Đây là lĩnh vực mà bạn có lợi thế đặc biệt: bạn đang sống chính trải nghiệm mà đề hỏi, và ví dụ từ đó luôn cụ thể hơn ví dụ lý thuyết.
Các hướng đề hay ra
Ba mảng lặp lại: học ngoại ngữ, tiếng Anh như ngôn ngữ toàn cầu, và các ngôn ngữ đang mất.
Trẻ em nên bắt đầu học ngoại ngữ từ tuổi nào.
Việc mọi người đều nói tiếng Anh là điều tốt hay đáng lo.
Có nên bỏ tiền công để bảo tồn các ngôn ngữ ít người nói không.
Máy dịch có làm việc học ngoại ngữ trở nên không cần thiết không.
Học ngoại ngữ ở trường có hiệu quả không.
Ý về tuổi bắt đầu học ngoại ngữ
Hướng đề này có lập luận cụ thể ở cả hai phía và không cần trích nghiên cứu nào.
Ủng hộ học sớm: trẻ nhỏ tiếp thu phát âm tự nhiên hơn nhiều, và phát âm là phần khó sửa nhất về sau.
Ủng hộ học sớm: trẻ chưa có nỗi sợ mắc lỗi, mà nỗi sợ ấy là rào cản lớn nhất với người lớn học nói.
Phản đối học quá sớm: người học lớn tuổi hơn hiểu ngữ pháp nhanh hơn và học có hệ thống hơn, nên họ có thể đuổi kịp trong thời gian ngắn hơn nhiều.
Điểm quan trọng: cái quyết định thường không phải tuổi mà là lượng tiếp xúc thật. Học sớm mà mỗi tuần hai tiết không bằng học muộn mà dùng hằng ngày.
Ý về tiếng Anh toàn cầu
Đây là hướng đề mà bài viết dễ một chiều, nên nêu cả hai mặt là một điểm cộng rõ.
Lợi: một ngôn ngữ chung hạ chi phí trao đổi khoa học, thương mại và ngoại giao xuống rất nhiều.
Lợi: nó mở cửa cho người ở nước đang phát triển tiếp cận kho tri thức mà trước đây họ bị chặn khỏi.
Hại: nó tạo lợi thế không công bằng cho người bản ngữ trong mọi cuộc trao đổi quốc tế.
Hại: khi tiếng Anh thành điều kiện để thăng tiến, các ngôn ngữ khác mất dần vị thế trong chính lĩnh vực học thuật của nước mình.
Ý về bảo tồn ngôn ngữ
Hướng đề này đòi lập luận cẩn thận, vì cả hai phía đều có điểm hợp lý.
Ủng hộ bảo tồn: mỗi ngôn ngữ mang một cách phân loại thế giới riêng, và mất nó là mất một cách nhìn không tái tạo được.
Ủng hộ bảo tồn: ngôn ngữ gắn với bản sắc, và cộng đồng mất tiếng mẹ đẻ thường mất luôn sự gắn kết nội bộ.
Phản đối: nguồn lực hữu hạn, và bảo tồn một ngôn ngữ mà cộng đồng của nó không còn muốn dùng là một nỗ lực khó duy trì.
Điểm dung hoà: câu hỏi thật là ai quyết định — cộng đồng nói ngôn ngữ đó, hay người bên ngoài cho rằng nó đáng giữ.
Từ vựng chuyên đề
Nhóm cụm này riêng cho lĩnh vực ngôn ngữ.
Học: acquire a language, fluency, immersion, a critical period, exposure to the language.
Toàn cầu: a lingua franca, native speakers, linguistic dominance.
Mất mát: endangered languages, language shift, the last remaining speakers.
Bảo tồn: language revitalisation, mother-tongue education, documented before it disappears.
Ví dụ từ bối cảnh Việt Nam
Đây là lĩnh vực mà ví dụ Việt Nam vừa cụ thể vừa ít gặp trong bài của thí sinh nước khác.
Một số hướng: học sinh học tiếng Anh mười năm mà ngại nói; các ngôn ngữ của dân tộc thiểu số và việc dạy song ngữ ở vùng cao; giới trẻ dùng tiếng Anh xen tiếng Việt trong giao tiếp; phụ huynh cho con học tiếng Anh từ mẫu giáo.
Câu hỏi thường gặp
Có được dùng chính trải nghiệm học tiếng Anh của mình làm ví dụ không?
Rất nên. Nó là ví dụ cụ thể nhất bạn có. Chỉ cần diễn đạt ở giọng khách quan chứ không kể lể, để bài giữ được văn phong nghị luận.