Chủ đề Culture: ý và từ vựng cho đề văn hoá và truyền thống
Đề văn hoá hỏi một câu khó: cái gì đáng giữ, ai quyết định điều đó, và giữ bằng cách nào khi hoàn cảnh đã đổi.
Các hướng đề hay ra
Phần lớn đề trong nhóm này gắn với toàn cầu hoá và với câu hỏi về bản sắc.
Toàn cầu hoá làm các nền văn hoá giống nhau hơn hay không.
Có nên dùng tiền công để bảo tồn di sản và công trình cũ không.
Truyền thống có nên thay đổi theo thời đại không.
Du lịch giúp hay làm hỏng văn hoá địa phương.
Học ngoại ngữ có làm mất bản sắc không.
Ý cho phía giữ gìn truyền thống
Các ý dưới đây tránh được lối nói cảm tính về cội nguồn.
Truyền thống là một kho kinh nghiệm đã qua sàng lọc lâu dài, và bỏ nó đi thường có nghĩa là phải học lại bằng cách trả giá.
Sự khác biệt văn hoá là thứ làm cho việc đi lại và trao đổi có ý nghĩa; nếu mọi nơi giống nhau thì chính lợi ích của toàn cầu hoá cũng mất.
Bản sắc chung là nền cho sự gắn kết xã hội, và các cộng đồng mất nó thường khó hành động tập thể hơn.
Ý cho phía chấp nhận thay đổi
Phía này thường bị viết yếu, nên trình bày nó tốt là một cách làm bài nổi bật.
Văn hoá luôn thay đổi; thứ ta gọi là truyền thống hôm nay từng là một đổi mới bị phản đối ở thời của nó.
Một số tập tục gây hại cho một nhóm người, và giữ chúng chỉ vì chúng cũ là một lập luận yếu về mặt đạo đức.
Bảo tồn cứng nhắc có thể biến văn hoá sống thành một thứ trưng bày cho khách du lịch, tức là làm mất đúng thứ định giữ.
Từ vựng chuyên đề
Nhóm cụm này thuộc về lĩnh vực văn hoá và hiếm khi dùng lại được ở chủ đề khác.
Bản sắc: cultural identity, a sense of belonging, shared values, heritage.
Thay đổi: cultural exchange, homogenisation, Westernisation, adapt to modern life.
Bảo tồn: preserve, revive, pass down through generations, safeguard traditional crafts.
Du lịch: commercialised, authentic, tailored to tourists, a living tradition rather than a museum piece.
Ví dụ từ bối cảnh Việt Nam
Đây là lĩnh vực mà ví dụ Việt Nam vừa cụ thể vừa cho một góc nhìn ít gặp trong bài của thí sinh nước khác.
Một số hướng: nghề thủ công truyền thống và việc tìm thị trường mới; cách Tết được tổ chức khác đi so với ba mươi năm trước; phố cổ vừa là nơi ở vừa là điểm du lịch; giới trẻ dùng tiếng Anh xen tiếng Việt trong giao tiếp hằng ngày.
Lỗi hay gặp ở đề văn hoá
Hai lỗi dưới đây làm bài viết nghe sáo và một chiều.
Coi mọi thay đổi là mất mát. Bài viết mạnh phân biệt được cái gì đang mất và cái gì đang được thêm vào.
Nói chung chung về "bản sắc dân tộc" mà không có ví dụ nào cụ thể. Một tập tục cụ thể được mô tả kỹ đáng giá hơn nhiều so với một đoạn ca ngợi.
Câu hỏi thường gặp
Có cần biết về văn hoá nước ngoài để viết đề này không?
Không. Viết về văn hoá bạn biết rõ luôn cho ví dụ cụ thể hơn. Điều đề đòi là lập luận, không phải kiến thức so sánh văn hoá.