Học SAT bao lâu là đủ: vì sao nhiều giờ chưa chắc nhiều điểm

"Con nhà chị Hương mỗi ngày học SAT bốn tiếng đấy, được 1500." Câu này đến tai anh Bình (nhân vật minh hoạ) ở một buổi họp phụ huynh. Tối hôm ấy, anh nhìn lịch của con trai mình: mỗi ngày hơn một tiếng. Anh bắt đầu tính xem có nên bảo con tăng lên ba tiếng không.

Suy nghĩ ấy rất tự nhiên. Chúng ta lớn lên với niềm tin "cần cù bù thông minh", và với nhiều việc trong đời, bỏ thêm giờ đúng là ra thêm kết quả. Nhưng với SAT, mối quan hệ giữa số giờ và số điểm yếu hơn nhiều người nghĩ.

Bài này xem xét câu nói "học càng nhiều giờ SAT thì điểm càng cao": vì sao người ta tin, những gì cho thấy nó không đúng hoàn toàn, và điều đúng hơn là gì.

Vì sao câu nói này nghe hợp lý

Có ít nhất ba lý do khiến phụ huynh tin vào số giờ.

Giờ là thứ nhìn thấy được. Bố mẹ không đọc được đề, không biết con đang học miền nào, nhưng biết con ngồi bàn bao lâu. Khi chỉ có một thước đo nhìn thấy, người ta dễ coi nó là thước đo đúng.

Có ví dụ thật. Con nhà hàng xóm học bốn tiếng một ngày và được 1500, câu chuyện ấy có thể hoàn toàn đúng. Nhưng nó không cho biết em ấy xuất phát từ đâu, học gì trong bốn tiếng, và có phải bốn tiếng là lý do chính không.

Nó đúng ở đoạn đầu. Khi con mới bắt đầu và còn nhiều chỗ hổng nền, thêm giờ học thường đúng là thêm điểm. Kinh nghiệm ấy dễ được kéo dài sang giai đoạn sau, khi nó không còn đúng nữa.

Bằng chứng ngược: ba hiện tượng quen thuộc

Hiện tượng 1: đi ngang dù học nhiều

Nhiều em sau vài tháng đầu tăng nhanh thì chững lại. Tăng giờ học lúc này thường không giúp, vì em đang học lại những thứ đã biết và bỏ qua những thứ đang làm mình mất điểm.

Lấy một ví dụ minh hoạ. Một em đang mất 10 câu Math mỗi bài đo: 3 câu vì thiếu kiến thức hình học, 5 câu vì hết giờ ở cuối module, 2 câu vì bất cẩn. Nếu em dành thêm hai giờ mỗi ngày làm thêm đề Math từ đầu tới cuối, em luyện đều cả ba loại, nhưng phần lớn thời gian là ở những câu em vốn làm đúng. Nếu em dành một giờ luyện hình học, và một giờ tập nhịp làm module có giờ, em đánh vào 8 trong 10 câu mất.

Hiện tượng 2: giờ học ngồi nhưng không học

Có giờ học thật và có giờ ngồi bàn. Một buổi ba tiếng có điện thoại bên cạnh, có tin nhắn, có những lúc đọc đi đọc lại một đoạn mà không vào, thường ít giá trị hơn một buổi một tiếng tập trung. Bố mẹ đếm được giờ ngồi bàn, nhưng không đếm được giờ học thật.

Hiện tượng 3: nhiều giờ lấy mất ngủ

Khi tăng giờ SAT mà không bớt việc khác, giờ bị lấy thường là giờ ngủ. Và một em thiếu ngủ làm bài có giờ kém hơn chính mình khi ngủ đủ, nhất là ở một bài thi dài gần ba tiếng. Thêm giờ học có thể đang trừ điểm chứ không cộng điểm.

Điều đúng hơn: giờ nhắm đúng chỗ hổng

Thay cho "càng nhiều giờ càng nhiều điểm", một mô tả đúng hơn là: điểm tăng theo số giờ nhắm đúng chỗ đang mất điểm, với điều kiện con đủ tỉnh để học.

Mô tả ấy có ba phần:

1. Nhắm đúng chỗ hổng: biết con đang mất điểm ở miền nào, vì nguyên nhân gì.
2. Đủ giờ cho chỗ ấy: không phải tổng giờ, mà giờ dành cho đúng những miền ấy.
3. Đủ tỉnh: ngủ đủ, có nghỉ, không học trong trạng thái cạn sức.

Để nhắm đúng chỗ hổng, cần một bài chẩn đoán. Báo cáo chẩn đoán của NEMO SAT, chẳng hạn, chia câu mất theo 8 miền nội dung và 4 nguyên nhân sai (thiếu nền, đọc sai yêu cầu, hết giờ, bất cẩn lặp lại), rồi kết thúc bằng 3 việc làm trước, xếp theo số câu mất nhân trọng số miền chia giờ học ước tính. Nói gọn: việc nào gỡ nhiều điểm nhất trên mỗi giờ thì làm trước.

Vậy bao nhiêu giờ là đủ?

Không có con số chung, và bài viết này không đưa ra một con số "trung bình" để tránh gây hiểu lầm. Số giờ cần phụ thuộc vào khoảng cách điểm, thời gian còn lại, và con đang mất điểm vì lý do gì. Một em mất điểm chủ yếu vì bất cẩn có thể cần ít giờ hơn một em thiếu nền đọc hiểu.

Cách thực tế để trả lời câu hỏi "đủ chưa" là nhìn vào các lần đo lại:

• Nếu con đạt mốc với số giờ hiện tại, số giờ ấy đủ. Đừng tăng chỉ vì con nhà khác học nhiều hơn.
• Nếu con trượt mốc, trước khi tăng giờ, hãy hỏi: giờ hiện tại có đang nhắm đúng chỗ không?
• Chỉ khi đã nhắm đúng mà vẫn chậm, tăng giờ mới là lựa chọn hợp lý, và nên tăng mà không lấy vào giờ ngủ.

Câu hỏi nên thay cho "con học mấy tiếng"

Nếu số giờ không phải thước đo tốt, bố mẹ nên hỏi gì? Vài câu thay thế:

• "Tuần này con tập trung miền nào?" Nếu con trả lời được, con đang học có chủ đích.
• "Ba việc ưu tiên tháng này là gì?" Nếu con có danh sách, con biết mình đang nhắm đâu.
• "Lần đo tới là khi nào?" Nếu có lịch đo, tiến bộ sẽ được kiểm bằng điểm chứ không bằng giờ.
• "Con có đủ ngủ không?" Câu này nghe không liên quan, nhưng nó liên quan nhiều.

Những câu ấy chuyển cuộc nói chuyện từ số lượng sang chất lượng. Chúng cũng giúp con tự hỏi mình những câu tương tự.

Quay lại chuyện nhà anh Bình

Anh Bình không bảo con tăng lên ba tiếng. Thay vào đó, anh hỏi con ba câu ở trên. Con trả lời được câu thứ nhất và thứ ba, nhưng lúng túng ở câu thứ hai: con đang làm đề từ đầu tới cuối mỗi ngày, không có ưu tiên nào.

Hai cha con xem lại báo cáo lần đo gần nhất. Con mất phần lớn điểm Reading and Writing ở các câu về cấu trúc câu và dấu câu, trong khi phần đọc hiểu đã khá. Con giữ nguyên một tiếng rưỡi mỗi ngày, nhưng chuyển hai phần ba thời gian sang đúng miền ấy.

Lần đo lại sau đó phần Reading and Writing lên rõ. Anh Bình không biết con nhà chị Hương có thật học bốn tiếng không, và anh nhận ra mình cũng không cần biết.

Tóm lại

"Học càng nhiều giờ SAT thì điểm càng cao" đúng một phần ở giai đoạn đầu, nhưng sai ở chỗ quan trọng: giờ chỉ ra điểm khi nó nhắm đúng chỗ con đang mất điểm, và khi con đủ tỉnh để học. Tăng giờ mà không đổi hướng thường chỉ lấy đi giấc ngủ.

Bố mẹ có thể giúp con chuyển từ học nhiều sang học đúng bằng cách hỏi về miền, về ưu tiên và về lần đo, thay vì hỏi về số giờ. Nếu con chưa có báo cáo chẩn đoán, bài chẩn đoán sớm giúp tiết kiệm tiền luyện SAT giải thích nên bắt đầu từ đâu. Bài luyện SAT theo miền nói cụ thể con luyện miền yếu thế nào, và trang lộ trình luyện SAT cho thấy một lịch tuần có trọng tâm trông ra sao.