" chưa đủ

Điểm tổng SAT là tổng hai phần, không có trọng số. Mỗi điểm Math và mỗi điểm Reading and Writing có giá như nhau trong tổng. Nghĩa là câu hỏi đúng không phải "phần nào thấp hơn", mà "một giờ học ở phần nào đổi ra nhiều điểm hơn".

Hai điều làm cho câu trả lời khác đi:

• Có những câu mất rẻ và những câu mất đắt. Một câu sai vì chưa biết quy tắc dấu chấm phẩy có thể sửa trong một buổi. Một câu sai vì chưa đọc kịp một đoạn văn học thuật có thể cần vài tháng tăng vốn từ.
• Phần thấp hơn chưa chắc là phần có nhiều điểm dễ lấy nhất. Lan Chi thấp hơn ở Reading and Writing, nhưng nếu phần lớn câu mất nằm ở miền cần vốn từ, giờ học ở đó sẽ đổi ra điểm chậm.

Nên quyết định cần ba con số, không phải một.

Phép tính: câu mất nhân trọng số, chia giờ học

Với mỗi miền trong tám miền, ước lượng ba thứ:

1. Số câu mất trong lần đo đầy đủ gần nhất.
2. Trọng số, tức miền đó chiếm phần lớn hay nhỏ của đề. College Board có công bố tỉ lệ gần đúng cho từng miền; kiểm lại trên trang chính thức. Nếu không muốn tra, dùng 1 cho mọi miền cũng tạm được ở lần đầu.
3. Giờ học ước tính để sửa phần lớn số câu mất đó. Đây là ước đoán, và nó dựa trên nguyên nhân sai: thiếu một quy tắc thì ít giờ, thiếu vốn từ hay thiếu nền rộng thì nhiều giờ.

Điểm ưu tiên của miền = câu mất x trọng số / giờ học.

Rồi cộng điểm ưu tiên của các miền mạnh nhất trong mỗi phần. Phần nào có miền đứng đầu bảng thì phần ấy lên trước. Thường bạn sẽ không chọn "cả phần", mà chọn một hai miền cụ thể, và phần thi chỉ là nơi các miền ấy nằm.

Làm phép tính với bài của Lan Chi

Lan Chi đếm câu mất theo miền và ghi nguyên nhân chính cho từng miền:

Dùng trọng số bằng 1 cho đơn giản, điểm ưu tiên là câu mất chia giờ:

Kết quả không khớp lời khuyên nào trong ba. Miền đứng đầu thuộc Reading and Writing (như mẹ nói), nhưng không phải vì phần này thấp hơn, và hai miền kế tiếp thuộc Math (như anh họ nói). Hai miền cần vốn từ, dù mất nhiều câu, xếp cuối vì mỗi giờ học ở đó đổi ra ít câu.

Quyết định của Lan Chi: bốn tuần đầu luyện song song Conventions và Data Analysis, xen Geometry ở cuối tuần vì nó rẻ. Vốn từ cho Information and Ideas không bỏ, mà đi một đường chậm riêng: 15 phút mỗi ngày, không kỳ vọng thấy điểm trong tháng đầu.

Đây cũng là cách báo cáo chẩn đoán của NEMO SAT xếp ba việc làm trước: theo số câu mất nhân trọng số miền chia giờ học ước tính. Làm bằng tay thì tốn khoảng nửa tiếng; điều quan trọng là có phép tính.

Các nhánh quyết định

Phép tính cho câu trả lời mặc định. Một vài điều kiện có thể lật nó:

Nhánh 1: trường hoặc ngành có yêu cầu từng phần. Một số chương trình, nhất là ngành kỹ thuật hay xét tuyển trong nước, đặt ngưỡng riêng cho Math hoặc xem kỹ điểm Math. Nếu điểm Math của bạn dưới ngưỡng ấy, Math lên trước bất kể phép tính nói gì, vì thiếu ngưỡng là thiếu điều kiện. Kiểm lại yêu cầu trên trang tuyển sinh của từng trường; bài chia điểm mục tiêu cho Math và Reading and Writing bàn kỹ hơn.

Nhánh 2: một phần bị hết giờ nặng. Nếu bạn đoán vội từ 4 câu trở lên ở cuối một module, nhịp là vấn đề lớn hơn nội dung ở phần đó. Phép tính theo miền vẫn đúng, nhưng thêm vào đó một module có giờ mỗi tuần cho phần bị hết giờ.

Nhánh 3: thời gian rất ngắn. Còn dưới 6 tuần, bỏ hẳn các miền có giờ học ước tính lớn. Chỉ lấy những miền rẻ nhất, ở bất kỳ phần nào.

Nhánh 4: hai phần có điểm ưu tiên gần bằng nhau. Chọn phần bạn ít thích hơn. Nghe ngược, nhưng phần bạn thích thì bạn sẽ tự tìm đến; phần bạn né cần được đặt vào lịch trước.

Những lý do chọn không nên dùng

"Mình thích Math hơn." Sở thích quyết định việc bạn có giữ lịch không, nên nó có giá trị, nhưng không phải để chọn thứ tự. Luyện phần mình thích là cách dễ nhất để ở lại vùng an toàn.

"Bạn mình ôn Reading trước và lên 150." Bảng câu mất của bạn ấy khác bảng của bạn. Lời khuyên hay nhất của người khác vẫn là lời khuyên cho bài làm của người khác.

"Math dễ lên nhất với học sinh Việt Nam." Đúng với nhiều người, như bài nâng điểm SAT Math đã phân tích. Nhưng nếu Math của bạn đã mất rất ít câu, phần còn lại khó lấy hơn phần bạn tưởng khó.

Khi nào đổi quyết định

Thứ tự ưu tiên không phải thứ chọn một lần cho cả mùa ôn. Làm lại phép tính sau mỗi lần đo lại, khoảng 3-4 tuần một lần. Các dấu hiệu cần đổi:

• Miền đang luyện đã mất từ 1 câu trở xuống qua hai lần đo: chuyển sang miền kế trong bảng.
• Nguyên nhân sai ở miền đang luyện chuyển từ thiếu nền sang hết giờ: bài toán đã đổi thành nhịp.
• Một miền trước đây rẻ, nay sửa mãi không giảm: có thể bạn đã ước giờ học quá thấp. Cập nhật con số và xếp lại.

Lan Chi làm lại phép tính sau bốn tuần. Conventions còn mất 2 câu, Data Analysis còn 2. Geometry đã về 0. Lần này Advanced Math đứng đầu, và nó thuộc Math. Không có gì mâu thuẫn: phần thi chưa bao giờ là thứ được chọn, miền mới là thứ được chọn.

Tóm lại trong ba dòng

1. Đếm câu mất theo miền, ghi nguyên nhân, ước giờ học.
2. Xếp miền theo câu mất nhân trọng số chia giờ; miền đứng đầu thuộc phần nào thì phần đó bắt đầu trước.
3. Kiểm các nhánh (yêu cầu của trường, hết giờ, thời gian ngắn), rồi làm lại phép tính sau mỗi lần đo.

Nếu bạn chưa biết mình cần bao nhiêu điểm ở mỗi phần, phép tính này thiếu đích; hãy xem điểm SAT mục tiêu của bạn trước. Khi đã có thứ tự, bài đo tiến bộ SAT theo miền giúp bạn biết lúc nào thứ tự ấy cần đổi.